UE: Ugoda z Gazpromem zamiast kary finansowej

Dokument przedstawiła w poniedziałek unijna komisarz ds. konkurencji Margrethe Vestager. Kraje zainteresowane, w tym Polska, mają teraz siedem tygodni na ocenę, czy wynegocjowana z Gazpromem ugoda jest wystarczająca. Polska dyplomacja na razie wstrzymuje się z komentarzem, chce poddać ugodę testowi rynkowemu.

Trzy zarzuty

Ugoda zakończyłaby spór z Gazpromem o wykorzystywanie pozycji dominującej na rynku gazu w Europie Środkowo-Wschodniej. KE rozpoczęła śledztwo w tej sprawie we wrześniu 2012 r., dokonawszy niezapowiedzianych inspekcji w 20 spółkach powiązanych z Gazpromem lub współpracujących z tym koncernem w krajach Europy Środkowej i Wschodniej. W kwietniu 2015 r. postawiła rosyjskiej spółce formalne zarzuty.

Po pierwsze, oskarżyła Rosjan o dzielenie rynku gazu tak, aby surowiec dostarczany przez tę spółkę nie mógł być przedmiotem swobodnego handlu między odbiorcami w Europie. Po drugie, unijnym urzędnikom nie podobało się wiązanie przez dostawcę cen gazu z cenami ropy. Po trzecie wreszcie, KE podejrzewała, że Gazprom utrudnia dostawy gazu do tych krajów z innych źródeł.

Przedstawiony w poniedziałek projekt ugody zawiera zobowiązania Gazpromu do działań naprawczych we wszystkich trzech obszarach. W zamian Rosjanie unikną kary, która mogłaby wynieść do 10 proc. rocznych obrotów spółki. Ale Brukseli na ugodzie też zależało, bo – jak wynikało z nieoficjalnych informacji – prawnicy obawiali się, że kara mogłaby być zakwestionowana przed sądem.

– Uważamy, że zobowiązania Gazpromu umożliwią swobodny przepływ gazu w Europie Środkowej i Wschodniej po konkurencyjnych cenach. Są odpowiedzią na nasze zastrzeżenia i zapewniają rozwiązanie na przyszłość zgodne z zasadami UE. W rzeczywistości pomogą łatwiej zintegrować rynek gazu w regionie – powiedziała komisarz Vestager.

Gazprom ma zrezygnować z klauzul terytorialnych i wszelkich innych ograniczeń w przepływie gazu między swoimi klientami. Obiecuje ułatwić Bułgarii pozyskiwanie gazu z Grecji. Ma też się zgodzić na dostarczanie do krajów bałtyckich i Bułgarii gazu kupionego przez inne kraje Europy Środkowo-Wschodniej.

Niewystarczające zobowiązania

Na zarzut łączenia ceny gazu z ceną ropy Gazprom odpowiedział obietnicą zmiany punktów referencyjnych. Przy ustalaniu ceny dla odbiorców w Europie Środkowo-Wschodniej ma być brana pod uwagę cena surowca w hubach w Europie Zachodniej.

– Nie oznacza to, że wszystkie ceny w całej Europie będą takie same, ale ceny gazu w każdym z regionów będą dużo bardziej powiązane z cenami na rynkach płynnych – argumentowała unijna komisarz.

W sprawie trzeciego zarzutu, czyli utrudnień w dostępie do infrastruktury gazowej dla innych dostawców, KE uzyskała obietnicę Gazpromu, że nie będzie on dochodził odszkodowania od Bułgarii za rezygnację z budowy South Streamu. Nie jest w stanie natomiast rozstrzygnąć kwestii dotyczących rurociągu jamalskiego bez zmian w umowie międzyrządowej między Polską i Rosją.

– Według wstępnej analizy spółki zobowiązania są niewystarczające do usunięcia skutków naruszeń dokonanych przez Gazprom na rynkach dostaw do krajów Europy Środkowo-Wschodniej, w tym również na rynek polski – skomentował z kolei Piotr Woźniak, prezes PGNiG. – Na szczegółową analizę Komisja wyznaczyła siedem tygodni. W tym czasie PGNiG przekaże do KE stanowisko zawierające minimalne wymagania, jakie należy postawić Gazpromowi w tej sprawie – dodał Woźniak.

Opinia

Georg Zachman, ekspert think tanku Bruegel