Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Firma

Nowy system opłat za korzystanie z usług wodnych

Istotne zmiany w zakresie opłat za korzystanie z usług wodnych sš najszerzej dyskutowanš nowoœciš wprowadzonš przez Prawo wodne. Od 1 stycznia 2018 r. przedsiębiorcy będš uiszczać te opłaty na zupełnie nowych zasadach.

Obecnie przedsiębiorcy, który dokonujš poboru wód lub też wprowadzajš œcieki do wód lub do ziemi, majš obowišzek uiszczać opłaty za korzystanie ze œrodowiska stosownie do regulacji ustawy Prawo ochrony œrodowiska. Muszš oni samodzielnie obliczyć wysokoœć opłaty i wnieœć jš na rachunek bankowy odpowiedniego urzędu marszałkowskiego do 31 marca każdego roku. Od 1 stycznia 2018 r. opłaty zwišzane z takim korzystaniem z wód będš pobierane na podstawie nowych regulacji.

Zasady ogólne

Opłaty za usługi wodne stanowić będš podstawowy instrument ekonomiczny służšcy gospodarowaniu wodami. Podobnie jak dotychczas, obowišzek uiszczenia opłat będzie dotyczył przedsiębiorców, którzy dokonujš poboru wód powierzchniowych lub podziemnych, a także wprowadzajš œcieki do wód lub do ziemi. Działania te zostały bowiem zaliczone do tzw. „usług wodnych". Obowišzek ten obejmować będzie również odprowadzanie do wód wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służšce do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast, a także gospodarowanie wodami w zwišzku z chowem lub hodowlš ryb i innych organizmów wodnych.

W tym opracowaniu skupimy się na opłatach za pobór wód i wprowadzanie œcieków do wód lub do ziemi, gdyż z takš działalnoœciš przedsiębiorcy najczęœciej będš mieli do czynienia.

Opłata za korzystanie z usług wodnych składać się będzie z dwóch częœci: opłaty stałej oraz opłaty zmiennej. Wysokoœć tych opłat będzie ustalana przez Wody Polskie w formie informacji – przedsiębiorcy nie będš już musieli obliczać jej samodzielnie. Także uiszczenie opłaty zostało okreœlone inaczej niż w przypadku dotychczasowych opłat za korzystanie ze œrodowiska – zarówno opłatę stałš, jak i opłatę zmiennš będzie się wnosić w czterech kwartalnych ratach na rachunek bankowy Wód Polskich.

Wysokoœć opłat

Ustalenie wysokoœci opłaty nie będzie łatwe. Decydować o tym będzie wiele czynników. Różnie bowiem obliczać się będzie opłatę stałš i opłatę zmiennš, a dodatkowo zasady te będš zróżnicowane w zależnoœci od rodzaju usług wodnych. Przykładowo opłata za pobór wód składać się będzie z opłaty stałej i opłaty zmiennej uzależnionej od iloœci wód pobranych. Wysokoœć opłaty będzie zależeć odpowiednio od iloœci pobranej wody oraz od tego, czy pobrano wodę powierzchniowš czy wodę podziemnš, przeznaczenia wody, jej œredniego niskiego przepływu z wielolecia (SNQ), przy czym wielolecie obejmuje co najmniej 20 lat hydrologicznych, oraz dostępnych zasobów wód podziemnych.

Natomiast opłaty za wprowadzanie œcieków do wód lub do ziemi składać się będš z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej zależnej od iloœci i jakoœci œcieków wprowadzanych w ramach pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego. Zasadniczo zatem wysokoœć tych opłat uzależniona będzie od rodzaju substancji zawartych w œciekach i ich iloœci, a także rodzaju œcieków. Opłata stała będzie uzależniona od maksymalnej iloœci wody, która może być pobrana na podstawie pozwolenia, albo od maksymalnej iloœci œcieków, które mogš być odprowadzone na podstawie pozwolenia. A zatem o tym, jaka będzie jej wysokoœć, decydować będš maksymalne wartoœci okreœlone w pozwoleniach, a nie rzeczywista iloœć pobranej wody lub odprowadzonych œcieków. Obcišżeniu przedsiębiorców za faktyczne korzystanie z usług wodnych służyć będš opłaty zmienne. Będš one uzależnione m.in. od rzeczywistego poboru wód lub odprowadzania œcieków i ustalane na podstawie odczytu wskazań przyrzšdów pomiarowych.

Ustawa wskazuje jedynie maksymalne stawki poszczególnych opłat. Jednostkowe stawki opłat za usługi wodne zostanš okreœlone w rozporzšdzeniu Rady Ministrów. Stawki te mogš być różnicowane w zależnoœci od rodzaju substancji w œciekach i temperatury œcieków, rodzaju œcieków, jakoœci i rodzaju pobranej wody oraz jej przeznaczenia, a także od częœci obszaru państwa, w której korzystanie z usług wodnych ma miejsce.

Warto przypomnieć, że we wczeœniejszych projektach stawki te różnicowano ze względu na rodzaj działalnoœci, do której pobrane wody majš zostać wykorzystane. Propozycja ta spotkała się ze szczególnym sprzeciwem przedsiębiorców z branży spożywczej, którzy mieli płacić za pobór wód kilka razy więcej niż działajšcy w innych sektorach gospodarki. Obecnie maksymalne stawki opłat zostały okreœlone co do zasady na jednolitym poziomie dla wszystkich wyszczególnionych w ustawie celów poboru wód.

Sposób wymierzenia opłat i kwestionowania ich wysokoœci

Wysokoœć opłaty stałej ustalana będzie przez Wody Polskie w formie tzw. informacji rocznej. Informacja ta zawierać będzie także wyjaœnienie sposobu obliczenia opłaty. Opłatę stałš w czterech ratach będzie trzeba uiœcić nie póŸniej niż do końca miesišca po upływie danego kwartału. Jeœli natomiast przedsiębiorca nie wniesie opłaty w tym terminie, Wody Polskie będš miały obowišzek wydać decyzję okreœlajšcš opłatę stałš.

Wysokoœć opłaty zmiennej będzie okreœlana przez Wody Polskie co kwartał na podstawie odczytu wskazań urzšdzeń pomiarowych. Odczytu będš dokonywać pracownicy Wód Polskich. Wysokoœć należnej opłaty okreœlona zostanie w formie tzw. informacji, która również zawierać będzie sposób jej obliczenia. Tak ustalonš kwotę podmiot korzystajšcy z usług wodnych będzie obowišzany wnieœć na rachunek Wód Polskich w cišgu 14 dni od otrzymania informacji. Również i w tym przypadku brak uiszczenia opłaty uprawniać będzie Wody Polskie do wydania decyzji administracyjnej ustalajšcej wysokoœć należnej opłaty.

Przedsiębiorca, który nie zgadza się z wysokoœciš opłaty okreœlonej przez Wody Polskie, może w cišgu 14 dni od otrzymania informacji rocznej czy informacji złożyć reklamację. Jeœli reklamacja zostanie rozpatrzona pozytywnie, Wody Polskie przygotujš nowš informację, wskazujšc w niej zarówno należnš do zapłaty kwotę, jak i sposób jej obliczenia. Jeœli jednak organy nie zgodzš się ze stanowiskiem składajšcego reklamację, wydadzš decyzję administracyjnš okreœlajšcš wysokoœć opłaty za korzystanie z usług wodnych. Podmiot niezadowolony z decyzji będzie mógł wnieœć na niš skargę do sšdu administracyjnego. Zarówno złożenie reklamacji, jak i wniesienie skargi do sšdu nie będzie wstrzymywało koniecznoœci uiszczenia opłaty w wysokoœci wskazanej w informacji lub decyzji.

Prawo wodne stanowi, że reklamacja przysługuje raz w okresie rozliczeniowym. Przepis ten budzi wštpliwoœci – trudno bowiem jednoznacznie okreœlić, czy ograniczenie liczby reklamacji dotyczy przedsiębiorcy, rodzaju działalnoœci zwišzanej z obowišzkiem uiszczania opłat czy jedynie rodzaju konkretnej opłaty. Wydaje się, że zamiarem ustawodawcy było ograniczenie liczby możliwych do złożenia reklamacji w odniesieniu do konkretnego rodzaju opłaty – przykładowo opłaty stałej za pobór wód podziemnych do danego celu.

Obowišzek stosowania urzšdzeń pomiarowych

Przedsiębiorcy korzystajšcy z usług wodnych będš mieli również obowišzek posiadania urzšdzeń pomiarowych. Co istotne, podmioty takie będš musiały zapewnić nie tylko odrębny pomiar pobieranych wód podziemnych i powierzchniowych, lecz również osobny pomiar wód używanych do różnych celów. Warto jednak podkreœlić, że zgodnie z Prawem wodnym to Wody Polskie majš zapewnić, by przedsiębiorcy zostali wyposażeni w odpowiednie urzšdzenia. Nadto koszty z tym zwišzane pokryte zostanš ze œrodków zgromadzonych przez Wody Polskie.

Wydaje się, że właœnie dlatego obowišzek stosowania takich urzšdzeń powstanie dopiero z dniem 31 grudnia 2020 r. Do tego czasu ustalenie wysokoœci opłaty za usługi wodne następować będzie na podstawie okreœlonego w pozwoleniu celu i zakresu korzystania z wód, pomiarów dokonywanych przez organy administracji w ramach kontroli gospodarowania wodami lub ustaleń z przeglšdów pozwoleń wodnoprawnych oraz pomiarów dokonywanych przez organy administracji w ramach kontroli pozwoleń zintegrowanych.

Kontrowersje wokół nowego systemu opłat

Szeroko komentowanš zmianš wprowadzonš przez nowš ustawę jest usunięcie zwolnień z obowišzku ponoszenia opłat za pobór wód. Ustawa Prawo ochrony œrodowiska przewiduje bowiem zwolnienia z koniecznoœci ponoszenia opłat za korzystanie ze œrodowiska dla przedsiębiorców, którzy dokonujš poboru wód do okreœlonych celów. Opłat takich nie uiszczajš przykładowo przedsiębiorcy pobierajšcy wodę na potrzeby energetyki wodnej i funkcjonowania pomp cieplnych (jeœli dokonujš zwrotu takiej samej iloœci wody co najmniej nie gorszej jakoœci), nawadniania wodami powierzchniowymi użytków rolnych i gruntów leœnych czy też te podmioty, które pobierajš wodę pochodzšcš z odwodnienia gruntów, obiektów lub wykopów budowlanych i zakładów górniczych. Nowe Prawo wodne nie tylko uchyla przywołany wyżej przepis, lecz również nie zawiera podobnego zwolnienia. Ustawa utrzymuje jedynie pewne wyjštki od obowišzku ponoszenia opłat za wprowadzanie œcieków do wód lub do ziemi.

Podsumowanie

Wprowadzenie nowego systemu opłat to zmiana, którš bez wštpienia najbardziej odczujš przedsiębiorcy. Mimo że nie będš musieli samodzielnie obliczać wysokoœci należnych opłat, a urzšdzenia pomiarowe zostanš im dostarczone na koszt Wód Polskich, wejœcie w życie nowego Prawa wodnego wišzać się będzie dla nich z koniecznoœciš analizy dotychczasowego zakresu korzystania z wód. Kwestiš wymagajšcš szczególnego rozważenia jest możliwoœć modyfikacji uzyskanych pozwoleń wodnoprawnych i pozwoleń zintegrowanych. Wysokoœć opłat za korzystanie z usług wodnych zależy bowiem m.in. od iloœci wody możliwej do pobrania na podstawie takich pozwoleń oraz iloœci œcieków, które przedsiębiorca może zgodnie z uzyskanymi decyzjami wprowadzić do wód lub do ziemi. Korzystajšcy z usług wodnych muszš mieć jednak na uwadze, że naruszenie pozwoleń wodnoprawnych polegajšce na poborze większej iloœci wody i wprowadzeniu większej iloœci œcieków niż wynika to z pozwoleń wišzać się będzie z nałożeniem opłat podwyższonych.

Nowy system opłat będzie też szczególnym obcišżeniem dla urzędników. Dotychczasowe rozliczenia roczne oparte na zasadzie samodzielnego wyliczenia opłaty zostanš bowiem zastšpione skomplikowanym systemem podwójnych opłat, których uiszczanie będzie następować w okresach kwartalnych. Ponieważ ustawodawca w wielu przypadkach przewidział wydawanie zaskarżalnych decyzji administracyjnych, które muszš zostać poprzedzone przeprowadzeniem postępowania administracyjnego, obcišżenia dla aparatu urzędniczego będš znaczne.

Martyna Robakowska, Dominik Wałkowski - adwokat, praktyka prawa ochrony œrodowiska kancelarii Wardyński i Wspólnicy Co do zasady.pl

Czytaj też „Ocena wodnoprawna – nowa decyzja administracyjna"

podstawa prawna: Ustawa z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (DzU z 2017 r., poz. 1566)

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL