Wyżywienie dzieci w przedszkolu - gmina nie jest podatnikiem VAT

aktualizacja: 30.08.2017, 04:00
Foto: Fotorzepa, Sławomir Mielnik

Gmina, realizując zadania w zakresie edukacji, które obejmują organizowanie wyżywienia dzieci w przedszkolu, a także ich pobyt i nauczanie po godzinie 13, nie będzie w stosunku do tych czynności podatnikiem VAT.

REDAKCJA POLECA

Miasto jest czynnym, zarejestrowanym podatnikiem VAT. Od 1 stycznia 2014 r. rozlicza ten podatek łącznie ze wszystkimi miejskimi jednostkami budżetowymi, wśród których są m.in. przedszkola realizujące zadania własne w zakresie edukacji publicznej. Pobyt i nauczanie dzieci w przedszkolach do godziny 13 są finansowane wyłącznie z budżetu. Finansowanie pobytu dziecka po tej godzinie odbywa się na podstawie porozumienia zawartego z rodzicami dziecka. Rodzice ponoszą także opłaty z tytułu korzystania przez dzieci z wyżywienia (śniadanie, obiad, podwieczorek). Wysokość stawki żywieniowej ustala dyrektor przedszkola w porozumieniu z organem prowadzącym. Do opłaty wnoszonej za korzystanie z posiłków nie wlicza się wynagrodzeń pracowników i składek oraz kosztów utrzymania stołówki. To oznacza, że obejmuje ona jedynie koszt surowców użytych do przygotowania posiłków (tzw. wsad do kotła). Opłata za stawkę żywieniową podlega zwrotowi za każdy dzień nieobecności dziecka w przedszkolu. Aktualnie przedszkola wykazują opiekę i nauczanie dzieci po godz. 13 jako świadczenie usług zwolnionych od podatku, a korzystanie przez nie z posiłków jako zwolnioną z VAT dostawę towarów.

Miasto zapytało czy takie rozliczenie opisanych czynności jest prawidłowe, czy może jednak w tym zakresie prowadzi działalność gospodarczą podlegającą VAT.

Fiskus nie potwierdził prawidłowości praktyki miasta. Stwierdził, że w przedszkolach świadczone są, na podstawie umów cywilnoprawnych zawartych z rodzicami, odpłatne usługi wychowania przedszkolnego. Zatem wykonuje się w nich czynności wskazane w art. 5 ust. 1 ustawie o VAT. W ocenie urzędników usługi stołówek oraz pobyt i nauczanie dzieci w przedszkolach po godz. 13 są odpłatne, nawet jeśli wysokość opłaty jest narzucana ustawowo i nie jest rynkowa. Skoro istnieje bezpośredni związek pomiędzy płatnością a świadczoną w przedszkolu usługą, to miasto – co do zasady – jest podatnikiem VAT. W konsekwencji, opłaty za usługi żywieniowe w przedszkolach oraz opłaty za pobyt i nauczanie dzieci w przedszkolach po godz. 13 podlegają opodatkowaniu VAT. Spełniają jedynie przesłanki uznania ich za czynności zwolnione.

Samorządowcy nie zgadzali się z taką wykładnią przepisów. I mieli rację. Najpierw ich skargę uwzględnił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu. Ostatecznie stanowiska fiskusa nie zaakceptował Naczelny Sąd Administracyjny.

Sąd kasacyjny zauważył, że w ustawie o VAT nie zdefiniowano pojęć „organy władzy publicznej" i „urzędy obsługujące te organy". Za organ władzy publicznej w ramach samorządu terytorialnego należy uznać jednostki tego samorządu, tzn. gminę, powiat i samorząd województwa. Natomiast do „urzędów obsługujących te organy" należy zaliczyć wszelkie jednostki zajmujące się tymi zadaniami. Będą to między innymi urzędy jednostek samorządu terytorialnego. Organy oraz urzędy publiczne nie są uznawane za podatników w zakresie wykonywanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane. Załatwianie przez organy spraw urzędowych nie podlega, co do zasady, VAT, gdyż wówczas podmioty te nie działają jako podatnicy.

Czynności wykonywane przez miasto mieszczą się w zadaniach gminy, czyli są wykonywane w ramach edukacji publicznej. W ustawie o systemie oświaty określono sposób funkcjonowania przedszkoli. Z przepisów wynika, że zorganizowanie stołówki (wyżywienia) dla dzieci jest zadaniem przedszkola realizowanym w ramach szeroko pojętej edukacji, które należy do zadań publicznych gminy realizowanych jako organ władzy publicznej. W związku z tym gmina nie jest podatnikiem VAT. Podobne stanowisko co do braku działania gminy w charakterze podatnika, a tym samym możliwości opodatkowania VAT, NSA zajął w odniesieniu do organizowanego pobytu i nauczania dzieci w przedszkolach po godzinie 13.

Wyrok NSA z 9 czerwca 2017 r. (I FSK 1317/15).

Komentarz eksperta

Jacek Matarewicz, adwokat i doradca podatkowy w Kancelarii Ożóg Tomczykowski

Wbrew stanowisku NSA, usługa odpłatnego wyżywienia dziecka w przedszkolu powinna korzystać ze zwolnienia z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 24 ustawy o VAT. W przeciwnym razie sens traci funkcjonowania tego przepisu obejmującego właśnie m.in. usługi w zakresie opieki nad dziećmi i młodzieżą oraz dostawę towarów i świadczenie usług ściśle z tymi usługami związane, wykonywane w formach i na zasadach określonych w przepisach o systemie oświaty. O tym, że zwolnienie usług edukacyjnych rozciąga się na wyżywienie uczniów świadczy orzecznictwo sądowe oraz interpretacje indywidualne (m.in. wyrok TSUE z 4 maja 2017 r., C-699/15, Commissioners for Her Majesty's Revenue & Customs przeciwko Brockenhurst College; interpretacja indywidualna Izby Skarbowej w Bydgoszczy z 27 lipca 2011 r., ITPP3/443-120/11/JK).

Oczywiście prawdą jest, że zapewnienie wyżywienia dzieciom w przedszkolu mieści się w zadaniach własnych gminy, podobnie zresztą jak wszystkie pozostałe działania wykonywane przez gminę na podstawie umów cywilnoprawnych. Prowadzenie stołówek przez przedszkola nie jest jednak obligatoryjne. Nie zmienia tego fakt braku rynkowej marży, czy regulowanie tego rodzaju działalności przez przepisy o systemie oświaty. Objęcie tych usług przepisami o VAT nie jest także moralnie nieakceptowane, bowiem art. 43 ust. 1 pkt 24 ustawy o VAT zwalnia z VAT tego rodzaju opłaty zasilające budżety placówek oświatowych, a co za tym idzie, m.in. przedszkola finalnie nie odprowadzą VAT z tego tytułu.

POLECAMY

KOMENTARZE