Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Finanse

Możliwe odszkodowanie za GetBack

Fotorzepa, Andrzej Bogacz
Jest kilka przypadków, w których obligatariusze mogš się domagać rekompensaty od banków i domów maklerskich.

Aby obligatariusze GetBacku mogli dochodzić roszczeń od domu maklerskiego, banku albo poœrednika, musi zajœć któryœ z kilku warunków: wprowadzenie w błšd podczas oferowania, bezumowne œwiadczenie doradztwa inwestycyjnego, œwiadczenie takiej usługi w sposób wadliwy, tzn. niezgodny z wymogami okreœlonymi w ustawie o obrocie, albo konflikt interesów.

Misselling to za mało?

– Sam misselling, czyli sprzedawanie produktów inwestycyjnych niewłaœciwej grupie klientów, to trochę za mało, aby przypisać domowi maklerskiemu odpowiedzialnoœć odszkodowawczš. Musi zachodzić element tzw. deliktu, czyli np. wprowadzenie w błšd poprzez nieprzekazanie pewnych informacji, które sš istotne z punktu widzenia rozsšdnego inwestora albo ich zafałszowanie. Nawet w formie przemilczenia albo bagatelizowania niektórych informacji – mówi Leszek Kieliszewski, prawnik z kancelarii Legality.

Jeœli instytucja finansowa wprowadzała klientów œwiadomie w błšd, to może ponosić odpowiedzialnoœć odszkodowawczš. – Tzn. gdyby przedstawiła klientowi rzetelne informacje, ten działajšc racjonalnie, nie zdecydowałby się na okreœlonš inwestycję. Istnieje więc zwišzek przyczynowy pomiędzy wprowadzeniem klienta w błšd przez dom maklerski a podjętš przez niego decyzjš inwestycyjnš. W takiej sytuacji dom maklerski może zostać pocišgnięty do odpowiedzialnoœci i pokrycia szkody – dodaje.

Kolejny sposób walki inwestorów o odszkodowanie może polegać na weryfikacji, czy doszło do doradztwa inwestycyjnego, a jeœli tak, to czy była podpisana umowa i czy usługa była realizowana odpowiednio. Aby doszło do doradztwa, muszš zaistnieć dwa czynniki: instytucja finansowa (bank lub dom maklerski) musi mieć œwiadomoœć indywidualnej sytuacji finansowej klienta oraz rekomenduje konkretne działanie dotyczšce instrumentu finansowego, np. jego kupno, sprzedaż czy objęcie w ramach oferty pierwotnej. Jeœli te dwa warunki zostały spełnione łšcznie, to takie działania należy kwalifikować jako faktyczne œwiadczenie usługi doradztwa inwestycyjnego, i to nawet pomimo braku umowy zawartej na piœmie.

– Jeœli klient zawarł z bankiem umowę doradztwa, to należy sprawdzić, czy bank wykonywał tę umowę w sposób prawidłowy. W przypadku œwiadczenia doradztwa inwestycyjnego konieczny jest udział licencjonowanego doradcy inwestycyjnego, który okreœla, jakie instrumenty finansowe sš odpowiednie dla danej grupy klientów, których profil okreœla się głównie na podstawie poziomu akceptowanego przez nich ryzyka oraz horyzontu inwestycyjnego. Pojawia się więc pytanie, czy oferowane produkty były dla danego klienta odpowiednie, czy doradca dochował należytej starannoœci w ich selekcji, czy prawidłowo wykonano test adekwatnoœci, czy dokumentacja była odpowiednia. Jeœli odpowiedŸ na któreœ z tych pytań jest negatywna, to być może doszło do wadliwego œwiadczenia usługi doradztwa – wyjaœnia Kieliszewski. To również otwierałoby drogę do walki o odszkodowanie.

Z listów naszych czytelników wynika, że banki namawiały klientów, często osoby w podeszłym wieku, do zerwania bezpiecznych lokat i zainwestowania całych kwot w obligacje GetBacku. Poœrednicy zapewniali też, że to bardzo bezpieczne papiery, i porównywali je z lokatami.

– Ważnym zagadnieniem jest również zbadanie, czy nie doszło do konfliktu interesów. W usłudze doradztwa firma inwestycyjna ma obowišzek działać w najlepszym interesie klienta, natomiast w sytuacji, gdy jest jednoczeœnie oferujšcym obligacje i z tego tytułu otrzymuje wynagrodzenie od ich emitenta, to pojawia się pytanie, w jaki sposób zarzšdziła takim konfliktem interesów. Brak efektywnego zarzšdzenia konfliktem interesów może stanowić naruszenie prawa i w konsekwencji skutkować odpowiedzialnoœciš firmy inwestycyjnej – mówi Kieliszewski.

Doradztwo bez umowy

Jednak sytuacje, kiedy umowa o doradztwo była rzeczywiœcie zawarta, były prawdopodobnie w zdecydowanej mniejszoœci i częœciej dochodziło do bezumownego œwiadczenia usługi doradztwa.

– Wtedy pojawia się pytanie, czy firma doradzajšca miała na to zezwolenie Komisji Nadzoru Finansowego. Jeœli KNF udzieliła takiego zezwolenia, a instytucja finansowa nie zawarła umowy o œwiadczenie takich usług, to naruszyła przepisy ustawy o obrocie, w przypadku nieposiadania zezwolenia œwiadczenie usług doradztwa jest przestępstwem. W obu tych sytuacjach działania instytucji finansowych można kwalifikować jako bezprawne i skutkujšce odpowiedzialnoœciš odszkodowawczš – wyjaœnia Kieliszewski.

Czasami jednak nie wiadomo, kto doradzał – bank czy dom maklerski – dotyczy to sytuacji, w których oba podmioty obsługujš klienta w jednym lokalu. Inny typowy przykład dotyczšcy GetBacku, czyli telefon z banku sugerujšcy zerwanie lokaty i zainwestowanie w obligacje tej firmy, co w œwietle stanowiska KNF ma znamiona bezumownego œwiadczenia doradztwa inwestycyjnego, a więc również może skutkować odpowiedzialnoœciš odszkodowawczš banku.

Procesy będš długie i trudne

Wrocławski sšd zgodził się na otwarcie przez GetBack postępowania układowego. Zarzšd zaproponował, że przez siedem lat spłaci 65 proc. wartoœci obligacji (bez odsetek), pozostała częœć ma zostać zamieniona na akcje. Nawet jeœli zaszła któraœ z wymienionych w tekœcie przesłanek, to składajšc pozew do sšdu, trzeba okreœlić wysokoœć szkody. Problem w tym, że nie wiadomo, jaka ostatecznie będzie. Można spróbować szacować wielkoœć szkody na dzień wniesienia pozwu, nieodzowna może okazać się opinia biegłego. Jednak jest o co walczyć, bo gdyby sšd stwierdził, że na skutek wadliwych działań, wprowadzenia w błšd lub braku umowy doradztwa inwestor poniósł szkodę, to dom maklerski lub bank odpowiada do jej pełnej wysokoœci. Procesy tego rodzaju będš jednak bardzo skomplikowane ze względu na ich precedensowy charakter i okolicznoœci, które (często nie bez racji) będš podnosiły instytucje finansowe, wskazujšc na to, że klienci podpisali deklaracje œwiadomoœci ryzyka, oœwiadczyli, że zapoznali się z dokumentami dotyczšcymi emisji oraz że akceptujš ryzyko zwišzane z inwestowaniem.

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL