Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Budżet i Podatki

Sukces uszczelniania VAT

materiały prasowe
Twierdzenia o wysokim i nieuzasadnionym wstrzymywaniu zwrotów podatku od towarów i usług budzš zdziwienie, ponieważ nie znajdujš oparcia w danych.

Ogłoszenie informacji o dobrych wynikach budżetu, w dużej częœci będšcych skutkiem uszczelnienia systemu podatkowego, wywołało w ostatnich tygodniach wypowiedzi, że jakoby uszczelnienie było fikcjš, a dobry wynik budżetu osišgnięto jedynie zwiększonš represyjnoœciš służb skarbowych wobec uczciwych przedsiębiorców. W wypowiedziach tych zazwyczaj łšczy się twierdzenia o wzroœcie wartoœci wstrzymanych zwrotów VAT uczciwym przedsiębiorcom z opisem jednostkowych przykładów przedsiębiorców Ÿle potraktowanych przez władze skarbowe.

Tych jednostkowych historii niewłaœciwie potraktowanych przedsiębiorców jest cišgle zbyt wiele. Nasza skarbówka jeszcze sporo może ulepszyć, ukierunkowujšc kontrole i decyzje na oszustów oraz nieuczciwych przedsiębiorców.

Jednak twierdzenia o wysokim i nieuzasadnionym wstrzymywaniu zwrotów VAT budzš zdziwienie, gdyż nie znajdujš oparcia w danych. Rozumiem, że rzšdu PiS można nie lubić. Prawem wolnego obywatela jest nie lubić dowolnego rzšdu z dowolnych subiektywnych powodów i dawać temu publiczny wyraz w dowolny sposób. Ale tam, gdzie istniejš dane, krytyk chcšcy uchodzić za osobę poważnš powinien najpierw zapoznać się z nimi, a potem formułować zarzuty.

Czas zwrotu się kurczy

Jednym z głównych nieprawdziwych zarzutów przeciw sukcesowi uszczelniania systemu podatkowego VAT jest jakoby zwiększona œcišgalnoœć podatków tak naprawdę wynikała z tego, że służby skarbowe dłużej przetrzymywały pienišdze podatników, zanim zwrócš im należny VAT. Było dokładnie przeciwnie. Zwroty VAT w 2016 r. przyspieszono! W 2014 i 2015 œredni czas zwrotu był zbliżony i wynosił odpowiednio 44,7 dnia i 43,8 dnia. Natomiast w 2016 odnotowano przyspieszenie. Œredni czas potrzebny na zwrot VAT spadł do 40,6 dni. Wstępne dane za 2017, wedle których œredni czas zwrotów VAT wynosił 37,6 dnia, wskazujš, że w tym roku nadal trwa przyspieszenie zwracania VAT przez służby skarbowe.

Owszem, jest możliwe, że w paŸdzierniku i listopadzie 2016 r. opóŸniono częœć większych zwrotów. Wskazuje na takš możliwoœć rozjazd pomiędzy majšcym wówczas miejsce przyspieszeniem czasu zwrotu liczonym w dniach, a udziałem tych dwóch miesięcy w rocznej realizacji zwrotów, na tle ich udziału w przeszłoœci. OpóŸnienie prawdopodobnie wynikało z wdrożenia w tym czasie wielu działań ograniczajšcych lukę podatkowš w sektorze paliwowym.

Z poczštkiem sierpnia 2016 r. wszedł w życie pakiet paliwowy, który uszczelniał przepisy dotyczšce VAT, akcyzę i koncesje regulujšce obrót paliwami płynnymi. Z kolei we wrzeœniu 2016 zaczšł obowišzywać pakiet energetyczny, jeszcze bardziej uszczelniajšcy obrót paliwami.

Najwięcej oszustów podatkowych działa w branży paliwowej. Dlatego nie jest wykluczone, że wraz z uruchomieniem nowych narzędzi nakierowanych na ten sektor przejœciowo przetrzymano częœć zwrotów. Jednak już w grudniu 2016 r. nastšpiło znaczšce przyspieszenie: w porównaniu z dwoma poprzednimi latami zwroty były w tym miesišcu o 50 proc. wyższe, m.in. dzięki wypłaceniu awansem częœć z nich przypadajšcych na styczeń 2017.

Rykoszet przy karuzeli VAT

Trudno też bronić tezy o zwiększonej represyjnoœci skarbówki. Owszem funkcjonuje niedobra praktyka dochodzenia kwot z karuzel VAT od faktycznie dowolnego przedsiębiorcy znajdujšcego się w łańcuchu dostawców, często nieœwiadomego, że któryœ z dostawców bierze udział w wyłudzeniach VAT. Ale ta niedobra praktyka miała miejsce również w latach ubiegłych, a nie sš mi znane dane ani przesłanki wskazujšce, że obecnie jest częœciej stosowana.

Natomiast sama liczba kontroli jest nieznacznie mniejsza niż w latach uprzednich. W okresie 2012–2014 przeprowadzano ponad 10 tys. postępowań kontrolnych rocznie. W latach 2015 i 2016 ich liczba spadła do niewiele ponad 9 tys. rocznie.

Co ważniejsze, wzrosła skutecznoœć kontroli. O ile w latach 2012–2014 ustalenia uszczupleń z postępowań kontrolnych wynosiły œrednio 6,9 mld zł rocznie, o tyle w 2015 było to już 18,5 mld zł, a w 2016 aż 22,1 mld zł. Ustalenie uszczuplenia nie przekłada się na pienišdze w kasie fiskusa. Jest po prostu wykryciem, kto i na ile uszczuplił wpływy podatkowe. Organizator oszukańczego procederu w momencie dokonania ustalenia zazwyczaj się już ulotnił, a pienišdze sš w większoœci nie do odzyskania.

Ale już udaremnione zwroty nienależnie wnioskowanego zwrotu VAT to jak najbardziej realna gotówka w budżecie. W latach 2012–2014 wstrzymano œrednio takich nienależnych zwrotów na sumę 138 mln zł rocznie. W roku 2015 było to 167 mln zł. A w 2016 roku wstrzymania nienależnych zwrotów wzrosły do 1,03 mld zł!

W tym roku Ministerstwo Finansów donosi o dalszych postępach w uszczelnianiu poboru podatków, którym tym razem towarzyszy spadek kwot zwrotów VAT. Niektórzy komentatorzy widzš tu problem. Jednak spadek kwot wypłaconych zwrotów jest oczekiwanym i pożšdanym rezultatem uszczelnienia systemu podatkowego. Jeœli przestępcy rzadziej wyłudzajš VAT to kwoty zwrotów powinny ceteris paribus spaœć. Ceteris paribus, czyli przy braku zmiany innych czynników kształtujšcych dane zjawisko. A na poziom VAT wpływajš różne czynniki, takie jak polepszenie i pogorszenie koniunktury, zmiana kompozycji obrotu gospodarczego, gdzie różny udział towarów i usług opodatkowany różnymi stawkami wpływa na poziom VAT do zapłacenia i do zwrotu, zmiana przepisów podatkowych, jak np. wprowadzenie odwróconego VAT itp.

Ponadto przyspieszenie oddawania tego podatku we wczeœniejszych okresach musi w okresach kolejnych skutkować spadkiem zwracanych kwot. Jeœli szybciej zwrócono VAT w poprzednich okresach, to w okresie bieżšcym jest go mniej do zwrotu.

Potrzeba więcej informacji

Jest mało publicznie dostępnych danych ilustrujšcych skutecznoœć kontroli skarbowej i opisujšcych domykanie luki podatkowej. A te, które sš dostępne, należy wyłuskiwać z odpowiedzi na interpelacje poselskie oraz z corocznych sprawozdań z kontroli skarbowej. To niedopatrzenie, które służby podległe ministrowi finansów powinny naprawić, gdyż zdolnoœć państwa do skutecznego zbierania podatków to warunek jego siły sprawczej i modernizacji gospodarki. Potrzebne dane powinny być łatwo dostępne, by obywatel mógł sam œledzić postęp w domykaniu luki podatkowej.

Paweł Dobrowolski jest głównym ekonomistš Polskiego Funduszu Rozwoju. Jest absolwentem Uniwersytetu Harvarda, gdzie ukończył studia ekonomiczne. Od kilkunastu lat zwišzany jest z Instytutem Sobieskiego.

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL