Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Budżet i Podatki

Luka przymknięta na 5,5 mld zł

123RF
Przez ostatnie 1,5 roku rzšd PiS bardziej uszczelnił systemu podatkowy niż poprzednicy przez 10 lat – ocenia PwC. Działania te zaczęły przynosić efekty.

Premier Beata Szydło już od kilku miesięcy przekonuje, że redukcja luki podatkowej w Polsce, dzięki działaniom rzšdu, idzie bardzo dobrze, ale trudno było o konkrety. Ministerstwo Finansów w końcu przedstawiło szacunki, jak duża jest poprawa œcišgalnoœci podatków.

W Wieloletnim Planie Finansowym Państwa resort finansów oszacował, że wpływy podatkowe (według metodologii unijnej) wyniosły w sumie 20,6 proc. PKB, czyli o 0,8 pkt proc. więcej niż w 2015 r. Przy konserwatywnych założeniach – przekonuje MF – za 0,3 pkt proc. tej poprawy odpowiadajš właœnie efekty działań rzšdu. Majš one na celu i zwiększanie stopnia wywišzywania się podatników ze swoich obowišzków, i walkę z oszustwami oraz wyłudzeniami podatkowymi.

Własny model

W przeliczeniu na złote efekty uszczelniania systemu oszacowano więc na ok. 5,5 mld zł. Chodzi o takie działania jak wejœcie w życie Jednolitego Pliku Kontrolnego i wzmocnienie pionu analitycznego w skarbówce, wprowadzenie tzw. pakietu paliwowego i energetycznego.

Największa częœć tej kwoty pochodzi z podatku VAT, w którym w ogóle ubytki podatkowe (w porównaniu z potencjalnymi wpływami) sš największe, a udało się tu odzyskać 3–4 mld zł. Resort finansów oparł swoje wyliczenia na własnym modelu ekonometrycznym, dlatego zewnętrznym ekspertom raczej trudno się do niego odnieœć. – Jeœli weŸmiemy miesięczne dane na temat wpływów z VAT, to trudno wycišgnšć z nich jakiekolwiek wnioski, bo w ostatnich miesišcach fiskus mocno żongluje zwrotami VAT – zauważa Grzegorz Poniatowski, z Centrum Analiz Społeczno-Ekonomicznych, które przygotowuje raporty o luce w VAT w Polsce dla Komisji Europejskiej. – Dane, na podstawie których będzie można faktycznie oszacować lukę w VAT w 2016 r., będš dla nas dostępne pewnie latem – wtóruje Tomasz Kassel, partner w PwC Polska.

– Ale nasze prognozy na 2016 r. rzeczywiœcie wskazywały na delikatne ograniczenie tej luki. Œwiadczy to, że działania rzšdu idš w dobrym kierunku. Zresztš ten rzšd przez półtora roku zrobił więcej w zakresie uszczelniania systemu VAT niż poprzednicy przez dziesięć lat – dodaje Kassel.

Korzystajš firmy

Efekty widać też w akcyzie. Resort finansów wyliczył je na ok. 1 mld zł dodatkowych wpływów do budżetu państwa. Tu też fiksus opiera się na własnych analizach, bo dochody budżetu z akcyzy w zeszłym roku w ogóle wzrosły o 2,9 mld zł.

Na zmianach w regulacjach korzysta nie tylko kasa państwa, ale też przedsiębiorstwa produkujšce i sprzedajšce towary akcyzowe. W 2016 r. sprzedaż papierosów wzrosła o 1,1 proc., a tytoniu – o 8,3 proc., podczas gdy w poprzednich latach notowane tu były głównie spadki. Z kolei oficjalna sprzedaż oleju napędowego w 2016 r. wzrosła o 15 proc. w porównaniu z 2015 r., a benzyn silnikowych – 8 proc. Dla porównania, w 2015 r. było to odpowiednio 9 proc. i 4 proc. rocznego wzrostu.

– Generalnie w branżach, które były najbardziej dotknięte szarš i czarnš strefš, widać poprawę, bo to przede wszystkim tam fiskus skierował swoje ostrze – komentuje Mariusz Korzeb, ekspert podatkowy Pracodawców RP. – Ale trzeba też zauważyć, że przestępcy podatkowi i tzw. karuzele VAT wcale nie zniknęły z rynku. Raczej przenoszš się w inne sektory – podkreœla Kozłowski.

Pewne efekty przyniosła również generalna klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania (weszła w życie połowie 2016 r.), która ma zwalczać „sztuczne czynnoœci, zwykle zawierajšce elementy zagraniczne, wykorzystywane zazwyczaj przez wielkie korporacje do unikania zapłaty podatku". Finansowe skutki działania klauzuli sš jednak trudne do oszacowania – czytamy w WPFP.

Plan na co najmniej 30 mld zł

Rzšd wprowadza kolejne przepisy w tym obszarze. Od poczštku tego roku obowišzujš poważne zmiany w ustawie o VAT. Majš one dać fiskusowi m.in. szybszy dostęp do dokumentów umożliwiajšcych analizę przepływów finansowych między firmami (stšd np. likwidacja dla większych firm możliwoœci rozliczeń kwartalnych VAT, co spowodowało duże zamieszanie we wpływach VAT w pierwszych miesišcach roku). Ich celem jest także ograniczenie tzw. słupów, przez które przestępcy wyłudzajš zwroty podatku. Od maja obowišzuje system monitorowania przewozu towarów wrażliwych (głównie paliw i wyrobów tytoniowych).

A to jeszcze nie koniec. Z przygotowanej przez Ministerstwo Finansów swoistej mapy drogowej w uszczelnieniu systemu wynika, że od przyszłego roku już wszyscy podatnicy VAT będš wypełniać Jednolite Pliki Kontrolne i przesyłać co miesišc do elektronicznego rejestru. Ma to umożliwić organom skarbowym jeszcze szybszš identyfikację VAT-owskich oszustw. Także od przyszłego roku w życie ma wejœć mechanizm tzw. podzielonej płatnoœci (split payment).

W sumie wszystkie te działania majš przynieœć do końca 2018 r. od 16,3 do 22,4 mld zł. W 2019 r. – kolejne 6 mld zł, a w 2020 r. – jeszcze dodatkowe 4 mld zł. – Gdyby lukę podatkowš w VAT udało się ograniczyć do œredniej UE, co wydaje się możliwe, dałoby to ok. 20 mld zł – zaznacza Grzegorz Poniatowski.

Trudna droga do sukcesu

Przykłady innych krajów, które także majš problem z dużš lukš w VAT, pokazujš, że jej ograniczanie jest złożonym procesem wymagajšcym działań na wielu frontach. Z najnowszego raportu Komisji Europejskiej z 2016 r. wynika, że praktycznie wszystkie kraje starajš się uszczelniać system podatkowy. W latach 2010–2014 największe postępy w tym zakresie poczyniły Czechy (spadek luki z ponad 20 proc. w 2010 r. do 15 proc.) oraz Litwa, Irlandia, Portugalia i Malta. Nie ma jednej recepty na sukces, każdy z krajów musi dostosować różne mechanizmy do potrzeb. W Czechach dobrze sprawdził się np. system odwróconego VAT i centralny rejestr faktur. Wielka Brytania stawia na mechanizm podzielonej płatnoœci, z kolei Włochy stworzyły silnš tzw. policję podatkowš. W tym kraju dosyć skrupulatnie (choć nie wiadomo jak skutecznie) œcigane sš „przestępstwa" VAT-owskie popełniane przez... konsumentów (np. nieodebranie paragonu). Największš lukę w VAT odnotowano w Rumunii. Pod koniec 2015 r. obniżono tam podatki, co zaowocowało wzrostem dochodów w 2016 r.

Opinia

Dominik Gajewski, prof. SGH

Jeœli uszczelnienie systemu podatkowego przyniosło już w pierwszym roku 5,5 mld zł, to można mówić o sporych efektach. Im one wyższe, tym oczywiœcie lepiej, bo ubytki w podatkach w Polsce sš naprawdę bardzo duże. Ale poprawa œcišgalnoœci danin należnych państwu nie może się odbywać kosztem przedsiębiorców. Na razie mamy tu problem ze wstrzymywaniem zwrotu VAT, co sygnalizujš organizacje przedsiębiorców i co jest zauważalne w typie spraw, jakie wpływajš do sšdów administracyjnych. Dla budżetu państwa wstrzymywanie zwrotu VAT działa korzystnie, bo poprawia bieżšcy bilans, ale dla firm to duży kłopot. Poza tym częœć z tych zwrotów budżet zapewne będzie musiał wczeœniej czy póŸniej oddać.

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL