Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Banki

Janet Yellen: szefowa FEDu o polsko-żydowskich korzeniach

Janet Yellen, szefowa Fedu
AFP
Z pozoru niska, siwa, starsza pani. W praktyce kobieta o ogromnej charyzmie i sile, mogšca jednš decyzjš zmienić sytuację gospodarczš œwiata.

Jest pierwszš kobietš w historii stojšcš na czele najważniejszego centralnego banku. W zdominowanej przez mężczyzn finansowej branży stała się najpotężniejszš przedstawicielkš kobiet. W rankingu magazynu Bloomberg Markets jej nazwisko widnieje na czele listy 50 najbardziej wpływowych ekonomistów. To już trzecia z rzędu osoba przewodzšca amerykańskiej Rezerwie Federalnej – po Alanie Greenspanie i Benie Bernanke - o polsko-żydowskich korzeniach.

Janet Yellen przyszła na œwiat 13 sierpnia 1946 roku w Nowym Jorku. Jej ojciec był lekarzem, matka z kolei nauczycielkš. Co ciekawe, ma polskie korzenie - ojciec jej matki pochodził z Suwałk. Elias Charles Blumenthal urodził się w 1864 roku, a pod koniec XIX wieku wyruszył na emigrację zarobkowš do Stanów Zjednoczonych. Również historia rodzin pozostałych szefów FED łšczy się z Polskš. Dziadek Bena Bernankego przyjechał do Ameryki z Przemyœla, tymczasem korzenie Alana Greenspana sięgajš polskich Żydów z Buczacza, który dziœ znajduje się na terytorium zachodniej Ukrainy.

Yellen uczyła się w miejscowej szkole Fort Hamilton. Była najlepszš uczennicš ze swojego rocznika. Wyróżniała się inteligencjš, także emocjonalnš, ambicjš i ponadprzeciętnš wiedzš. Ta ostatnia, podobnie jak gromadzone przez lata zainteresowania, pchnęła jš w kierunku studiów ekonomicznych na Uniwersytecie Browna. Kwestie gospodarcze, polityczne i społeczne były jej konikiem. Po ukończeniu ekonomii podjęła studia uzupełniajšce na prestiżowym Uniwersytecie Yale. Jednym z jej mentorów był zdobywca nagrody Nobla James Tobin, pomysłodawca podatku od spekulacyjnych transakcji walutowych, z którego dochód miał być przeznaczony na wyrównanie nierównoœci społecznych. To właœnie on zaszczepił w niej ideę, że bank centralny i władza powinni swoimi poczynaniami przede wszystkim niwelować bezrobocie i biedę. Yellen do dziœ stoi na straży tych przekonań. Swojš pracę doktorskš poœwięciła właœnie przyczynom bezrobocia oraz sposobom na walkę z tym zjawiskiem. Nadała jej tytuł „Zatrudnienie, produkcja i akumulacja kapitału w otwartej gospodarce z uwzględnieniem nierównowagi." Warto dodać, że w 2015 roku uzyskała drugi tytuł naukowy na Uniwersytecie Yale – doktora nauk społecznych.

W 1976 roku trafiła do Rezerwy Federalnej. Nie zrezygnowała jednak z nauczania na uniwersytecie. Pod koniec lat osiemdziesištych przez rok prowadziła zajęcia w London School Economics, a póŸniej na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley. Zawodowe życie przyspieszyło w 1994 roku, gdy Bill Clinton zaproponował jej członkostwo w Radzie Gubernatorów Fed. W latach 1997-1999 była przewodniczšcš rady doradców do spraw gospodarki przy prezydencie USA. Kilka lat póŸniej została prezesem Banku Rezerwy Federalnej w San Francisco. Od 2010 roku przez kolejnych czternaœcie lat zajmowała miejsce członkini oraz wiceprzewodniczšcej Rady Gubernatorów. Już wówczas mówiło się o możliwoœci objęcia przez niš fotela przewodniczšcej. W 2009 roku wybrano jednak Bena Bernanke, z którym łšczyła jš owocna i pełna przyjaŸni współpraca. Wielokrotnie udowadniała ekonomicznš wrażliwoœć i dar przewidywania. W 2007 roku mówiła o krachu, który miał nastšpić w najbliższym czasie. Wyprzedziła więc wydarzenia z 2008 roku, gdy finansowy kryzys stał się faktem.

Janet jest współtwórcš współczesnej polityki prowadzonej przez Rezerwę Federalnš o roboczej nazwie „luzowanie iloœciowe", polegajšcej na zwiększeniu podaży pienišdza w obiegu poprzez niekonwencjonalne sposoby, jak np. comiesięczny zakup różnego rodzaju obligacji na rynku przez bank centralny prowadzšcy do obniżek w oprocentowaniu długoterminowych kredytów.

W 2013 roku walkę o to, aby Janet Yellen stanęła na czele Fed, podjęła największa amerykańska organizacja feministyczna – National Organization for Women, która zebrała w geœcie poparcia aż sto trzydzieœci tysięcy podpisów. 9 paŸdziernika 2013 roku Yellen otrzymała nominację od Baracka Obamy. Senat zatwierdził wybór 6 stycznia 2014 roku stosunkiem głosów 56 do 26. Za było aż 11 senatorów z opozycyjnej Partii Republikańskiej. Obama przyznał wtedy, że liczy na to, iż Fed pod wodzš Yellen będzie prowadzić politykę finansowš w taki sposób, aby zwiększyć jakoœć i poprawę życia amerykańskich rodzin, pracowników i konsumentów.

Zarzuty wobec Fed konstruował w czasie kampanii prezydenckiej Donald Trump. Twierdził, że Rezerwa Federalna jest w pełni upolityczniona. Na wieœć, że instytucja kierowana przez Yellen zamierza podnieœć stopy procentowe rzucił jedynie, że dopóki na czele USA stoi Barack Obama jest to mało prawdopodobne. Uważał, że Fed zrobi wszystko, aby prezydent opuœcił urzšd przy stabilnej sytuacji gospodarczej.

W œwiecie olbrzymich pieniędzy zawsze odnajdywała się jak ryba w wodzie. Charyzmy, zimnej krwi i silnej ręki zazdroœci jej z pewnoœciš wielu przedstawicieli męskiej częœciej branży. Nie ma w niej za grosz feministki. Sama o sobie mówi, że jest szefem, a nie szefowš. Nawet na czele Fed nie wyzbyła się ekonomicznych poglšdów, które wyznawała w czasach studiów, a póŸniej pracy na uczelniach. Wcišż była zdania, że samoregulujšcy się rynek nie jest najlepszym rozwišzaniem. Stabilizację gospodarczš można uzyskać tylko przy aktywnych działaniach rzšdu w tym obszarze. Choć uważana jest za monetarnego gołębia, w grudniu 2015 roku kierowana przez niš Rezerwa Federalna zdecydowała się podnieœć stopy procentowe. Był to pierwszy tego typu ruch od niemal dziesięciu lat. Fed zaczšł odchodzić od koncepcji luzowania iloœciowego na rzecz zaostrzenia polityki finansowej. Proces ten jest w toku. W 2016 i 2017 roku ponownie podniesiono stopy, a to nie koniec. W połowie bieżšcego roku Janet ogłosiła koniecznoœć kolejnej podwyżki stóp.

Przed najważniejszš instytucjš finansowego œwiata i jej szefowš trudny czas i sporo wyzwań. Liczne podwyżki stóp mogš istotnie wpłynšć na pogorszenie sytuacji materialnej silnie zadłużonych Amerykanów, których nie brakuje. Ceny nieruchomoœci w USA, napędzane płynnoœciš dostarczanš z FED odrobiły ponad połowę spadków z czasów ostatniego kryzysu. Co się stanie gdy kurek z tanimi kredytami zostanie przykręcony ? Czy czeka nas powtórka z 2008 roku ? Z pewnoœciš takie pytania zadaje sobie administracja Donalda Trumpa. Ewentualna recesja z pewnoœciš wpłynie na poparcie dla obecnego prezydenta Stanów Zjednoczonych.

Prywatnie Janet Yellen jest żonš zdobywcy Nagrody Nobla w dziedzinie ekonomii - George'a Akerlofa. Otrzymał jš razem z Michaelem Spence'm i Josephem Stiglitzem, za analizę rynków charakteryzujšcych się asymetriš informacji. Poznali się w Fed w 1977 roku. Majš syna, Roberta Akerlofa, który wykłada ekonomię na Uniwersytecie of Warwick w Wielkiej Brytanii.

ródło: rp.pl

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL