Archeologia

Skarb odkryty u wybrze篡 Sycylii

Statek przewozi drogocenny metal orichalcum.
materia造 prasowe
Niezwyk造 skarb z epoki br頊u wydobyli w這scy p貫twonurkowie ko這 wybrze篡 Sycylii.

Z dna morskiego, 300 metr闚 od wejcia do portu Gela w po逝dniowej czci Sycylii, p貫twonurkowie wydobyli przedmioty sprzed oko這 2600 lat. Mimo 瞠 nie ma wr鏚 nich z這tych monet, przedmioty te w tamtej epoce przedstawia造 ogromn warto. S to dwa bojowe he軛y tzw. typu korynckiego (u篡wali ich piesi, ci篹kozbrojni greccy hoplici w bitwie pod Maratonem) i 47 metalowych sztabek, a tak瞠 amfory zawieraj鉍e prawdopodobnie wino, oliw i zbo瞠 (analizy osadu na wewn皻rznych ciankach jeszcze nie przeprowadzono).

Archeolodzy okrelili wiek znaleziska na koniec VII pocz靖ek VI wieku p.n.e. Przedmioty te posz造 na dno wraz z przewo蕨cym je greckim statkiem, kt鏎y nie unikn像 burzy, nie zd嘀y schroni si w porcie. Opr鏂z przedmiot闚 metalowych i amfor nurkowie znaleli na dnie r闚nie drewniane belki i deski elementy zatopionego statku. Badacze przypuszczaj, 瞠 p造n像 z kt鏎ej z greckich kolonii w Azji Mniejszej.

Odkrycia dokonali nurkowie ze stra篡 granicznej w Palermo. Kieruj鉍y zespo貫m Fernando Asaro poinformowa, 瞠 sztabki s r騜nej wielkoci, wa蕨 od 254 do 1340 gram闚, ich d逝go waha si od 17 do 32 centymetr闚.

Dwa lata temu, praktycznie w tym samym miejscu, p貫twonurkowie wydobyli 39 podobnych sztabek z tego samego metalu. Z tego materia逝 wykonane s r闚nie dwa he軛y.

Dot鉅 nie znalelimy niczego podobnego. Jest to prawdopodobnie s造nny metal orichalcum, kt鏎y wczeniej znany by archeologom wy章cznie ze staro篡tnych pism i zaledwie kilku element闚 zdobniczych powiedzia wtedy Sebastiano Tusa, kurator Urz璠u Morskiego Sycylii.

O tajemniczym metalu orichalcum wspomina kilku staro篡tnych autor闚, najg這niejszym z nich jest Platon, w IV wieku p.n.e. wymienia ten metal w dialogu Kritias", w kt鏎ym opisuje mityczn Atlantyd. Wed逝g tej opowieci orichalcum by這 metalem drugim pod wzgl璠em wartoci po z這cie, wydobywanym w r騜nych czciach Atlantydy.

W ubieg造m roku laboratorium firmy Technologies for Quality w Genui przeprowadzi這 analiz pr鏏ek pobranych ze sztabek wydobytych w 2014 roku przez nurk闚 z ekipy Dario Panetty. Okaza這 si, 瞠 nie jest to metal jednorodny, lecz stop metali, a to oznacza, 瞠 nie m鏬 by wydobywany metod g鏎nicz, nawet gdyby Atlantyda rzeczywicie istnia豉.

Stop sk豉da si z 80 proc. miedzi, 20 proc. cynku oraz ladowych iloci o這wiu, niklu i 瞠laza. Dla por闚nania, mosi鉅z do kt鏎ego orichalcum jest podobne stop miedzi i cynku, zawiera domieszki o這wiu, aluminium, cyny, manganu, 瞠laza, chromu oraz krzemu.

Wydobyte w tym roku sztabki s bardzo podobne do tych pierwszych, dlatego archeolodzy s鉅z, 瞠 ich sk豉d jest identyczny. Analiz przeprowadzi to samo laboratorium w Genui.

Co prawda Enrico Mattievich, emerytowany profesor Uniwersytetu w Rio de Janeiro, utrzymuje, 瞠 orichalcum nie jest mosi鉅zem, pochodzi z cywilizacji Chavin rozwijaj鉍ej si w peruwia雟kich Andach w okresie 1200200 p.n.e., ale jego opinii nie podzielaj inni badacze. Prof. Enrico Mattievich zwraca uwag na fakt, 瞠 ze stopu b造szcz鉍ego niczym ogie", identycznego z opisami Platona, wykonane s odnalezione w Ameryce Po逝dniowej jaguary w stylu kultury Chavin. Sk豉d tego stopu to 9 proc. miedzi, 76 proc. z這ta, 15 proc. srebra wed逝g Mattievicha w豉nie taki by sk豉d orichalcum.

Jednak rzetelne badania nie potwierdzaj tej teorii. Orichalcum jest oczywicie tajemniczym problemem staro篡tnej metalurgii, ale wi嘀e si z technologi wytopu i obr鏏ki miedzi. Robert Halleux, badacz dziej闚 techniki, problemowi temu powi璚i ksi嘀k Orichalcum i mosi鉅z" (1973). Przypomina w niej, 瞠 dla staro篡tnych Rzymian orichalcum straci這 ju urok niezwyk這ci, od momentu, gdy w I wieku p.n.e. opanowali technologi jego wytwarzania. S逝篡這 wtedy do wybijania sestercji pi瘯nych i pi瘯nie dwi璚z鉍ych, na przyk豉d na marmurowym blacie, monet podobnych do z這tych.

Takie monety znaleziono na polu bitwy pod Alesi (52 rok p.n.e.). Analizowa豉 je dr Sylvia Nieto-Pelletier z Instytutu Bada Archeomateria堯w Uniwersytetu w Orleanie. W tamtej epoce cynk jako osobny metal nie by znany, stop orichalcum uzyskiwano technik naw璕lania. Do miedzi, w trakcie jej topienia, dodawano minera zawieraj鉍y cynk oraz w璕iel drzewny, aby uzyska stop barwy 鄴速ej, bardzo podobny wygl鉅em do z這ta wyjania badaczka.

masz pytanie, wylij e-mail do autora: k.kowalski@rp.pl

r鏚這: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL