Prenumerata 2018 ju˜ż w sprzedża˜y - SPRAWD˜!

Administracja

Tylko urzędnik może ukarać innego urzędnika

Adobe Stock
Członkowie komisji dyscyplinarnych sš niezawiœli w zakresie swojego orzecznictwa. Nie wišżš ich, zatem ani polecenia kierownika urzędu, który ich powołuje, ani rozstrzygnięcia innych organów stosujšcych prawo, z wyjštkiem prawomocnych wyroków sšdowych.

Odpowiedzialnoœć porzšdkowa, jakiej podlegajš osoby zatrudnione w administracji publicznej na podstawie ustawy o pracownikach urzędów państwowych, z wyjštkiem urzędników państwowych mianowanych, egzekwowana jest przez kierownika urzędu. W sprawach dyscyplinarnych, tych ostatnich, orzekajš natomiast ciała kolegialne. Sš to komisje dyscyplinarne I i II instancji. Powołanie takiej komisji w urzędzie należy do obowišzków kierownika urzędu.

Niewielkie wymagania dla członków

Członkiem komisji dyscyplinarnej może być urzędnik mianowany, zatrudniony w urzędzie, co najmniej pięć lat, dajšcy rękojmię należytego pełnienia tej funkcji. I to w zasadzie wszystkie wymagania, jakie osoby majšce pełnić te funkcję muszš spełnić. Ani ustawa o pracownikach urzędów państwowych (dalej uopup), ani przepisy rozporzšdzania Prezesa Rady Ministrów z 5 grudnia 2001 r. w sprawie postępowania wyjaœniajšcego i dyscyplinarnego wobec urzędników państwowych oraz w sprawie komisji dyscyplinarnych i rzeczników dyscyplinarnych (dalej rozporzšdzenie) nie stawiajš, bowiem przed nimi (z jednym wyjštkiem, o czym dalej) żadnych dodatkowych warunków.

Inaczej jest w służbie cywilnej. Tam, aby zostać członkiem komisji dyscyplinarnej w sc trzeba:

- posiadać wyższe wykształcenie (przy czym chodzi zarówno o wykształcenie na poziomie magisterskim jak i licencjackim),

- posiadać wiedzę i doœwiadczenie zawodowe niezbędne dla właœciwego wykonywania obowišzków członka komisji dyscyplinarnej,

- nie być karanym za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe,

- nie być karanym dyscyplinarnie w służbie cywilnej,

- nie pełnić funkcji rzecznika dyscyplinarnego.

Brak podobnych wymagań w ustawie o pracownikach urzędów państwowych jest krytykowany w piœmiennictwie, w którym podkreœla się, że, może on mieć - zwłaszcza, jeœli chodzi o wyksztalcenie - negatywny wpływ na poziom orzecznictwa dyscyplinarnego w urzędach państwowych, przede wszystkim w II instancji.

Z drugiej jednak strony zważywszy, że liczba urzędników państwowych mianowanych cišgle maleje (od 1995 r. sš oni już zatrudniani wyłšcznie na podstawie umowy o pracę) sformułowanie przez ustawodawcę dodatkowych warunków, jakie musieliby spełnić członkowie komisji dyscyplinarnej mogłoby uniemożliwić powoływanie tych ciał w praktyce.

Karalnoœć wykluczona

Jeden warunek dodatkowy przyszli członkowie komisji dyscyplinarnej muszš jednak spełniać. I choć nie jest to wprost zapisany rygor selekcyjny, członkiem komisji dyscyplinarnej nie może zostać osoba prawomocnie ukarana w postępowaniu karnym lub dyscyplinarny. Okolicznoœć ta, bowiem jeœli wystšpi już po powołaniu urzędnika na członka komisji powoduje wygaœniecie jego członkostwa w tej komisji przed upływem kadencji z mocy prawa, co wyraŸnie wskazuje, że osoba prawomocnie ukarana w jednym z tych postępowań nie może pełnić tej funkcji. Przy czym w razie wszczęcia przeciwko członkowi komisji postępowania karnego lub dyscyplinarnego, do czasu prawomocnego zakończenia postępowania członkostwo w komisji ulega zawieszeniu. Tak wynika z § 41 rozporzšdzenia.

Pamiętaj!

Członkostwo w komisji wygasa przed upływem kadencji w razie:

- zrzeczenia się członkostwa,

- ustania stosunku pracy

- prawomocnego ukarania w postępowaniu karnym lub dyscyplinarnym.

Liczba zależy od przełożonego

Zasady i tryb powoływania i odwoływania komisji dyscyplinarnych okreœla cytowane wyżej rozporzšdzenie. Zgodnie z nim, kierownik urzędu powołujšcy komisję na okres czterech lat, sam ustala liczbę jej członków. Liczba ta powinna jednak zapewniać sprawne rozpatrywanie spraw i umożliwiać powołanie, co najmniej dwóch składów orzekajšcych. Zważywszy, zatem, że komisje orzekajš w składach trzyosobowych, liczba członków komisji nie może być mniejsza niż szeœć. Warto też pamiętać, że co do zasady można być członkiem tylko jednej komisji.

Kierownik urzędu nie tylko powołuje członków komisji (po zasięgnięciu opinii zakładowej organizacji zwišzkowej), ale wyznacza też jej przewodniczšcego i jego zastępców. Ten pierwszy kieruje pracš komisji, a do jego zadań należy w szczególnoœci:

- zaznajamianie się z każdš sprawš wpływajšcš do komisji i wyznacza terminy rozpraw,

- ustalanie składu orzekajšce komisji oraz powołanie przewodniczšcego składu orzekajšcego, jeżeli sam nie przewodniczy składowi,

- zapewnienie prawidłowego i sprawnego przebiegu postępowania dyscyplinarnego, a także zgodnoœci postępowania z obowišzujšcymi przepisami.

Wczeœniejsze odwołanie

Choć członkowie komisji dyscyplinarnej powoływani sš na cztery lata, w okreœlonych sytuacjach możliwe jest ich wczeœniejsze odwołanie. Zgodnie z § 43 rozporzšdzenia, w przypadku zaistnienia okolicznoœci uniemożliwiajšcych członkowi komisji wykonywanie obowišzków, w szczególnoœci urlopu bezpłatnego, służby wojskowej lub długotrwałej choroby, może być on odwołany przed upływem kadencji w trybie, w jakim został powołany, czyli przez kierownika urzędu.

Skład komisji może też się zmniejszyć w wyniku wygaœnięcia członkostwa jednego z jego członków >patrz wyżej. W takiej sytuacji (zmniejszenia się składu komisji), kierownik urzędu dokonuje uzupełnienia składu komisji w trybie przewidzianym do powoływania członków komisji. Członkostwo nowego członka komisji wygasa z upływem kadencji. Przy czym, członkowie komisji pełniš swoje obowišzki do czasu powołania nowej komisji.

Komisje I i II instancji

Do kompetencji kierowników urzędów należy powoływanie zarówno komisji I jak i II instancji. Przy czym komisje dyscyplinarne I instancji powinny działać, co do zasady we wszystkich urzędach państwowych. Tylko organy rzšdowej administracji specjalnej stopnia wojewódzkiego w stosunku do podległych im urzędów mogš tworzyć wspólne komisje dyscyplinarne I instancji.

Inaczej jest w przypadku komisji odwoławczych. Urzędy, w których powoływane sš obligatoryjnie komisje dyscyplinarne II instancji okreœla ustawa, wskazujšc jednoczeœnie, dla której grupy urzędników dana komisja jest właœciwa >patrz ramka.

Ustawowa niezawisłoœć

Członkowie komisji dyscyplinarnych sš w zakresie orzekania niezawiœli i podlegajš tylko ustawom. Tak wynika z art. 36 ust. 6 uopup. W praktyce oznacza to brak ich zwišzania rozstrzygnięciami innych organów stosujšcych prawo. Wyjštek stanowiš tu tylko prawomocne wyroki sšdowe. Zasada niezawisłoœci obejmuje również samo procedowanie. A zatem komisja samodzielne i suwerennie podejmuje wszelkie konieczne działania, a także samodzielnie dokonuje wykładni przepisów niezbędnych do wydania orzeczenia. Sama też rozstrzyga, co do istoty sprawy a więc decyduje o ukaraniu obwinionego, o jego uniewinnieniu albo o umorzeniu postępowania.

podstawa prawna: art. 36 ustawy z 16 wrzeœnia 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (tekst jedn. DzU z 2017 r. poz. 2142 ze zm.)

podstawa prawna: rozporzšdzanie Prezesa Rady Ministrów z 5 grudnia 2001 r. w sprawie postępowania wyjaœniajšcego i dyscyplinarnego wobec urzędników państwowych oraz w sprawie komisji dyscyplinarnych i rzeczników dyscyplinarnych (DzU nr 145, poz. 1628)

Powołanie komisji dyscyplinarnych

Komisje dyscyplinarne II instancji (odwoławcze) powołuje się przy:

- Marszałku Sejmu – dla urzędników Kancelarii Sejmu, Krajowego Biura Wyborczego, Biura Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych oraz Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Œcigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu;

- Marszałku Senatu – dla urzędników Kancelarii Senatu;

- Prezydencie Rzeczypospolitej Polskiej - dla urzędników Kancelarii Prezydenta;

- Prezesie Rady Ministrów – dla urzędników Kancelarii Prezesa RM, urzędów podległych Prezesowi RM oraz ministerstw i urzędów centralnych organów administracji rzšdowej;

- właœciwym ministrze – dla urzędników urzędów podległych naczelnym i centralnym organom administracji państwowej;

- ministrze właœciwym do spraw administracji publicznej – dla urzędników urzędów wojewódzkich i regionalnych izb obrachunkowych;

- Przewodniczšcym Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji – dla urzędników Biura KRRiT;

- Pierwszym Prezesie Sšdu Najwyższego – dla urzędników SN;

- Prezesie Trybunału Konstytucyjnego – dla urzędników Kancelarii TK;

- Rzeczniku Praw Obywatelskich - dla urzędników Biura RPO;

- Rzeczniku Praw Dziecka - dla urzędników Biura RPD;

- Rzeczniku Małych i Œrednich Przedsiębiorców – dla urzędników Biura Rzecznika Małych i Œrednich Przedsiębiorców;

- wojewodzie – dla urzędników urzędów rejonowych organów rzšdowej administracji ogólnej.

Komisja dyscyplinarna II instancji (odwoławcza) dla urzędników Biura KRRiT, może być powołana przy Prezydencie Rzeczypospolitej Polskiej, na wniosek Przewodniczšcego KRRiT, a dla urzędników Kancelarii TK przy Marszałku Sejmu, na wniosek Prezesa TK.

ródło: Rzeczpospolita

WIDEO KOMENTARZ

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL