Zmiany w tym zakresie wchodzą w życie już od najbliższej soboty 18 września 2021 r.

W myśl dopisanego do ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych art. 84 ust. 2 pkt 3 nie będzie już wątpliwości, że ubezpieczony musi zwrócić zasiłek, jeśli ZUS ustali, że pracownik lub mikroprzedsiębiorca w czasie zwolnienia lekarskiego pracował lub wykorzystywał ten czas niezgodnie z celem tej płatnej przerwy w pracy.

Czytaj też:

Czytaj więcej

Do zasiłku chorobowego wystarczą 30 dni ubezpieczenia

Remont i wakacje na chorobowym

W praktyce oznacza to, że ubezpieczonym znacznie trudniej będzie po zmianach tłumaczyć w ZUS, że nie wiedzieli o takich konsekwencjach remontowania mieszkania czy wyjazdu za granicę w czasie zwolnienia lekarskiego.

Do tej pory sądy różnie podchodziły do tego tematu i przyznawały ubezpieczonym świadczenia, nawet gdy okazało się, że byli aktywni w czasie zwolnienia chorobowego.

– Inaczej byłoby, gdyby ze zwolnienia wynikało, że chory musi leżeć, a ZUS ustalił, że w czasie przerwy w pracy czy prowadzeniu działalności wyremontował mieszkanie. Istotne jest także, z jakiego schorzenia wynika zwolnienie lekarskie, czy to np. zwykły katar czy raczej poważniejsze choroby związane np. z sercem – komentuje Andrzej Radzisław, radca prawny, partner w kancelarii Goźlińska Petryk i Wspólnicy.

– Aby uniknąć wątpliwości i ryzyka odebrania zasiłku, warto poprosić lekarza o zaświadczenie, że np. wyjazd do ciepłych krajów i odpoczynek na plaży w czasie zwolnienia chorobowego nie wpłynie negatywnie na szybki powrót do zdrowia.

Autopromocja
CFO Strategy & Innovation Summit 2021

To już IV edycja kongresu dla liderów świata finansów

WEŹ UDZIAŁ

Niezbędne czynności

W praktyce szczególnie przedsiębiorcy mogą mieć sporo kłopotów z nowymi przepisami. Choćby w sytuacji, gdy musieliby udowodnić, że ich aktywność w czasie zwolnienia lekarskiego nie stanowi działalności zarobkowej, ale wynika z konieczności wykonywania niezbędnych czynności związanych z ich działalnością.

– Katalog niezbędnych czynności, jakie przedsiębiorcy mogą podejmować w czasie zwolnienia lekarskiego bez konieczności zwracania zasiłku, jest bardzo płynny i wynika z wyroków zapadających w tych sprawach – zauważa mec. Radzisław. – Okazuje się że np. wystawienie świadectwa pracy czy zatrudnienie pracownika może być uznane za takie niezbędne czynności. Z kolei wystawienie faktury w czasie zwolnienia potwierdza fakt sprzedaży towarów lub usług, co zdaniem ZUS świadczy o prowadzeniu działalności i stanowi podstawę żądania zwrotu świadczenia.

Zdaniem mec. Radzisława takie podejście jest dość archaiczne w stosunku do zmieniającej się rzeczywistości. I podaje przykład, w którym przedsiębiorca prowadzący sklep internetowy dostanie w czasie zwolnienia lekarskiego zamówienie na kupione na jego stronie towary. A z regulaminu sklepu wynika, że towar i fakturę wyśle w ciągu 24 godzin od zakupu.

– Aby uniknąć negatywnych konsekwencji związanych z obowiązkiem zwrotu zasiłku, warto ustanowić pełnomocnika na czas choroby, by nie dawać ZUS możliwości kwestionowania nawet najprostszych czynności, jakie muszą być wykonywane w terminie pomimo choroby mikroprzedsiębiorcy – radzi mec. Radzisław.

Składki od pierwszego dnia działalności

Wchodząca w życie nowelizacja zawiera także inne zmiany. Jedna z nich dotyczy wspólników jednoosobowych spółek z o.o., jawnych, partnerskich i komandytowych. Od 18 września rejestracja takiej spółki będzie oznaczała obowiązek zapłaty składek już od pierwszego dnia istnienia takiej spółki. Dotychczas część takich przedsiębiorców odmawiała płacenia składek przez pierwsze miesiące od rejestracji, gdy taka spółka nie zaczęła jeszcze formalnie działać i zarabiać pieniędzy.

Podstawa prawna: ustawa z 24 czerwca 2021 r. (DzU z 3 września 2021 r., poz. 1621)

Opinia dla „Rzeczpospolitej”
Justyna Tyc-Brzosko, adczyni prawna z praktyki prawa pracy i ubezpieczeń społecznych kancelarii DZP

Pracownicy i prowadzący działalność gospodarczą powinni wziąć do serca zmiany zasad kwestionowania przez ZUS niewłaściwego korzystania ze zwolnień lekarskich. Kontrolerom łatwiej niż obecnie będzie zażądać zwrotu zasiłku, gdy się okaże, że pracowali w czasie zwolnienia lub wykorzystywali zwolnienie niezgodnie z jego przeznaczeniem. Ta możliwość wynikała dotąd z interpretacji ogólnego przepisu o nienależnie pobranym świadczeniu, przez co ubezpieczeni często, z powodzeniem, kwestionowali w sądzie decyzje ZUS o zwrocie, powołując się np. na niewiedzę o zakazie wykonywania innej pracy w czasie zwolnienia. Co ważne, po zmianach ZUS będzie mógł żądać zwrotu tego świadczenia z odsetkami liczonymi od daty jego wypłaty. To duża zmiana, bo dotąd wobec braku jasnego przepisu, odsetki liczono zwykle od daty wydania decyzji ws. zwrotu. Może się więc okazać, że stosunkowo niewielkie świadczenie zakwestionowane po kilku latach przy zwrocie będzie już odczuwalnie większe.