Dowiedziałem się, że 15 stycznia 2015 r. upływa termin na wystąpienie o umorzenie należności składkowych na podstawie ustawy abolicyjnej. Od stycznia 1999 r. do końca lutego 2009 r. miałem zaległości zarówno we wpłatach na ubezpieczenia społeczne, jak i zdrowotne. Jednak w wyniku postępowania egzekucyjnego ściągnięte zostały składki społeczne. Czy mogę obecnie, z uwagi na złą sytuację finansową, wystąpić o umorzenie należności z tytułu składek zdrowotnych oraz o zwrot już zapłaconych składek na ubezpieczenia społeczne? – pyta czytelnik.

Nie. Osoba, która od 1 stycznia 1999 r. do 28 lutego 2009 r. podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz wypadkowemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności i ma zadłużenie z tytułu składek za ten okres, może złożyć wniosek o jego umorzenie. Ustawa abolicyjna nie przewiduje jednak wystąpienia o umorzenie należności, które zostały zapłacone. Należy też podkreślić, iż umorzenie należności na podstawie wymienionej ustawy nie jest uzależnione od sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawcy.

Z ustawy abolicyjnej wynika, że umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe za okres od 1 stycznia 1999 r. do 28 lutego 2009 r. skutkuje umorzeniem nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne i na Fundusz Pracy za ten sam okres. Dotyczy to również należnych (za ten sam okres) odsetek za zwłokę, opłat prolongacyjnych, kosztów upomnienia, opłat dodatkowych, a także kosztów egzekucyjnych naliczonych przez dyrektora oddziału ZUS, naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego.

Może się zdarzyć, tak jak w przedstawionym stanie faktycznym, że podmiot miał zadłużenie z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy za okres od 1 stycznia 1999 r. do 28 lutego 2009 r., ale należności na ubezpieczenia społeczne zostały już w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego ściągnięte. Wpłaty dokonywane przez płatnika są bowiem rozliczane zgodnie z określonymi w przepisach zasadami. W pierwszej kolejności rozlicza się je na pokrycie należnych składek na fundusz emerytalny i na otwarte fundusze emerytalne.

Jeśli zatem należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne zostały wyegzekwowane przed złożeniem wniosku o umorzenie na podstawie ustawy abolicyjnej i do zapłaty pozostaje tylko zadłużenie z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne lub Fundusz Pracy, to ZUS nie może wydać decyzji o umorzeniu tych należności.

podstawa prawna: art. 1 ust. 14, art. 5 ustawy z 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (DzU z 2012 r., poz. 1551)

podstawa prawna: § 12 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (DzU nr 78, poz. 465 ze zm.)