Czasem płatnik orientuje się, że nadpłacał składki, dopiero po kilku latach. Składa korekty dokumentów w ZUS i czeka na zwrot nadwyżki z odsetkami. Tymczasem organ zalicza ją, i to bez odsetek, na bieżące wpłaty. Czy postępuje słusznie, jeśli np. nie powiadomił płatnika o nadpłacie powstałej kilka lat temu, która wynikała z faktu, że opłacał składki po przekroczeniu ich rocznego limitu?

Niestety tak. Po pierwsze, procedurę zwrotu nienależnie opłaconych składek oraz zasady ich rozliczania szczegółowo regulują art. 19 i 24 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. DzU z 2015 r., poz. 121, dalej ustawa o sus). Zgodnie z jej art. 19 ust. 6a do składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe opłaconych po przekroczeniu rocznej podstawy wymiaru składek stosuje się art. 24 ust. 6a–8 ustawy o sus. Za datę stwierdzenia nienależnie opłaconych składek uważa się dopiero datę złożenia w ZUS dokumentów korygujących –imiennego raportu i deklaracji.

Po drugie, zgodnie z art. 19 ust. 6b ustawy o sus, dopóki ZUS nie sprawdzi wysokości rocznej podstawy wymiaru składek, dopóty nie można mówić o istnieniu jakiejkolwiek nadpłaty. Natomiast do sprawdzenia limitu 30-krotności wymaga się, aby płatnik złożył dokumenty wymienione w art. 19 ust. 6a ustawy o sus. Zatem o nienależnie opłaconych składkach można mówić dopiero od dnia, w którym ZUS otrzymał imienny raport miesięczny korygujący i deklarację rozliczeniową korygującą. W tym terminie można stwierdzić, że składki zostały nienależnie opłacone.

Po trzecie, w myśl art. 24 ust. 6a ustawy o sus nienależnie opłacone składki ZUS zalicza z urzędu na poczet zaległych lub bieżących wpłat, a gdy ich nie ma – na poczet przyszłych składek, chyba że płatnik złoży wniosek o ich zwrot. ZUS zwraca nadpłatę w ciągu 30 dni od dnia wpływu wniosku. Gdy nie dotrzyma tego terminu, płatnik ma prawo do oprocentowania nadpłaty w wysokości równej odsetkom za zwłokę pobieranym od zaległości podatkowych, liczonym od dnia złożenia wniosku o zwrot.

Wszystko to prowadzi do wniosku, że naliczenie odsetek za zwłokę jest możliwe jedynie wtedy, gdy płatnik złoży wniosek o zwrot takich składek oraz gdy nie zostaną one zwrócone w ciągu 30 dni od wpływu podania. Gdy płatnik nie składa pisma o zwrot nadpłaty, a jedynie poprosi o jej zaliczenie na poczet bieżących składek, to nie będzie podstawy, aby wystąpić z roszczeniem o odsetki. Podobne stanowisko zajął Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z 14 lutego 2013 r. (III AUa 829/12).

Ewentualne odsetki należałyby się płatnikowi jedynie od dnia złożenia wniosku o zwrot nienależnie opłaconych składek. I to pod warunkiem, że ZUS nie odda ich w ciągu 30 dni od wpływu tego pisma. Nie ma więc mowy, aby odzyskać je za minione lata.

Autor jest radcą prawnym