Rz: Ustawa wypadkowa pozwala inspektorowi pracy wystąpić do ZUS z wnioskiem o podwyższenie składek płatnikowi, u którego w czasie dwóch kolejnych kontroli stwierdzono rażące naruszenie przepisów BHP – o 100 proc. stawki procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe ustalanej na najbliższy rok składkowy. Kiedy inspektor skorzysta z takiego uprawnienia?

Piotr Wojciechowski: Na takie działanie inspektorowi pracy zezwala art. 36 ust. 1 ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.

Aby uruchomić tę procedurę, konieczne jest stwierdzenie przez inspektora pracy rażącego naruszenia przepisów BHP i to w czasie dwóch kolejnych kontroli. Jak wynika ze sprawozdania głównego inspektora pracy, w 2014 r. inspektorzy skorzystali z tego środka 12 razy.

Jakie przewinienie pracodawcy inspektor zakwalifikuje jako rażące naruszenie przepisów BHP?

To kwestia wysoce uznaniowa. Tej oceny samodzielnie dokonuje inspektor pracy przeprowadzający kontrolę. Pojęcie rażącego naruszenia przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy przybliża orzecznictwo Sądu Najwyższego. Zgodnie z wyrokiem SN z 6 lutego 2014 r. (I UK 318/13) pod zawartym w art. 36 ust. 1 ustawy wypadkowej pojęciem rażącego naruszenia przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy należy rozumieć takie ich naruszenie, które stwarza bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia pracowników. Z takimi przypadkami spotkać się możemy np. na budowie, gdy pracownika zatrudnionego przy pracach na wysokości pracodawca nie wyposażył w odpowiednie środki ochrony indywidualnej uniemożliwiające upadek. Innym przykładem uchybień będzie dopuszczenie etatowca do pracy w wykopach niezabezpieczonych przed osunięciem się gruntu.

Czy aby można było wymierzyć taką sankcję, kontrole muszą następować bezpośrednio po sobie?

Tak. Warunkiem złożenia wniosku do ZUS o podwyższenie składki wypadkowej jest stwierdzenie rażących naruszeń przepisów BHP w czasie dwóch kolejnych kontroli. Zatem działania te inspektor pracy może podjąć dopiero po drugiej kontroli i to pod warunkiem, że w czasie poprzedniej też stwierdzono rażące złamanie regulacji i zasad BHP. Kontrole powinny nastąpić bezpośrednio po sobie i mają być oddzielone czasem wyznaczonym przez kontrolerów na wyeliminowanie uchybień dostrzeżonych w trakcie pierwszej wizyty. Trzeba tu też podkreślić, że ciężkie uchybienie nie musi być takie samo. Niewykluczone, że będą to dwa różne ciężkie naruszenia przepisów BHP stwierdzone podczas dwóch kolejnych kontroli.

Czy złamanie przepisów BHP przez załogę odpowiednio przeszkoloną przez pracodawcę i wyposażoną w środki ochrony indywidualnej i zbiorowej uchroni go przed podwyżką składki?

Tak. Oczywiście wymaga to precyzyjnej weryfikacji przyczyn rażącego naruszenia przepisów BHP. Zazwyczaj przeprowadza ją sąd, gdy pracodawca odwołuje się od decyzji ZUS. Jeżeli okaże się, że złamanie przepisów BHP nie wynikało z działań lub zaniechań samego pracodawcy, lecz z innych przyczyn, np. leżących po stronie pracownika lub powstałych w wyniku gwałtownie zmieniających się warunków atmosferycznych, nie można stwierdzić rażącego naruszenia przepisów BHP. Nie uprawnia to więc inspektora pracy, a następnie ZUS do podwyższenia składki ubezpieczeniowej.

Autopromocja
PRENUMERATA 2022

Znacznie więcej o biznesie, finansach oraz prawie

Zaprenumeruj

—rozmawiała Anna Abramowska

ZUS czuwa

W pierwszym półroczu 2015 r. ZUS zwiększył o 100 proc. składkę wypadkową 89 razy. W 2014 r. wydał 168 takich decyzji, a w 2013 r. – 153.