Obowiązek opłacania składek na Fundusz Pracy określają przepisy ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn. DzU z 2017 r., poz. 1065 ze zm.; dalej: ustawa). Tytuły objęte tym obowiązkiem wymagają naliczania składek na FP nawet po przekroczeniu maksymalnej rocznej podstawy składek na ubezpieczenia społeczne (tj. 30-krotności prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej na dany rok kalendarzowy).

W porównaniu z innymi składkami, kwota składki na FP nie jest wysoka, bo wynosi 2,45 proc. podstawy wymiaru (w 2017 r.). Jednak ze zwolnienia z obowiązku jej odprowadzania można skorzystać niekiedy nawet przez 36 miesięcy. Korzyść z tej ulgi staje się już wtedy wymierna.

Powrót z urlopu

Zgodnie z art. 104a ustawy pracodawcy oraz inne jednostki organizacyjne nie opłacają składek na FP za zatrudnionych pracowników powracających z urlopu:

- macierzyńskiego,

- na warunkach urlopu macierzyńskiego,

- rodzicielskiego, oraz

- wychowawczego

w okresie 36 miesięcy począwszy od pierwszego miesiąca po powrocie z jednego z tych urlopów.

Autopromocja
CFO Strategy & Innovation Summit 2021

To już IV edycja kongresu dla liderów świata finansów

WEŹ UDZIAŁ

Okres tych 36 miesięcy należy liczyć od pierwszego dnia miesiąca następującego po tym, w którym nastąpiło zakończenie urlopu. Zgodnie z interpretacją ZUS, 36-miesięczny okres tej ulgi przysługuje w związku z urlopami powiązanymi z jednym porodem. Oznacza to, że w razie urodzenia kolejnego dziecka, powstaje możliwość zastosowania ponownego 36-miesięcznego okresu zwolnienia z obowiązku opłacania składek na FP.

Wyliczenie urlopów z art. 104a ustawy nie obejmuje urlopu ojcowskiego. Stąd wniosek, że po powrocie pracownika z tego urlopu pracodawca nie skorzysta ze zwolnienia z konieczności odprowadzania składek na FP.

Definicja pracownika

Zdarza się, że pracownik jest dodatkowo zatrudniony na innej podstawie niż umowa o pracę. Powstaje wówczas pytanie, czy w takiej sytuacji można stosować zwolnienie od obowiązku opłacania składek na FP?

Wiadomo, że ulga ta dotyczy tylko pracowników. Przepisy ustawy nie definiują jednak pojęcia „pracownik". W świetle przepisów kodeksu pracy jest to osoba pozostająca w stosunku pracy i to pracownik jest uprawniony do korzystania z urlopów: macierzyńskiego, na warunkach macierzyńskiego, rodzicielskiego czy wychowawczego.

Na gruncie ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. DzU z 2016 r., poz. 963 ze zm.) mamy jednak szerszą definicję pracownika. W świetle art. 8 ust. 2a tej ustawy za pracownika uważa się także osobę wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której – zgodnie z kodeksem cywilnym – stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarła ze swoim pracodawcą lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz swojego pracodawcy.

To właśnie przepisy ustawy systemowej określają zasady ustalania podstawy wymiaru składki na FP. Może to skłaniać do zastosowania przepisów tej ustawy w celu ustalenia zakresu pojęcia „pracownik".

Odrębny tytuł

Wątpliwość tę rozstrzygnął ZUS, wskazując, że termin „pracownik" należy definiować zgodnie z przepisami kodeksu pracy (patrz np. Poradnik dotyczący zasad opłacania składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Emerytur Pomostowych sporządzony przez Zakład Ubezpieczeń społecznych ze stycznia 2017 r.). W związku z tym umowa zlecenia zawarta pomiędzy stronami stosunku pracy jest dodatkowym tytułem objętym obowiązkiem odprowadzania składek na FP.

Z interpretacji ZUS wynika, że art. 104a ustawy przewiduje zwolnienie jedynie w stosunku do „zatrudnionych pracowników" w rozumieniu przepisów k.p. W ich świetle osoba wykonująca umowę zlecenia nie jest pracownikiem. Zatem ulga dotyczy jedynie kwoty przychodu osiąganej przez pracownika z tytułu wykonywania umowy o pracę. Nie rozciąga się ona na kwotę przychodu ze stosunku zlecenia (bądź innych stosunków cywilnoprawnych, które stanowią tytuł objęty obowiązkiem odprowadzania składek na FP). Przychód z tytułu wykonywania umowy cywilnoprawnej stanowi zatem podstawę obliczenia składek na FP.

—Izabela Szczygielska

Zdaniem autorki

dr Izabela Szczygielska, K&L Gates

W swoim poradniku ZUS informuje, że w sytuacji, gdy z urlopów na to samo dziecko korzystają oboje rodzice, prawo do zwolnienia ze składek na Fundusz Pracy przysługuje wyłącznie jednemu pracodawcy – temu, który pierwszy udzielił pracownikowi jednego z tych urlopów i nadal kontynuuje jego zatrudnienie. Trzeba jednak zauważyć, że przepisy ustawy nie wprowadzają ograniczenia zwolnienia ze składek na FP tylko do jednego z rodziców dziecka. Literalna wykładnia przepisu art. 104a ustawy prowadzi do wniosku, że ta ulga obejmuje oboje rodziców, jeśli oboje korzystali z urlopów wskazanych w tym przepisie. Wniosek ten potwierdził Sąd Apelacyjny w Szczecinie w wyroku z 7 lipca 2015 r. (III AUa 887/14), stwierdzając, że „przepisy nie zastrzegają, że ze zwolnienia z obowiązku opłacania składek za pracownika powracającego z urlopu macierzyńskiego, dodatkowego urlopu macierzyńskiego lub urlopu wychowawczego może skorzystać pracodawca tylko jednego z rodziców. Nie ma tu mowy o jakimkolwiek „pierwszeństwie" udzielania urlopu czy uzależnieniu zwolnienia z opłacania składek od nieskorzystania z takiego zwolnienia przez drugiego z rodziców".