Art. 83 § 1 kodeksu pracy stanowi, że normy pracy to miernik nakładu pracy, jej wydajności i jakości.

Jest to zatem pewna ilość produktów lub liczba czynności, które podwładny ma obowiązek wykonać w ściśle zakreślonym czasie w normalnych technicznych, technologicznych i organizacyjnych warunkach pracy.

Dla zastosowania tych norm konieczne jest jednak, aby praca podlegała ujednoliconej ocenie (np. średniej).

Kwestie zasadności i celowości stosowania norm pracy rozstrzygane są w trybie przewidzianym przez ustawę z 23 maja 1991 o rozwiązywaniu sporów zbiorowych (DzU nr 55, poz. 236 ze zm.).

Wyjątek dotyczy roszczeń o wynagrodzenie wynikłych z nieprawidłowego zastosowania określonej normy. Te bowiem rozpatrywane są przez właściwe sądy pracy.

Przykład 1

Pani Iwona była zatrudniona w systemie akordowym. Za uszycie jednej serwetki miała otrzymać 10 zł. 31 stycznia 2011 wykonała 200 serwetek.

Powinna była zatem otrzymać 2 tys. zł. Pracodawca pomylił się jednak i zastosował stawkę 8 zł za jedną serwetkę. Pani Iwona wystąpiła więc do właściwego sądu pracy

o wypłatę 400 zł z tytułu niewypłaconego wynagrodzenia za pracę wraz z ustawowymi odsetkami od 1 lutego 2011 (bo pensja miała być wypłacona na koniec danego miesiąca) do dnia zapłaty.

Autopromocja
RADAR.RP.PL

Przemysł obronny, kontrakty, przetargi, analizy, komentarze

CZYTAJ WIĘCEJ

Zachowała się prawidłowo.

Jeżeli sąd uzna zasadność jej roszczenia, uposażenie w żądanej wysokości zostanie wypłacone.

Element umowy

Regułą jest, że norma pracy nie jest składnikiem angażu, a w konsekwencji jej zmiana nie pociąga za sobą konieczności wypowiedzenia warunków pracy lub płacy.

Jeżeli jednak będzie stanowić element umowy akordowej, wówczas jej ewentualna zmiana wymaga zgody podwładnego.

Przykład 2

Pan Eryk jest zatrudniony w systemie akordowym.

W umowie zapisano, że za napełnienie w ciągu  godziny 100 tubek o pojemności 125 ml pastą do zębów szef wypłaci mu 10 zł. Po trzech miesiącach przełożony wprowadził jednak nową normę pracy, a mianowicie 100 opakowań zamienił na 180, przy tej samej pojemności butelek, czasie napełnienia i stawce.

Modyfikacja ta – jako mniej korzystna dla pracownika – wymaga wypowiedzenia zmieniającego. Jeżeli pan Eryk, przed upływem połowy okresu wypowiedzenia, nie wyrazi zgody na wskazaną zmianę, wypowiedzenie to przekształci się w definitywne.

W razie ulepszeń

Normy pracy odpowiadają obecnemu poziomowi techniki. Jeżeli więc pojawiają się ulepszone technologie, występuje w rezultacie konieczność dostosowania do nich norm pracy.

Warunkiem jest jednak aktualizacja skutku w postaci podwyższenia jakości prac.

Przykład 3

Na rynku usług budowlanych pojawił się granulat, którego użycie gwarantowało zwiększenie produkcji mieszanki betonowej aż o 50 proc. w ciągu jednej godziny.

Z uwagi na to pan Janusz, właściciel firmy z branży budowlanej, zmienił dotychczasową normę pracy polegającą na wytwarzaniu owego produktu przez jednego podwładnego 10 kg/1 h, podwyższając ją do 15 kg. Modyfikacja normy pracy była więc uzasadniona.

Wyjątek dotyczy sytuacji, w której brak  podstaw do wnioskowania, że takie usprawnienia zintensyfikują wydajność pracy. Wtedy nadal obowiązują stare normy.

Przykład 4

Pan Marek zatrudnia przy taśmie montażowej dwóch pracowników. Ich zadaniem, w świetle obowiązującej od 2009 r. normy pracy, jest naklejenie przez każdego z nich po 100 nalepek na litrowe butelki oliwy w ciągu 15 minut. Przy realizacji tej czynności podwładni korzystają z urządzenia typu B8 (umieszcza ono naklejki na butelce).

W 2011 r. producent tego sprzętu wprowadził jego nowy model. Zmiana polegała jednak tylko na modyfikacji wyglądu poprzedniej wersji urządzenia. Nie miała wpływu na zwiększenie wydajności pracy zatrudnionych. Z tych względów nadal powinna obowiązywać norma pracy ustanowiona w 2009 r.

Powodem do zmiany norm nie jest także postawa zatrudnionego, który na skutek zwiększonego osobistego zaangażowania lub sprawności zawodowej przekroczył ustanowioną normę.

Przykład 5

Pani Olimpia, zatrudniona przy pakowaniu kremów do rąk, licząc na podwyżkę, każdą ustanowioną przez szefa przerwę w pracy przeznaczała na realizację swoich obowiązków zawodowych.

W konsekwencji codziennie przekazywała pracodawcy nieznacznie większą ilość opakowań, niż nakazywała obowiązująca w firmie norma pracy. Nie ma zatem potrzeby zmiany dotychczasowej normy, bo to jest autonomiczna decyzja pani Olimpii, aby zwiększyć wkład swojej pracy.

Firmowy sposób

Modyfikacja norm pracy następuje w sposób przyjęty u danego pracodawcy (np. wywieszenie informacji na tablicy ogłoszeń), z co najmniej dwutygodniowym wyprzedzeniem. Te nowości zaczynają obowiązywać po upływie wskazanego w ogłoszeniu terminu.

Z orzecznictwa sądu najwyższego

- Akordowy system wynagradzania pracowników nie może obowiązywać bez wprowadzenia norm pracy (wyrok SN z 21 września 2001, I PKN 626/00).


- Zachowanie pracownika stanowiące reakcję na naruszenie przez pracodawcę sposobu wprowadzenia nowych norm pracy (art. 83 § 4 k.p.), które ze względu na stopień winy nie może być ocenione jako ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych, nie stanowi przyczyny uzasadniającej rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia w trybie art. 52 § 1 pkt 1 k.p.

(wyrok SN z 10 maja 2000, I PKN 646/99).

Rodzaje norm pracy

Rodzaj

Opis

czasowa

określa czas realizacji określonego zadania (np. napisanie 7 tys, znaków w ciągu 10 minut)

Ilościowa

określa liczbę produktów bądź operacji możliwych do wykonania w ściśle określonym czasie (np. produkcja 100 kremów do twarzy w ciągu 1 godziny)

Obsługowa

określa liczbę urządzeń, które powinien obsłużyć jeden bądź kilku pracowników w ciągu całego dnia pracy (np. 1 zatrudniony w ciągu 8 godzin powinien obsłużyć 3 taśmy montażowe)

Kadrowa

określa liczbę zatrudnionych realizujących zadania na danym stanowisku pracy (np. 5 osób pracuje przy taśmie produkującej kapsle do butelek)

 

Autorka jest adwokatem, prowadzi kancelarię w Płocku

Zobacz serwis:

Obowiązki i odpowiedzialność pracownika

Czas pracy » Systemy czasu pracy