Tymczasem sytuacje te, z mocy art. 58 pkt 4 i 5 w zw. z art. 89 k.s.h., również znajdują zastosowanie do spółki partnerskiej, stanowiąc powody jej rozwiązania.

Na gruncie zaś art. 98 k.s.h. utratę bytu prawnego podmiotu implikują opisane poniżej zdarzenia.

Przyczyny przewidziane w umowie

Mogą być one dowolnie określone. Najczęściej chodzi o upływ czasu, na jaki zawarto umowę, osiągnięcie przez podmiot pewnych parametrów ekonomicznych, celu (np. wybudowanie obiektu) czy o długotrwałą chorobę partnera >patrz przykład 1. Jeżeli pierwotna wersja umowy spółki nie precyzuje przyczyn jej rozwiązania, zmiana kontraktu w tym zakresie wymaga zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności i jednomyślności, chyba że na podstawie art. 9 k.s.h. umowa podmiotu dopuszcza taką modyfikację większością głosów >patrz przykład 2 i 3. Wymieniona w kontrakcie przesłanka rozwiązania spółki zachodzi automatycznie, nie ma zatem potrzeby dodatkowego podejmowania przez partnerów uchwały o rozwiązaniu podmiotu, acz nie jest to wykluczone. Jeżeli jednak, pomimo powstania przewidzianych w kontrakcie spółki przyczyn jej rozwiązania, nadal prowadzi ona swoją działalność, za zgodą wszystkich wspólników, spółkę uważa się za przedłużoną na czas nieoznaczony. Zgoda ma być wyrażona w dowolnej formie przez wszystkich partnerów, nawet tych pozbawionych prawa prowadzenia spraw podmiotu i jego reprezentacji. Aprobata nie musi być wypowiedziana wprost, może być także wyartykułowana w sposób dorozumiany, co oznacza, że brak sprzeciwu któregokolwiek z uczestników jest równoznaczny z akceptacją decyzji o kontynuacji działalności spółki.

Przykład 1

Umowa spółki Igor Nowak i Partnerzy Architekci przewiduje, że podmiot ulegnie rozwiązaniu z dniem przyjęcia przez zleceniodawcę bez zastrzeżeń projektu hotelu World w Gdyni. Zapis ten jest prawidłowy.

Przykład 2

Umowa trzyosobowej spółki Blanka Kowalska i Partnerzy Biegli Rewidenci nie zawiera przyczyn jej rozwiązania. Partnerzy doszli jednak do wniosku, że kontrakt takie przesłanki powinien określać. Z uwagi na to jednogłośnie podjęli uchwałę o zmianie umowy spółki przez wprowadzenie zapisu, że zostanie ona rozwiązana, jeżeli co najmniej jeden partner bez zgody pozostałych podejmie działalność konkurencyjną wobec przedmiotu działalności spółki Blanka Kowalska i Partnerzy Biegli Rewidenci. Treść tego postanowienia jest właściwa.

Przykład 3

Autopromocja
Historia Uważam Rze

Teraz z darmową dostawą i e‑wydaniem gratis!

ZAMÓW

Umowa pięcioosobowej spółki Leon Wiśniewski Brokerzy Ubezpieczeniowi spółka partnerska stanowi, że jej zmiana następuje zwykłą większością głosów. Z uwagi na to, że troje partnerów uznało, że do kontraktu podmiotu należy wprowadzić przyczyny jego rozwiązania, powzięli oni uchwałę o zmianie umowy spółki w ten sposób, że w paragrafie 5 dodano ustęp 3 o następującym brzmieniu: „Spółka ulegnie rozwiązaniu z dniem 31 grudnia 2016 r.". Zapis ten jest dopuszczalny.

Jednomyślna uchwała wszystkich

Uchwała taka może być podjęta w każdym czasie. Wymaga jednogłośności wszystkich uczestników podmiotu – >patrz wzór uchwały i przykład 4. Omawiana przyczyna nie powinna być wskazywana jako umowna przesłanka rozwiązania spółki. Jeżeli jednak tak się stanie, to kontrakt spółki może stanowić, że do podjęcia uchwały rozwiązującej podmiot wystarczy większość głosów.

Uwaga! Powyższa uchwała podlega obowiązkowemu zgłoszeniu do KRS w ciągu siedmiu dni od daty jej powzięcia.

Przykład 4

Trzech spośród czterech wspólników Klemens Papryka i Partnerzy Doradcy Podatkowi, na podstawie art. 98 § 1 pkt 2 k.s.h., podjęło uchwałę o rozwiązaniu spółki. Z uwagi jednak na to, że w świetle cytowanego przepisu wymaga ona jednomyślności, jest dotknięta sankcją nieważności.

Ogłoszenie upadłości spółki

Pojęcie „ogłoszenie upadłości" w rozumieniu art. 98 § 1 pkt 3 k.s.h., podobnie jak w przypadku art. 58 pkt 3 powołanej ustawy, oznacza podstawę wszczęcia tego postępowania, a nie rzeczywiste jego zakończenie. Wniosek o ogłoszenie upadłości pochodzący od któregokolwiek z partnerów, członka zarządu (jeżeli został powołany), wierzyciela podmiotu bądź likwidatora należy złożyć, gdy spółka stała się niewypłacalna, czyli wówczas, gdy nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań albo gdy zaległości przekroczą wartość mienia podmiotu, choćby na bieżąco regulował należności >patrz przykład 5. Rozwiązanie spółki następuje po ukończeniu postępowania upadłościowego, a wniosek o jej wykreślenie z KRS składa syndyk. Przy czym spółka nie traci swojego bytu prawnego w sytuacji, gdy postępowanie upadłościowe kończy się układem albo zostaje z innych przyczyn uchylone lub umorzone.

Przykład 5

Z uwagi na nieuiszczanie przez spółkę Olgierd Malinowski i Partnerzy Księgowi wymagalnych należności jeden z jej wspólników złożył wniosek o ogłoszenie upadłości likwidacyjnej podmiotu. Został on uwzględniony. Po zakończeniu postępowania syndyk złożył wniosek o wykreślenie z KRS spółki Olgierd Malinowski i Partnerzy Księgowi.

Utrata prawa wykonywania wolnego zawodu

Powód ten należy odróżnić od sytuacji, gdy w składzie podmiotu pozostaje tylko jedna osoba dysponująca uprawnieniem do wykonywania wolnego zawodu stanowiącego trzon działalności spółki. W odróżnieniu od zdarzeń statuowanych treścią art. 98 § 2 k.s.h. utrata przez wszystkich wspólników prawa wykonywania wolnego zawodu skutkuje obowiązkiem niezwłocznego otwarcia likwidacji, chyba że partnerzy ustalili inny sposób zakończenia bytu prawnego podmiotu >patrz przykład 6.

Przykład 6

Spółka Paulina Wrzosek i Partnerzy Biegli Rewidenci składa się z czterech osób. Dwie osoby 3 lutego 2015 r. zostały skreślone z listy podmiotów uprawnionych do badania sprawozdań finansowych prowadzonej przez Krajową Radę Biegłych Rewidentów, dwie pozostałe zaś 17 lutego złożyły wniosek o ich wykreślenie z listy. Wniosek został uwzględniony 3 marca. W tym samym dniu wspólnicy podjęli uchwałę o ustanowieniu likwidatora spółki Paulina Wrzosek i Partnerzy Biegli Rewidenci, a następnie zgłosili tę uchwałę do KRS.

Prawomocne orzeczenie sądu

Spółka może ulec rozwiązaniu na mocy orzeczenia sądu gospodarczego – patrz uwagi poniżej.

Tylko jeden partner

W świetle art. 98 § 2 k.s.h. spółka ulega rozwiązaniu najpóźniej z upływem 1 roku od dnia, w którym jej uczestnikiem pozostał tylko jeden partner albo gdy tylko jeden wspólnik ma uprawnienia do wykonywania wolnego zawodu związanego z przedmiotem działalności podmiotu >patrz przykład 7. Opisaną przesłankę utraty bytu prawnego przez spółkę partnerską należy odróżnić od tej wymienionej w § 1 pkt 4 powołanego przepisu, która skutkuje obowiązkiem niezwłocznego podjęcia uchwały o ustanowieniu likwidatora spółki z uwagi na utratę przez wszystkich partnerów prawa wykonywania wolnego zawodu objętego przedmiotem jej działalności.

Przykład 7

Skład spółki Beata Kamień i Partnerzy Maklerzy Papierów Wartościowych stanowią trzy osoby. Dwie z nich, tj. panie: Nadia i Olga, postanowiły wystąpić z podmiotu z dniem 31 marca 2015 r. Pani Beata, trzeci wspólnik, powinna zatem zgłosić otwarcie likwidacji spółki Beata Kamień i Partnerzy Maklerzy Papierów Wartościowych najpóźniej 31 marca 2015 r.

Śmierć lub ogłoszenie upadłości

Śmierć partnera co do zasady jest powodem rozwiązania spółki. Jeżeli umowa podmiotu przewiduje, że prawa, jakie przysługiwały zmarłemu, nabędą wszyscy spadkobiercy, kontrakt spółki powinien również regulować zasady wykonywania ich praw. W przeciwnym wypadku spadkobiercy powinni wskazać pozostałym partnerom jedną osobę do reprezentacji. Czynności dokonane przez pozostałych wspólników – przed takim wytypowaniem – wiążą następców prawnych denata. Odmienne postanowienia umowy są nieważne.

Przesłanką zaś ogłoszenia upadłości partnera jest jego niewypłacalność. Na podstawie art. 5 ust. 2 pkt 2 ustawy z 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze przepisy o upadłości stosuje się m.in. do wspólników spółki partnerskiej. Przy czym, jak wynika z uchwały Sądu Najwyższego z 18 grudnia 2008 r., III CZP 126/08, wspólnik spółki jawnej traci zdolność upadłościową w razie wystąpienia ze spółki. Jednak za uchwałą Sądu Najwyższego z 5 sierpnia 2004 r., III CZP 41/04, w świetle art. 11 ust. 1 powołanej ustawy ogłoszenie upadłości spółki jawnej nie uzasadnia uwzględnienia wniosku wspólnika o ogłoszenie jego upadłości, jeżeli wierzyciele spółki nie domagali się zaspokojenia od niego swoich należności. Brak jest przeszkód, aby powyższe uchwały znalazły odpowiednie zastosowanie do spółki partnerskiej.

Wypowiedzenie przez partnera lub wierzyciela partnera

Umowa spółki może być wypowiedziana przez każdego partnera. Ewentualność ta dotyczy kontraktu spółki zawartego zarówno na czas oznaczony, jak i nieoznaczony. Przy czym w pierwszym przypadku taka możliwość powinna wynikać z umowy, w przeciwnym razie jej wypowiedzenie nie jest dopuszczalne. Jeżeli spółkę zawarto na czas nieoznaczony bądź na czas życia uczestnika podmiotu, może być ona wypowiedziana na sześć miesięcy przed końcem roku obrotowego w formie pisemnego oświadczenia skierowanego do pozostałych partnerów albo uprawnionych do reprezentacji podmiotu, względnie zarządu (jeżeli umowa danej sp.p. nie stanowi inaczej).

Wierzyciel partnera też może wypowiedzieć kontrakt spółki, nawet zawarty na czas oznaczony. Może tego dokonać na sześć miesięcy przed upływem roku obrotowego albo w terminie krótszym, jeżeli tak stanowi umowa. Warunkiem jest jednak uprzednie bezskuteczne prowadzenie egzekucji z ruchomości wspólnika, która toczyła się w ciągu sześciu miesięcy przed wypowiedzeniem, oraz uzyskanie przez wierzyciela – na podstawie tytułu egzekucyjnego – roszczeń partnera służących mu w razie wystąpienia ze spółki lub jej rozwiązania.

Uwaga! Artykuł 62 § 2 k.s.h. w zw. z art. 99 k.s.h., przyznający wierzycielowi partnera prawo wypowiedzenia umowy spółki, ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Oznacza to, że umowa podmiotu nie może ograniczać ani pozbawiać wierzyciela tego uprawnienia. Przeciwne, postanowienia umowy sp.p. będą nieważne (z mocy art. 62 § 3 k.s.h. w zw. z art. 99 k.s.h.).

Rozwiązanie przez sąd

Jeżeli zachodzą ważne powody, każdy wspólnik spółki partnerskiej, bez względu na to, czy przysługuje mu prawo reprezentacji, może wystąpić do sądu rejonowego lub okręgowego (w zależności od wartości przedmiotu sporu – czyli od wartości majątku sp.p.), wydziału gospodarczego właściwego dla siedziby spółki, z żądaniem jej rozwiązania – patrz pozew o rozwiązanie spółki partnerskiej. Pozostali uczestnicy podmiotu występują wówczas w charakterze pozwanych. Prawo zgłoszenia żądania rozwiązania podmiotu ma charakter bezwzględny, co oznacza, że umowa spółki (ewentualnie uchwała partnerów) nie może zawierać odmiennych regulacji, w przeciwnym wypadku i tak będą one nieważne >patrz przykład 8. O tym zaś, czy zachodzą ważne powody, decyduje wyłącznie subiektywne przekonanie wspólników, przy czym sąd nie musi podzielić ich oceny. Prawomocne orzeczenie sądu o rozwiązaniu spółki skutkuje obowiązkiem zgłoszenia do KRS otwarcia jej likwidacji, chyba że partnerzy uzgodnili inny sposób zakończenia działalności podmiotu.

Przykład 8

Umowa trzyosobowej spółki partnerskiej zawiera zapis, w świetle którego wspólnik w żadnej sytuacji nie może wystąpić do właściwego sądu z żądaniem jej rozwiązania. Z uwagi zaś na to, iż dwóch partnerów, tj. pani Sofia i pan Dawid, za zgodą trzeciego wspólnika, pani Michaliny, zaczęli pełnić funkcję odpowiednio prezesa i wiceprezesa zarządu B sp. z o.o., a w konsekwencji – od dłuższego czasu nie prowadzili spraw sp.p. – pani Michalina wytoczyła powództwo o rozwiązanie spółki. Państwo: Sofia i Dawid, w trakcie procesu powoływali się na regulację umowną wyłączającą prawo wspólnika do zgłoszenia takiego żądania. Argument pani Sofii i pana Dawida nie jest jednak słuszny. Każdy partner może bowiem – z ważnych powodów – żądać rozwiązania spółki przez sąd, a przeciwne postanowienia umowy są nieważne. Sąd zatem, jeżeli uzna, że długotrwałe uchylanie się od prowadzenia spraw tejże sp.p. jest ważnym powodem do rozwiązania spółki, wyda wyrok o jej rozwiązaniu.

Kodeks spółek handlowych (z wyjątkiem art. 56 k.s.h.) ani orzecznictwo nie dostarczają wskazówek, jakie są te ważne powody. Mogą być one jednak określone w umowie spółki i dotyczyć wszelkich zachowań, niekoniecznie zawinionych, przez partnerów >patrz ramka na str. >D4 i przykład nr 9.

Uwaga! Jeżeli wartość przedmiotu sporu nie przekracza 75 tys. zł, powództwo wytacza się przed sądem rejonowym. W sytuacji zaś, w której wartość ta jest wyższa od 75 tys. zł (wynosi np. 75 000,01 zł), pozew należy złożyć w sądzie okręgowym.

Stała opłata sądowa od ww. pozwu wynosi 2 tys. zł.

Przykład 9

Jeden z paragrafów umowy sp.p. zawiera wyliczenie ważnych powodów stanowiących podstawę do wystąpienia przez każdego wspólnika tego podmiotu z pozwem o jego rozwiązanie. Pani Nel wniosła przedmiotowe powództwo, uzasadniając jego żądanie długotrwałą chorobą pani Kseni uniemożliwiającą jej świadczenie pracy (wkład do spółki). Pani Ksenia w odpowiedzi na pozew ripostowała, że skoro przyczyna ta nie została wskazana w umowie spółki jako ważny powód do domagania się jej rozwiązania, to w konsekwencji powództwo winno być oddalone. Pani Ksenia nie ma jednak racji. Wymieniony w treści kontraktu katalog ważnych powodów ma bowiem charakter wyłącznie przykładowy i pomocniczy. Jeżeli zatem, w ocenie partnera, zaistniała inna ważna przesłanka rozwiązania spółki, wykraczająca poza ową umowną listę, to i tak może on wystąpić ze stosownym powództwem.

Autorka jest adwokatem

Podstawa prawna: art. 9, 58 pkt 4 i 5 w zw. z art. 89, 59 oraz art. 62 w zw. z art. 99, 63 § 1 i 3 w zw. z art. 89, 67 § 1 w zw. z art. 89, 85 w zw. z art. 89, art. 98 ustawy z 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (t.j. DzU z 2015 r. poz. 4), art. 16, 17 pkt 4, 40 ustawy z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (t.j. DzU z 2014 r., poz. 1296), art. 29 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. DzU z 2015 r., poz. 4), art. 2 ust. 2 pkt 2 ustawy z 24 maja 1989 r. o rozpoznawaniu przez sądy spraw gospodarczych (DzU z 1989 r. nr 33, poz. 175 ze zm.), art. 22 ustawy z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (t.j. DzU z 2015 r., poz. 238).

Przykładowy katalog ważnych powodów

- prowadzenie działalności konkurencyjnej lub sprzecznej z interesem spółki,

- długotrwałe uchylanie się od obowiązku prowadzenia spraw czy reprezentowania spółki,

- zobowiązanie się w umowie spółki do wniesienia wkładu, którym wspólnik nie dysponuje,

- długotrwała choroba uniemożliwiająca świadczenie pracy,

- przegłosowanie partnera, któremu – na skutek podjętej uchwały – odebrano prawo lub na którego nałożono obowiązek.