Ilość dni wolnych na szukanie nowego zajęcia wiąże się z długością okresu wypowiedzenia. Odchodzącemu z inicjatywy szefa podwładnemu, któremu przysługuje dwutygodniowe bądź miesięczne wymówienie, należą się dwa dni robocze na szukanie pracy (art. 37 § 2 pkt 1 kodeksu pracy). Ten z trzymiesięcznym wypowiedzeniem dostanie trzy dni (art. 37 § 2 pkt 2 k.p.).

Przykład

Pani Agacie wymówiono umowę o pracę. Złożyła wniosek o przyznanie jej trzech dni wolnych na poszukiwanie pracy. Ponieważ pani Agata pracowała w tej firmie tylko cztery miesiące, szef dał jej dwa dni.

Czas bez służbowych zadań nie powinien przypadać na dni wolne od pracy. Nie obejmuje więc niedziel i świąt, ustawowo uznanych za wolne (art. 151

9

§ 1 k.p). Pracodawca może jednak dać to zwolnienie w częściach, np. kilka razy po jednym dniu, ale już nie w wymiarze godzinowym.

Ryzykowna niesubordynacja

Wolne na szukanie pracy podwładny wykorzysta po złożeniu wniosku do pracodawcy i uzyskaniu jego zgody. Rozpatrując taką prośbę, szef powinien ocenić ją w szczególności ze względu na interes pracownika oraz cel takiego urlopu. Nie należy arbitralnie odmawiać zgody, zwlekać z jej wydaniem lub udzielać tych dni w dowolnie określonym przez siebie terminie. Taka akceptacja nie powinna także zależeć od przedstawienia dokumentów poświadczających wybranie urlopu na poszukiwanie pracy.

Przykład

Pan Adam, strażnik ochrony w firmie, zdecydował się zmienić zatrudnienie i wypowiedział angaż. Złożył też wniosek o umożliwienie mu wybrania płatnego urlopu na poszukiwanie pracy. Ponieważ pracodawca nie zgodził się na to, pan Adam zgłosił się do Państwowej Inspekcji Pracy. Inspektor poinformował go, że ponieważ sam wypowiedział umowę, nie ma prawa do urlopu na szukanie pracy.

Z kolei ten, kto bez uzgodnienia z szefem bierze takie wolne i nie usprawiedliwiając się, nie pojawia się w pracy, naraża się na przykre konsekwencje. Może to być potraktowane jako porzucenie pracy i skutkować dyscyplinarką (art. 52 § 1 pkt 1 k.p.).

Natomiast za bezpodstawną odmowę pracodawcy grozi nawet sprawa sądowa. Ponieważ jednak postępowania te trwają długo, egzekwowanie tego uprawnienia jest raczej nierealne. Tym bardziej że roszczenie to można zrealizować wyłącznie w naturze.

W ostateczności pomocna okaże się interwencja PIP. Podwładny, który z winy pracodawcy nie zrealizował tego przywileju i poniósł z tego tytułu szkodę, ma prawo dochodzić odszkodowania na podstawie kodeksu cywilnego.

Dla kogo

Z przywileju dni wolnych skorzystają jedynie osoby zatrudnione na umowę o pracę. Bez znaczenia jest przy tym, czy zawarto ją na okres próbny, czas określony czy nieokreślony. Uprawnienie to mają też zatrudnieni w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Ponieważ przepisy o wypowiedzeniu umowy stosuje się odpowiednio do wypowiedzenia warunków pracy i płacy (art. 42 § 1 k.p.), pracownicy, którzy przed upływem połowy okresu wypowiedzenia odrzucili zaproponowane warunki, także nabywają prawo do dni wolnych na poszukiwanie innego zajęcia. W okresie wypowiedzenia zmieniającego pracownik może skorzystać z takich dni wolnych przed wyrażeniem zgody na przyjęcie nowych warunków lub po złożeniu oświadczenia o ich odmowie. Prawo to należy się także, gdy dochodzi do skrócenia okresu wypowiedzenia z powodu likwidacji lub upadłości pracodawcy (art. 37 § 2 pkt 2 w zw. z art. 36

1

k.p.).

Jakie wynagrodzenie

Za okres zwolnienia na czas poszukiwania pracy etatowcowi przysługuje wynagrodzenie. Ustala się je na podstawie rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w kodeksie pracy (DzU nr 62, poz. 289).

Zgodnie z jego § 5 przy ustalaniu wynagrodzenia za czas zwolnienia od pracy oraz za czas jej niewykonywania, gdy przepisy gwarantują pracownikowi zachowanie prawa do wynagrodzenia, stosuje się zasady takie jak przy ustalaniu wynagrodzenia za urlop. Z tym że składniki wynagrodzenia ustalane w wysokości przeciętnej oblicza się z miesiąca, w którym przypadło zwolnienie od pracy lub okres niewykonywania pracy. Dni wolne na szukanie pracy podwładny wybiera w naturze. Nie przewiduje się żadnej zastępczej formy realizacji tego uprawnienia. Jeżeli więc pracownik np. nie wziął dni wolnych przed odejściem z pracy, nie przysługuje mu jakikolwiek ekwiwalent finansowy lub odszkodowanie. Z kolei gdy zatrudniony nie osiągnie celu zwolnienia, szef nie ma podstaw domagać się zwrotu wypłaconego wynagrodzenia.

Przykład

Sklep ze zdrową żywnością wymówił umowę o pracę panu Rafałowi, gdyż utracił do niego zaufanie. Ten zaczął szukać nowego zajęcia. Po upływie okresu wypowiedzenia zwrócił się do pracodawcy o wypłatę ekwiwalentu za niewykorzystane dni na poszukiwanie pracy. Sklep odmówił, gdyż prawnie nie ma takiej możliwości.

Kto nie skorzysta

Szukać pracy na urlopie nie mogą osoby, które świadczą usługi na podstawie umowy cywilnoprawnej, np. o dzieło czy zlecenia. Prawo do zwolnienia na szukanie nowego zajęcia nie należy się też temu, kto sam wypowiedział angaż, rozwiązał go za porozumieniem stron lub zakończenie pracy nastąpiło z dniem wykonania określonej pracy albo bez wypowiedzenia umowy przez pracodawcę (art. 52 k.p.).

Zwolnienie w celu poszukiwania pracy nie obejmuje także pracowników tymczasowych lub pracowników, którzy nie mają zamiaru podjąć innego zatrudnienia, bądź gdy urlop ten planują wykorzystać w zupełnie innym celu.

Autor jest radcą prawnym