Zasadniczym celem uczestnictwa w PPK jest gromadzenie oszczędności na okres po zakończeniu aktywności zawodowej. W przepisach ustawy o pracowniczych planach kapitałowych inaczej określono zatem skutki wypłaty środków przez uczestnika PPK po osiągnięciu 60. roku życia, a inaczej skutki wycofania środków, gdy uczestnik PPK nie ma jeszcze 60 lat (w tym ostatnim przypadku ma miejsce zwrot środków). Wypłata po osiągnięciu 60. roku życia następuje na korzystniejszych zasadach niż zwrot. Oba te tryby skorzystania z oszczędności różnią się także konsekwencjami w odniesieniu do dalszych wpłat do PPK.

Zwrot zawsze z pomniejszeniami

Skutki zwrotu określono w art. 105 ustawy o PPK. Polecenie dokonania zwrotu składane jest przez uczestnika PPK instytucji finansowej, prowadzącej jego rachunek PPK. W przypadku zwrotu, środki z rachunku PPK - przed przekazaniem ich uczestnikowi - zostają pomniejszone o 30 proc. środków pochodzących z wpłat sfinansowanych przez podmiot zatrudniający (informacja o tej kwocie zostaje zaewidencjonowana na koncie uczestnika PPK w ZUS jako składka na ubezpieczenie emerytalne), a także środki pochodzące z wpłaty powitalnej i dopłat rocznych sfinansowanych przez państwo. Wpłaty do PPK sfinansowane przez podmiot zatrudniający nie były bowiem oskładkowane , a wpłata powitalna i dopłaty roczne miały zachęcać do oszczędzania w PPK na okres po zakończeniu aktywności zawodowej.

W przypadku zwrotu, uczestnik PPK otrzyma zatem 70 proc. środków pochodzących z wpłat sfinansowanych przez podmiot zatrudniający oraz środki z wpłat sfinansowanych przez tego uczestnika PPK - z jego wynagrodzenia, po pomniejszeniu o zryczałtowany podatek dochodowy w wysokości 19 proc. (tzw. podatek od zysków kapitałowych), pobrany przez instytucję finansową. Dochodem podlegającym opodatkowaniu jest kwota zwrotu z dokonanego odkupienia jednostek uczestnictwa lub umorzenia jednostek rozrachunkowych, pomniejszona o wydatki na nabycie odkupionych jednostek uczestnictwa lub wpłaty na umorzone jednostki rozrachunkowe, z których dokonano zwrotu.

Dalsze wpłaty do PPK

Nie można dokonać częściowego zwrotu – obejmie on zawsze całość środków zgromadzonych na rachunku PPK. Zwrot nie ma jednak wpływu na nowe wpłaty do PPK na ten rachunek ani oczywiście na oszczędzanie na innych rachunkach PPK, jeśli uczestnik PPK ma więcej rachunków niż ten, z którego dokonano zwrotu.

Czytaj więcej

Ustanie zatrudnienia nie kasuje członkostwa w PPK

Jeżeli uczestnik PPK nadal pracuje, otrzymuje wynagrodzenie i nie złożył swojemu pracodawcy (lub innemu podmiotowi zatrudniającemu) deklaracji o rezygnacji z dokonywania wpłat do PPK, podmiot ten nadal oblicza i pobiera z wypłaconego mu wynagrodzenia wpłaty do PPK oraz przekazuje te wpłaty do instytucji finansowej – zwrot z rachunku PPK dokonany wcześniej przez uczestnika PPK nie ma na to żadnego wpływu. W przypadku gdy po dokonaniu zwrotu uczestnik PPK spełni przesłanki do otrzymania dopłaty rocznej, to otrzyma również tę dopłatę.

Ważne: Wycofanie środków z rachunku PPK przez uczestnika PPK przed osiągnięciem 60. roku życia nie ma wpływu na jego uczestnictwo w PPK ani na gromadzenie dalszych wpłat w tym programie. Jeśli uczestnik PPK nie chce, aby podmiot zatrudniający przekazywał za niego wpłaty do instytucji finansowej, powinien złożyć temu podmiotowi deklarację o rezygnacji z dokonywania wpłat do PPK. Zwrot nie wywołuje skutku w postaci niedokonywania dalszych wpłat do PPK za uczestnika, który skorzystał ze zwrotu. [koniec ważne]

Wypłata po 60. roku życia

Uczestnik PPK, który osiągnął 60. rok życia, nie musi oczywiście wypłacać środków z PPK - może zaczekać z tym tak długo jak uzna za stosowane. Jeżeli jednak podejmie decyzję o wypłacie, może zrobić to z uwzględnieniem takiej opcji, która nie wiąże się z żadnymi pomniejszeniami - bez obowiązku uiszczenia 19% podatku od zysków kapitałowych. Wypłaty bez pomniejszeń będą mieć miejsce np. jeśli uczestnik PPK, który osiągnął 60. rok życia, wypłaci 25 proc. środków ze swego rachunku PPK jednorazowo, a 75 proc. środków w co najmniej 120 miesięcznych ratach. Obowiązek uiszczenia 19% podatku od zysków kapitałowych, w odniesieniu do 75 proc. środków, będzie istnieć w razie wypłaty w mniejszej liczbie rat.

Czytaj więcej

Autozapis obejmie nie tylko uczestników PPK

W przypadku rozpoczęcia wypłat środków zgromadzonych na rachunku PPK uczestnika PPK po osiągnięciu przez niego 60. roku życia wpłaty na PPK nie są już dokonywane ani dopłaty roczne nie są przekazywane. Nawet w sytuacji, gdy uczestnik PPK, który ukończył 60 lat, ma kilka rachunków PPK i rozpoczął wypłaty tylko z jednego z nich, na żaden z jego rachunków nie wpłyną już wpłaty do PPK ani dopłaty roczne.

Ważne:

W szczególnych sytuacjach życiowych uczestnik PPK może wypłacić środki z PPK - na preferencyjnych zasadach - także przed osiągnięciem 60. roku życia. Tak jest w przypadku poważnego zachorowania – uczestnika PPK, jego małżonka lub dziecka (art. 101 ustawy o PPK) lub wypłacie w celu pokrycia wkładu własnego przy kredycie hipotecznym (art. 98 ustawy o PPK), przy czym z tego ostatniego rozwiązania może skorzystać tylko uczestnik PPK, który nie ukończył 45 lat. 

Anna Puszkarska, ekspert PFR Portal PPK

Podstawa prawna:

art. 23, art. 97, art. 99, art. 105 ustawy z 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1342 ze zm.),

art. 21 ust. 1 pkt 58c, art. 30a ust. 1 pkt 11d i ust. 15 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tj. Dz.U. z 2021 r. poz. 1128 ze zm.)