Od czerwca 2009 r. podatniczka prowadzi działalność m.in. w zakresie wynajmu maszyn budowlanych i robót budowlanych. Jest czynnym podatnikiem VAT i wykonuje czynności opodatkowane. Od nabywanych towarów i usług przysługuje jej prawo do odliczenia podatku w pełnej wysokości. Z wniosku o interpretację wynikało, że podatniczka w 2012 r. ze środków majątkowych stanowiących wspólny majątek małżeński jej i męża nabyła koparko-ładowarkę i odliczyła cały VAT. Maszyna stanowi środek trwały w działalności gospodarczej.

Czytaj też:

Jak rozliczyć majątek przeniesiony z firmy męża do firmy żony

Darowizna z firmy żony do firmy męża - czy należy się VAT

Kobieta tłumaczyła, że jej mąż od 2015 r. prowadzi odrębną firmę szkoleniową i wykonuje wyłącznie czynności nieopodatkowane VAT. W przyszłości planuje, że koparko-ładowarka zostanie przeniesiona do działalności męża, w której będzie stanowiła zaewidencjonowany środek trwały. Przeniesienie odbędzie się bez wynagrodzenia. Kobieta zapytała czy przeniesienie koparko-ładowarki do firmy męża to odpłatna dostawa towarów, od której musi odprowadzić VAT.

Fiskus odpowiedział, że tak. Podkreślił, że w ujęciu podatkowym podatniczka i jej mąż traktowani są jako odrębne, niezależne podmioty (podatnicy). Pomimo tego, że prowadzi działalność gospodarczą z wykorzystaniem części majątku wspólnego, to w sensie ekonomicznym jest jego właścicielem. Autonomiczność prawa podatkowego wyklucza, aby wspólność majątkowa, istniejąca między małżonkami na podstawie kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, wpływała na zakres praw i obowiązków w VAT. Zdaniem urzędników, pomimo zakupu składnika majątku wykorzystywanego do działalności podatniczki w ramach małżeńskiej wspólności majątkowej, składnik ten był przeznaczony i wykorzystywany wyłącznie do jej działalności w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT. Tym samym, z tytułu przekazania koparko-ładowarki będzie działała jak podatnik VAT, a czynność ta będzie podlegała opodatkowaniu. W związku z nabyciem tego towaru podatniczce przysługiwało bowiem prawo do odliczenia podatku, z którego skorzystała. Końcowo fiskus wskazał, że przepisy ustawy o VAT nie przewidują obowiązku wystawienia faktury przez dostawcę lub usługodawcę świadczenia nieodpłatnego. Takie czynności mogą zostać udokumentowane przez podatnika dowolnym dokumentem.

Kobieta zaskarżyła interpretację, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uwzględnił jej skargę. Sąd przypomniał, że co do zasady opodatkowaniu VAT podlega odpłatna dostawa towarów (przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel), a także wszelkie inne przeniesienie towarów bez wynagrodzenia. W szczególności opodatkowaniu podlegają darowizny, ale pod warunkiem, że podatnikowi przysługiwało prawo do odliczenia.

WSA nie zgodził się ze stanowiskiem, że wspólność majątkowa, istniejąca między małżonkami na podstawie kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, nie ma wpływu na prawa i obowiązki podatników w VAT. W ocenie sądu, w przypadku osób fizycznych, będących małżonkami, nabywanie towarów w trakcie trwania ustawowej wspólności majątkowej oznacza, że są one ich własnością i pozostają nią także mimo formalnej czynności przekazania składnika majątku, służącego do prowadzenia działalności gospodarczej z działalności jednego małżonka do działalności drugiego. Ustrój majątkowy małżeński wyklucza bowiem możliwość przeniesienia prawa do rozporządzania towarem jak właściciel z jednego małżonka na drugiego.

WSA podzielił pogląd z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (I FSK 887/16), w którym wskazano, że autonomia VAT i przyjętego w nim rozumienia czynności opodatkowanej ma zasadnicze znaczenie. Podatek ten rządzi się określonymi zasadami. W ocenie sądu w spornej sprawie nie będzie miała miejsca dostawa towarów, bo nie wystąpi element wynagrodzenia. Nie ma bowiem możliwości wypłaty wynagrodzenia z wzajemnych świadczeń między małżonkami, co wynika z istoty wspólności majątkowej.

Autopromocja
Historia Uważam Rze

Teraz z darmową dostawą i e‑wydaniem gratis!

ZAMÓW

Jak tłumaczył sąd, gdy pomiędzy małżonkami istnieje ustawowa wspólność majątkowa, wszelkie transakcje, jakie zawierane są pomiędzy nimi — prowadzącymi odrębnie działalności gospodarcze, nie mogą mieć charakteru odpłatnego. Nie można ich również uznać jako nieodpłatne przeniesienie towaru, bo małżonkowie nie mogą wyodrębnić udziałów, którymi mogliby niezależnie rozporządzać.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 11 grudnia 2018 r.

Sygnatura akt: I SA/Gd 939/18

Michał Grzywacz, radca prawny, doradca podatkowy z Kancelarii Radców Prawnych Grzywacz, Zawada s.c.

Przesunięcia składników majątku pomiędzy małżonkami pozostającymi we wspólności majątkowej, dotyczące składników tego majątku, nie stanowią dostawy objętej VAT. Takie stanowisko WSA w Gdańsku zdaje się być kontynuacją przełomowego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z kwietnia 2018 roku. Sąd ten podkreślił, że wszelkie transakcje, jakie zawierane są pomiędzy małżonkami prowadzącymi odrębnie działalność gospodarczą, nie mogą mieć charakteru odpłatnego. W takim przypadku nie jest bowiem możliwe uregulowanie należności pomiędzy małżonkami. W konsekwencji, jeden z małżonków nie może dokonać wypłaty wynagrodzenia drugiemu z nich środkami pieniężnymi objętymi wspólnością ustawową za składniki majątku wchodzące w skład wspólności ustawowej. W rozliczeniach podatkowych oznacza to, że takie przesunięcia majątkowe nie spełniają definicji czynności podlegającej opodatkowaniu VAT. To niezmiernie korzystne stanowisko dla małżonków prowadzących działalność gospodarczą.

Dokonując pewnego uproszczenia, tezy zawarte w komentowanym wyroku oraz poprzedzającym go orzeczeniu NSA mogą być korzystne dla tych przedsiębiorców, z których jeden, podatnik VAT, nabywa składniki majątkowe, odlicza VAT „wiążąc" zakup z czynnościami opodatkowanymi, a następnie przesuwa ten składnik do działalności gospodarczej drugiego z małżonków, niebędącego podatnikiem podatku od towarów i usług.

Ten, dokonując sprzedaży majątku do osoby trzeciej, może skorzystać ze zwolnienia w tym podatku. Pamiętać jednak należy, że działanie takie może być oceniane przez organy podatkowe w kontekście nadużycia prawa, co daje możliwość opodatkowania transakcji przyjmując za podstawę stan, który istniałaby w braku czynności stanowiących wspomniane nadużycie. ?