W ostatnich dniach na łamach „Rzeczpospolitej" postulowaliśmy rozszerzenie podatkowych udogodnień dla różnych form wsparcia Ukrainy i uchodźców. Z komunikatu opublikowanego przez Ministerstwo Finansów w czwartek wynika, że przynajmniej część z tych propozycji może być wprowadzona w życie.

Darowizny bez daniny

Komunikat informuje, że trwają prace, które pozwolą nie płacić podatku od darowizn obywatelom Ukrainy przebywającym w Polsce i otrzymującym wsparcie rzeczowe i materialne.

Czytaj więcej

Straty solidarnych z Ukrainą powinny być kosztem

– Zostanie wprowadzone zwolnienie z tego podatku dla nabycia tytułem darowizny lub polecenia darczyńcy własności rzeczy lub praw majątkowych. Zwolnienie będzie obowiązywało od 24 lutego do 31 grudnia 2022 r. – zapowiada wiceminister Artur Soboń.

Inną formą podatkowych ułatwień dla uchodźców z Ukrainy ma być zwolnienie z PIT różnych świadczeń otrzymywanych za darmo.

– Taką nieopodatkowaną pomocą może być np. udostępnienie lokalu mieszkalnego, zapewnienie żywności, sfinansowanie leczenia czy też opłacenie nauki i kursów pozwalających na zmianę kwalifikacji zawodowych – przewiduje Artur Soboń.

Na razie MF nie przedstawiło konkretnych propozycji sformułowania ulg, ale zaznaczyło, że „ustawa nie będzie tych świadczeń szczegółowo wymieniać ze względu na ich dużą różnorodność".

Nowym udogodnieniem dla przedsiębiorców może być rozszerzenie możliwości zaliczenia w koszty podatkowe (PIT i CIT) darowizn na cele związane z przeciwdziałaniem skutkom działań wojennych na terytorium Ukrainy. To ułatwienie ma być stosowane wstecz od 24 lutego (tj. początku rosyjskiej agresji na Ukrainę) do końca 2022 r. Warunkiem będzie przekazywanie darowizn organizacjom pozarządowym (również z Ukrainy), jednostkom samorządu terytorialnego i Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych. W koszty będzie można też zaliczyć darowizny na rzecz podmiotów wykonujących działalność leczniczą oraz ratownictwa medycznego na terytorium Polski i Ukrainy.

Eksperci doceniają inicjatywę MF i wskazują, że przepisy należy starannie sformułować, by uniknąć niekorzystnych skutków w razie ich pospiesznego wprowadzania (co dało się zauważyć przy Polskim Ładzie).

Jak ocenia Mariusz Korzeb, doradca podatkowy i ekspert Federacji Przedsiębiorców Polskich, taka inicjatywa władz jest cenna, jednak należy zadbać o jej racjonalne uregulowanie, a także wyważenie interesów wszystkich stron.

– Oprócz pomysłu zdjęcia ciężarów podatkowych z ukraińskich uchodźców, należy także wesprzeć polskie firmy będące darczyńcami, by wciąż były silne i mogły tworzyć miejsca pracy. Na przykład firmy, które przekażą własność rzeczy lub praw majątkowych na rzecz obywateli Ukrainy, powinny otrzymać możliwość nie tylko zaliczenia takiej pomocy do kosztów uzyskania przychodu, ale dodatkową ulgę na wzór tzw. ulgi sponsoringowej wprowadzonej przez Polski Ład w wysokości dodatkowych 50 proc. wydatków – sugeruje ekspert.

Inna ważna kwestia to zabezpieczenie interesów Skarbu Państwa przed nadużyciami w korzystaniu z nowych ulg.

– Warto rozważyć, by nowe preferencje dla uchodźców były warunkowe, a ich beneficjenci pozostali ze swoją działalnością w Polsce przez pewien okres – sugeruje Korzeb. Wyjaśnia, że chodzi o to, by Polska nie okazała się tylko krajem ,,tranzytowym" dla uchodźców.

VAT do kompletu

Przedsiębiorcy z branży handlu detalicznego zauważają, że pakiet ulg warto rozszerzyć o zwolnienie z VAT darowizn towarów przemysłowych. O ile część żywności jest dziś objęta zerowym VAT, o tyle inne produkty przemysłowe są obciążone podstawową stawką 23 proc., także przy darowiznach dokonywanych przez firmy.

– Brak systemowych rozwiązań, które stworzyłyby zachęty do darowizn produktów niespożywczych, prowadzi do utylizacji jakościowych rzeczy, choć mógłby trafić do najbardziej potrzebujących – mówi Maciej Ptaszyński, wiceprezes Polskiej Izby Handlu.

Joanna Wierzejska doradca podatkowy, partner w kancelarii DZP

Propozycje Ministerstwa Finansów zmierzające do podatkowego wsparcia dla Ukrainy są cenną inicjatywą. W szczególności warto docenić zapowiedź możliwości ujmowania w kosztach dla PIT i CIT darowizn dla jednostek samorządu terytorialnego. Ostatnie dni pokazują bowiem, że wiele gmin konkretnie wspiera uchodźców z Ukrainy dostarczaniem żywności, odzieży czy organizacją noclegów. Niemniej warto, by ten pakiet ulg pomocowych był opracowany starannie pod względem legislacyjnym, by uniknąć nadużywania tych udogodnień przez osoby niepowołane. Warto też rozważyć opcję ulgi na wpłaty na rzecz centralnego banku Ukrainy z przeznaczeniem na finansowanie uzbrojenia armii ukraińskiej. Wprawdzie nie jest to pomoc humanitarna, ale zmierza do wsparcia kraju walczącego z brutalną agresją.

Czytaj więcej

Ministerstwo Finansów zapowiada ulgi dla pomagających Ukrainie

Czytaj więcej

Pomoc Ukrainie z podatkowymi korzyściami i ryzykami