Tak orzekł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 26 września 2018 r., sygn. I FSK 1094/15.

Wniosek o interpretację

Gmina wystąpiła o wydanie interpretacji w sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług. We wniosku wskazała, że na podstawie art. 14 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami planowana jest zamiana nieruchomości wchodzących w skład zasobu Skarbu Państwa i gminy. Przedmiotem zamiany mają być przysługujący Skarbowi Państwa udział we współwłasności działki zabudowanej budynkiem mieszkalno-użytkowym wraz ze stanowiącym własność Skarbu Państwa kompleksem niezabudowanych działek, w zamian za przysługujący gminie udział w innej działce zabudowanej budynkiem Zespołu Szkół wraz ze stanowiącą własność gminy niezabudowaną działką położoną na terenie przeznaczonym pod zabudowę. Gmina zapytała czy zamiana nieruchomości należących do jej zasobu w zamian za nieruchomości należące do zasobu Skarbu Państwa stanowić będzie odpłatną dostawę towarów w rozumieniu przepisów ustawy o VAT i jako taka podlegać będzie opodatkowaniu tym podatkiem. Sama stanęła na stanowisku, że zamiana taka prowadzić będzie jedynie do zmiany stosunków własnościowych w aspekcie prawa cywilnego, na gruncie prawa podatkowego natomiast nie mogła być uznana za dostawę towarów w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług.

Wynika to z faktu, że w wyniku zamiany nie dojdzie do „rozporządzenia towarem jak właściciel" przez podatnika jakim jest gmina. Wskazała ponadto, że w istocie byłaby podatnikiem VAT w tym samym momencie z obu stron transakcji – od czynności wykonywanych w imieniu Skarbu Państwa, jak i od czynności objętych podatkiem VAT na mieniu wchodzącym w skład gminnego zasobu nieruchomości.

Stanowisko organu podatkowego

Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach w interpretacji z 29 sierpnia 2014 r. (sygn. IBPP1/443-461/14/DK) uznał stanowisko gminy za nieprawidłowe. W uzasadnieniu wskazał, że w przypadku zamiany nieruchomości, na gruncie przepisów ustawy o VAT dochodzi do dwóch odrębnych odpłatnych dostaw spełniających definicję zawartą w art. 7 ust. 1 tej ustawy i podlegających opodatkowaniu VAT zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o VAT. Odpłatność za nieruchomość w obu tych przypadkach stanowi inna nieruchomość.

Nie ma również znaczenia to, że w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa jako gospodarujący nieruchomościami występował prezydent miasta (na prawach powiatu). Prezydent nie prowadził bowiem działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o VAT – działalność taką prowadziła gmina, a więc gmina z tego tytułu jest podatnikiem. Z uwagi na fakt, że zamiana nieruchomości pomiędzy gminą a Skarbem Państwa jest czynnością cywilnoprawną, dla dostawy tej nie znajduje również zastosowania art. 15 ust. 6 ustawy o VAT. Zdaniem organu, warunkiem uznania dostawy towaru za czynność podlegającą opodatkowaniu VAT nie jest przeniesienie własności rzeczy na innego podatnika tego podatku, a na inny podmiot. W opisanym stanie faktycznym prawo własności zostanie przeniesione z  gminy na Skarb Państwa oraz ze Skarbu Państwa na gminę, zmienił się zatem właściciel nieruchomości.

Wyrok WSA i NSA

Przedmiotową interpretację gmina zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który w wyroku z 28 stycznia 2015 r., sygn. I SA/Kr 1824/14, nie zgodził się ze stanowiskiem gminy i skargę oddalił. Przyznał, że w opisanym stanie faktycznym problemem są wzajemne relacje pomiędzy gminą na prawach powiatu a Skarbem Państwa, którego nieruchomościami gospodaruje ta sama gmina w trybie art. 23 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Podkreślił jednak, że Skarb Państwa nie traci przysługujących mu praw właścicielskich tylko dlatego, że jego nieruchomościami gospodaruje gmina. Opisana we wniosku zamiana nie dotyczy zatem aktywów jednego i tego samego podmiotu. Podobnego zdania był Naczelny Sąd Administracyjny. W ocenie sądu, wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, zamiana nieruchomości między Skarbem Państwa a gminą na prawach powiatu w istocie stanowi przeniesienie władztwa ekonomicznego. Wprawdzie w czynności tej po obydwu stronach występuje ten sam prezydent miasta na prawach powiatu, jednakże z jednej strony działa on jako organ wykonawczy gminy, a z drugiej strony jako pełnomocnik - reprezentant Skarbu Państwa. Nie można zatem zasadnie twierdzić, że nie dochodzi do przeniesienia władztwa ekonomicznego.

Autopromocja
RADAR.RP.PL

Przemysł obronny, kontrakty, przetargi, analizy, komentarze

CZYTAJ WIĘCEJ

Rola prezydenta miasta na prawach powiatu w zakresie gospodarki nieruchomościami zasobu gminnego i zasobu Skarbu Państwa nie jest tożsama. Z jednej strony bowiem prezydent ten występuje jako organ wykonawczy gminy, z drugiej zaś jako przedstawiciel Skarbu Państwa. W ocenie NSA prowadzi to do wniosku, że w przypadku zamiany nieruchomości pomiędzy Skarbem Państwa a jednostką samorządu terytorialnego dochodzi do przeniesienia władztwa ekonomicznego, a w konsekwencji do dostawy towarów. Wyrok jest prawomocny.

sygnatura akt: I PSK 1094/15

Komentarz eksperta

Agnieszka Bieńkowska, doradca podatkowy, partner w Gekko Taxens Doradztwo Podatkowe

Uznanie, że w przypadku zamiany nieruchomości pomiędzy miastem na prawach powiatu a Skarbem Państwa dochodzi do odpłatnej dostawy towarów w rozumieniu przepisów ustawy o VAT oznacza, że czynność taką należy rozpatrywać tak jak „zwykłą" sprzedaż. Oznacza to dalej, że to, czy w danym przypadku zamiana nieruchomości będzie opodatkowana czy też nie zależy de facto od charakteru tej konkretnej nieruchomości. Jeśli przedmiotem zamiany będą nieruchomości, których sprzedaż korzysta ze zwolnienia z VAT, zamiana taka nie będzie wiązała się z koniecznością naliczenia podatku. Podobnie w przypadku, gdy przedmiotem zamiany będą nieruchomości nabyte w ramach komunalizacji, w drodze darowizny czy spadkobrania ustawowego i niewykorzystywane przez gminę do prowadzenia działalności. W orzecznictwie sądów przyjmuje się, że zbycie tego rodzaju składników majątku nie stanowi działalności gospodarczej i jako takie nie podlega opodatkowaniu VAT. Jeśli jednak w danym przypadku zamiana skutkować będzie koniecznością naliczenia podatku VAT należnego, jego odliczenie uzależnione będzie od tego do jakich celów dana nieruchomość będzie wykorzystywana przez stronę te nieruchomość otrzymującą – jeśli do czynności opodatkowanych VAT, to odliczenie będzie przysługiwało, jeśli natomiast do czynności zwolnionych z VAT lub do działalności statutowej – po stronie gminy/Skarbu państwa może pojawić się wydatek w postaci nieodliczalnego podatku VAT.