Naczelny Sąd Administracyjny po raz kolejny podtrzymał stanowisko korzystne dla konserwatorów zabytków. Konkretnie chodzi o zwolnienie przewidziane w art. 43 ust. 1 pkt 33 lit. b ustawy o VAT. Zgodnie z tym przepisem zwolnione z VAT są usługi kulturalne. Przy czym preferencja obejmuje m.in. usługi indywidualnych twórców i artystów wykonawców w rozumieniu przepisów o prawie autorskim i prawach pokrewnych, wynagradzane w formie honorariów.

Podatniczka we wniosku o interpretację wyjaśniła, że jest absolwentką Akademii Sztuk Pięknych o kierunku konserwacja i restauracja dzieł sztuki. Ma tytuł magistra sztuki, status twórcy i korzysta z praw autorskich. Wykonywane prace są ściśle związane z kulturą i stanowią przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, za które otrzymuje wynagrodzenie w formie honorarium, a prawa autorskie przenoszone są na zleceniodawcę.

Kobieta uważała, że ma możliwość korzystania ze zwolnienia z art. 43 ust. 1 pkt 33 lit. b ustawy o VAT. Podkreślała, że wykonywane przez nią prace restauratorsko-konserwatorskie stanowią przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze. Regułą jest bowiem całkowity brak powtarzalności oraz odtwarzanie elementów, które nie istnieją i na ogół nie wiadomo nawet, jak wyglądały, muszą więc zostać stworzone na nowo (czyli namalowane lub wyrzeźbione) przez konserwatora-restauratora.

Fiskus odmówił prawa do preferencji. Jego zdaniem wnioskodawczyni nie może być uznana za twórcę, gdyż przejawem prowadzonej przez nią działalności nie jest powstanie utworu. Usługi konserwatorskie i restauratorskie mają charakter prac odtworzeniowych, pozbawione są indywidualnego, kreatywnego działania.

Tak samo uznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Stwierdził, że przejawem działalności skarżącej jest jedynie konserwacja lub restauracja utworu już istniejącego, stworzonego przez inną osobę i będącego wytworem jej intelektu. Są to więc raczej czynności o charakterze odtwórczym, a nie twórczym. Tym samym skarżąca nie spełnia przesłanki podmiotowej zastosowania zwolnienia.

Inaczej na sprawę spojrzał dopiero NSA. Zauważył, że co do zasady sporne zwolnienie ma bardzo szeroki zasięg, dotyczy bowiem usług kulturalnych. Zawęża się dopiero w odniesieniu do usług indywidualnych twórców i artystów wykonawców (art. 43 ust. 1 pkt 33 lit. b). NSA nie zgodził się, że usługi restauratorsko-konserwatorskie z założenia nie mogą korzystać ze zwolnienia. Jak tłumaczyła sędzia Mirella Łent, mogą bowiem zawierać elementy twórcze, które korzystają ze zwolnienia. Dlatego w ocenie sądu nie można automatycznie w całości wyłączyć ich ze zwolnienia. Trzeba dokonać oceny charakteru poszczególnych prac. Wyrok jest prawomocny.

sygnatura akt: I FSK 1649/15