Gdy w 2000 roku władze Sulejówka przekazały Fundacji Rodziny Józefa Piłsudskiego dworek, jego wnętrza były puste. Całe wyposażenie zostało wywiezione w nieznanym kierunku w 1948 roku z polecenia komunistycznych władz. Sześćdziesiąt lat później, w 2008 roku, powołano do życia Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku – instytucję współprowadzoną przez Fundację Rodziny Józefa Piłsudskiego oraz Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Dworek stał się wówczas częścią muzeum.  

Pragnieniem pierwszego dyrektora muzeum, Krzysztofa Jaraczewskiego – wnuka Marszałka, było przywrócenie wnętrz „Milusina” do takiego stanu, w jakim znajdowały się, gdy w dworku zamieszkiwali Aleksandra i Józef Piłsudski wraz z córkami Wandą i Jadwigą. W salonie i gabinecie Marszałka, zaznaczono kontury wywiezionych mebli.  Pracownicy muzeum poszukiwali przez wiele lat zaginionego wyposażenia. W 2014 roku odkryli, że część wyposażenia dworku znajduje się w podwarszawskim pałacyku w Helenowie, znajdującym się w gestii Ministerstwa Obrony Narodowej. Rok później muzeum otrzymało przekazane przez ministerstwo komplet mebli z salonu, kilka obrazów, świeczniki rzeźbę i amforę. Jednak dalsze poszukiwania nie przyniosły rezultatu. W tej sytuacji zdecydowano się na wykonanie wiernych replik brakujących mebli: biurka Marszałka, jego łóżka, szafy bibliotecznej. Zakupione zostały takie same lampy i kilimy oraz inne przedmioty, które znajdowały się w dworku, pozyskano nawet skórę niedźwiedzia, która kiedyś leżała w salonie przy kominku. Wszystkie te działania były możliwe dzięki temu, że zachowała się dokumentacja fotograficzna pomieszczeń. W efekcie udało się osiągnąć cel: wnętrza wyglądają tak, jak wtedy, gdy w „Milusinie” mieszkała rodzina Piłsudskich. Odtworzony też został ogród otaczający dworek. W 2020 roku „Milusi został wpisany na listę Pomników Historii jako zabytek o szczególnej wartości.

Pierwszym domem Piłsudskich w Sulejówku był „Drewniak”, zakupiony w 1921 roku wraz z sąsiednią działką o nazwie „Willa Milusin”, przez Aleksandrę Szczerbińską, która w tym samym roku została żoną Marszałka. „Drewniak” nie nadawał się jednak do całorocznego zamieszkania, a Piłsudscy nie mieli własnego mieszkania. Oficerowie i żołnierze Wojska Polskiego postanowili więc ufundować swemu wodzowi dom. Zaprojektował go, w modnym wówczas stylu dworkowym, znany architekt Kazimierz Skórewicz. W połowie 1923 roku, gdy Piłsudski odszedł ze służby państwowej, Komitet Żołnierza Polskiego przekazał mu dworek „Milusin”, wybudowany na dużej zalesionej parceli o tej nazwie. Był to pierwszy własny dom Józefa Piłsudskiego. Mieszkał w nim wraz z rodziną do czasu, gdy po przewrocie majowym przeprowadził się do pałacu belwederskiego w Warszawie.

Niemal trzy lata spędzone w Sulejówku były dla Marszałka czasem wytchnienia po wielu latach spędzonych w konspiracji, na intensywnej działalności politycznej i wojskowej przed I wojną światową, służbie w Legionach oraz pracy w niepodległej Polsce na stanowiskach Naczelnika Państwa i Wodza Naczelnego. Piłsudski odchodząc ze służby państwowej nie zaprzestał jednak działalności publicznej. W „Milusinie” przygotowywał liczne odczyty, między innymi o powstaniu styczniowym i Legionach, tutaj też napisał Rok 1920, swoje spojrzenie na wojnę z bolszewicką Rosją oraz Wspomnienie o Gabrielu Narutowiczu, pierwszym prezydencie Rzeczypospolitej.

Materiał Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku

Materiał Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku

Choć Piłsudscy mieszkali po maju 1926 roku w Belwederze, nie porzucili jednak „Milusina” i wolne chwile często spędzali w dworku w Sulejówku, organizowali tam uroczystości rodzinne. Ostatni raz Marszałek był w „Milusinie” wiosną 1935 roku, miesiąc przed śmiercią.

W 1948 roku „Milusin” został przejęty przez Skarb Państwa, krewni Piłsudskich zamieszkujący dworek zostali z niego wyeksmitowani, wówczas też wywieziono wyposażenie wnętrz. Jakby na urągowisko władze komunistyczne oddały dom Marszałka, zwycięskiego wodza w wojnie z bolszewicką Rosją, w użytkowanie ambasadzie Związku Sowieckiego w użytkowanie. Od 1956 roku mieściło się w dworku miejskie przedszkole, aż do czasu, gdy „Milusin” został przekazany Fundacji Rodziny Józefa Piłsudskiego,

Podpisanie aktu założycielskiego Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku odbyło się właśnie w „Milusinie” a lokalizacja projektowanego gmachu muzealno-edukacyjnego narzucała się sama: w sąsiedztwie domu rodziny Marszałka. Umieszczona w nowoczesnym budynku wystawa stała, otwarta w 2020 roku, prezentuje działalność Józefa Piłsudskiego jako konspiratora, wojskowego, polityka, męża stanu. Dworek „Milusin” natomiast jest od listopada tego roku miejscem, w którym zwiedzający mogą poznać prywatną, rodzinną stronę jego życia.

Ze względów na kameralny charakter zabytkowego dworku, jego zwiedzanie zawsze odbywa się w towarzystwie przewodnika, a liczba osób w grupie jest ograniczona Czas zwiedzania jest uzależniony od pory roku i warunków atmosferycznych: w sezonie jesienno-zimowym będzie to około 50 minut, a w wiosenno-letnim orientacyjnie 75 minut. Szczegóły dotyczące oferty muzeum oraz informacje na temat zakupu biletów są dostępne na stronie muzeumpilsudski.pl

Muzeum Józefa Piłsudskiego jest instytucją kultury współprowadzoną przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Fundację Rodziny Józefa Piłsudskiego.

Materiał Promocyjny