Jego celem jest opracowanie „funkcjonalnej koncepcji aranżacji plastycznej wystawy stałej w Muzeum KL Plaszow”. Wybrana praca konkursowa może stać się podstawą do opracowania dokumentacji projektowej umożliwiającej realizację wystawy stałej w Muzeum – Miejscu Pamięci KL Plaszow w Krakowie.

Projekty można składać do 26 listopada 2021 r., a do 10 grudnia 2021 r. mają zostać ogłoszone wyników konkursu.

Muzeum – Miejsce Pamięci KL Plaszow rozpoczęło działalność na początku tego roku, na podstawie uchwały Rady Miasta Krakowa. Jest ono zarządzane przez Muzeum Krakowa, ale do końca 2051 r. będzie współprowadzone także przez Ministerstwo Kultury.

Czytaj więcej

Władze Krakowa realizują 147 projektów rewitalizacyjnych o łącznej wartości ponad 1 mld zł
Wielkie plany w nowym roku

Miasto i szef resortu kultury zobowiązali się do solidarnego finansowania działalności bieżącej muzeum, a także przeznaczenia do końca 2025 r. po 25 mln zł na inwestycję.

Projekt przyszłego muzeum obejmie teren poobozowy i dwa budynki wystawiennicze – Memoriał oraz Szary Dom.

Szary Dom to obiekt usytuowany przy ul. Jerozolimskiej 3 w Krakowie. Był on budynkiem administracyjnym cmentarza Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Krakowie. W 1942 r. stał się częścią infrastruktury obozowej. Mieściły się w nim biura oraz więzienie. Obiekt ten ma zostać poddany konserwacji. Znajdą się w nim wystawa stała, przestrzeń warsztatowa oraz czytelnia. Z kolei w nowo powstałym budynku przy ul. Kamieńskiego, położonym poza obszarem obozu, znajdzie się pozostała część wystawy stałej. Przy Memoriale znajdzie się centrum obsługi zwiedzających.

Miejsca egzekucji

Muzeum powstało na gruntach należących do Gminy Miejskiej Kraków, Gminy Wyznaniowej Żydowskiej oraz Skarbu Państwa. Obejmuje ok. 40 hektarów, w tym obszar ok. 37 hektarów, który jest wpisany do rejestru zabytków. Znajdują się na nim relikty dwóch przedwojennych cmentarzy żydowskich, zabudowań obozowych oraz trzy miejsca egzekucji i masowe groby. W oddanym dla zwiedzających muzeum zostanie wyznaczona ścieżka edukacyjna. Pokazane zostaną ważne miejsca dla historii obozu, np. masowe groby i plac apelowy. Projekt upamiętnienia zakłada pozostawienie terenu dawnego obozu w możliwie niezmienionym i autentycznym stanie.

Czytaj więcej

Według szacunków historyków przez obóz KL Plaszow przeszło w sumie ok. 35 tys. osób.
Przywracanie pamięci o ofiarach z KL Plaszow

W poprzednich latach zostały przeprowadzone na tym terenie badania archeologiczne. Dzięki nim naukowcy uzupełnili wiedzę na temat topografii obozu, znaleźli także 16 tys. zabytków. Część przedmiotów będzie prezentowana na wystawie stałej. Odnaleziono np. pucharek kiduszowy – naczynie służące do obrzędu błogosławienia wina podczas kolacji szabatu i świąt żydowskich, fragment atary z chusty modlitewnej (tałesu), kawałek filiżanki ze Szpitala Żydowskiego, fragment opaski z gwiazdą Dawida. Muzeum otrzymało też pamiątki od darczyńców, m.in. różaniec z chleba, który należał do Antoniego Wrzoska, profesora Uniwersytetu Jagiellońskiego, ale też skórzany pejcz odnaleziony w prywatnym domu w Kłaju, gdzie w czasie wojny mieszkali obozowi strażnicy.

Żydzi, Romowie i Polacy

Obóz został utworzony w październiku 1942 r. na terenie krakowskich dzielnic Podgórze i Wola Duchacka. Początkowo był to obóz pracy dla Żydów ze zlikwidowanego w marcu 1943 r. krakowskiego getta. W lipcu 1943 r. Niemcy utworzyli tam także obóz pracy wychowawczej dla Polaków. W styczniu 1944 r. został on przekształcony w obóz koncentracyjny. Funkcjonował też jako obóz przejściowy dla kierowanych do KL Auschwitz węgierskich Żydów.

Stopniowa likwidacja KL Plaszow trwała od sierpnia 1944 r.

Na terenie byłego KL Plaszow spoczywają szczątki ok. 6 tys. ofiar, głównie Żydów z krakowskiego getta oraz gett w Bochni, Tarnowie, Wieliczce, Rzeszowie, Przemyślu, z obozu w Szebniach i kierowanych do Auschwitz Żydów ze Słowacji i Węgier. Wśród nich są też ofiary selekcji, Żydzi złapani na tzw. aryjskich papierach, Romowie oraz około 2 tys. rozstrzelanych Polaków.

W połowie 1944 r. na terenie obozu znajdowało się ok. 200 obiektów. Szacuje się, że przez to miejsce przewinęło się ponad 35 tys. osób.

Stopniowa likwidacja KL Plaszow trwała od sierpnia 1944 r. 14 stycznia 1945 r. ok. 600 więźniów KL Plaszow wyruszyła pieszo w kierunku KL Auschwitz. Po wyzwoleniu od 19 stycznia do końca 1945 r. na terenie tym stacjonowała Armia Czerwona. Miejsce to zostało wtedy zdewastowane.