Julia Schwartz

Wynegocjowany z Komisją Europejską dokument Umowa Partnerstwa to ramowy plan działań wyznaczający kierunki inwestowania Funduszy Europejskich w Polsce w latach 2021–2027. Warto podkreślić, że polski budżet Funduszy Europejskich, określony w umowie, opiewa na blisko 76 mld euro i jest największym budżetem przeznaczonym na realizacje priorytetów europejskiej polityki spójności w całej UE.

Podpisanie Umowy Partnerstwa nie oznacza jeszcze ogłoszenia konkretnych konkursów, ale – co bardzo ważne – jest wstępem do uruchamiania (już wcześniej przygotowanych) programów, zarówno krajowych, jak i regionalnych.

Innowacje i inwestycje

Jednym z najatrakcyjniejszych programów dla biznesu jest FENG – Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki. Program skoncentrowany jest na wsparciu innowacyjności firm oraz inwestycjach w zieloną gospodarkę i cyfryzację. Skupia się również na budowie klimatu, który sprzyja innowacyjności. Program FENG 2021–2027 stanowi kontynuację dwóch wcześniejszych programów: Innowacyjna Gospodarka 2007–2013 oraz Inteligentny Rozwój 2014–2020.

I – Wsparcie dla przedsiębiorców, czyli wsparcie na projekty kompleksowe, w tym B+R+I, dla przedsiębiorstw. Na ten cel zarezerwowana jest ponad połowa budżetu FENG.

II – Środowisko przyjazne innowacjom, czyli wspieranie projektów o strategicznym znaczeniu dla polskiej gospodarki, a także wzmacnianie potencjału instytucji otoczenia biznesu (IOB), takich jak akceleratory, klastry, instytucje badawcze oraz szerokie wsparcie start-upów.

III – Zazielenienie przedsiębiorstw, czyli wsparcie projektów bezpośrednio przyczyniających się do realizacji celów Europejskiego Zielonego Ładu. Oferta dla przedsiębiorstw będzie obejmować między innymi: zielony fundusz gwarancyjny, kredyt ekologiczny oraz projekty IPCEI (https://www.gov.pl/web/rozwoj-technologia/mechanizm-ipcei-wspieramy-polityke-gospodarcza-oraz-polityke-konkurencji-UE).

Skomponuj swój projekt

Budżet FENG to blisko 8 mld euro. Ponad połowa pieniędzy, tj. prawie 4,4 mld euro, przeznaczona będzie bezpośrednio na dotacje dla przedsiębiorców, którzy chcą wprowadzić do swojej oferty nowe lub znacząco ulepszone produkty bazujące na wynikach prac badawczo-rozwojowych, tj. innowacje. Kluczowe aspekty programu to czerpanie z wyników prac B+R oraz angażowanie się w prace B+R w procesie innowacyjnego ulepszania swojej oferty czy też asortymentu.

Modułowość projektów oznacza, że przedsiębiorca może w jednym wniosku o dofinansowanie uwzględnić szereg zaprojektowanych działań związanych z opracowaniem i wdrożeniem innowacji, tzw. modułów. Projekt można zbudować z siedmiu zaproponowanych komponentów, przy czym przedsiębiorca musi wybrać przynajmniej jeden z dwóch modułów obowiązkowych. Pozostałe pięć to moduły fakultatywne.

Moduły obligatoryjne (jeden z nich do wyboru):

- prace B+R,

- wdrożenie wyników prac B+R.

W module pierwszym dofinansowanie można przeznaczyć na badania przemysłowe i prace rozwojowe. W drugim chodzi o wdrożenie albo prac B+R zrealizowanych w module obowiązkowym, albo zrealizowanych bądź zakupionych wcześniej.

Należy także podkreślić, że przedsiębiorca nie musi prowadzić badań samodzielnie. To szansa na nawiązanie nowych kontaktów ze światem nauki. Prace B+R mogą być bowiem realizowane we współpracy z instytutem badawczym, uczelnią wyższą lub zlecone zewnętrznemu podmiotowi. Rezultaty prac badawczych mogą być również zakupione przez przedsiębiorcę.

Foto: Puhhha / Getty Images

Moduły fakultatywne:

- W przypadku modułu infrastruktura B+R można dofinansować tworzenie i rozwój centrów badawczo-rozwojowych;

- Cyfryzacja, np. wykorzystanie big data w procesie produkcji, internet rzeczy czy zapewnienie cyberbezpieczeństwa;

- Zazielenienie, tj. przykładowo rozwiązania umożliwiające recykling odpadów, zastępowanie lub zmniejszanie substancji szkodliwych w produktach;

- Wejście na rynki zagraniczne, promocja produktów za granicą albo uzyskanie ochrony praw własności przemysłowej poza Polską, albo ich obrona poza Polską w przypadku ich naruszenia;

- Szkolenia i poszerzanie wiedzy i umiejętności w obszarze między innymi: transformacji w kierunku przemysłu 4.0, zarządzania innowacjami, obsługi infrastruktury badawczej, polityki klimatycznej, GOZ, ekoprojektowania.

Bardzo istotnym elementem całego procesu jest fakt, że projekty mają charakter modułowy, co jest prawdziwą rewolucją z korzyścią dla firm, ponieważ wszystkie etapy rozwoju innowacji mogą być zawarte w jednym wniosku. Co to oznacza? Dotychczas na rozwój produktu i prace B+R oraz na wdrożenie wyników tych prac trzeba było złożyć oddzielne wnioski w ramach różnych konkursów. To wydłużało cały proces. Teraz w ramach jednego wniosku można uwzględnić zarówno etap prac B+R, jak i ich wdrożenia oraz dobrać pozostałe moduły fakultatywne – i tak skomponowany projekt zostanie oceniony w jednym naborze w jednej instytucji.

Ułatwienia dla firm i nowości

Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej równolegle z negocjacjami programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki pracuje nad uproszczeniem zasad naborów i oceny projektów i zoptymalizowaniem ich pod kątem potrzeb przedsiębiorców.

Standardem w trakcie konkursów będzie przypisanie opiekuna po stronie administracji dla firmy składającej wnioski w całym procesie starania się o Fundusze Europejskie. Opiekun to osoba, z którą przedsiębiorca będzie miał bezpośredni kontakt i która będzie udzielać mu niezbędnych informacji zarówno na etapie oceny projektu, jak i dalej, czyli w trakcie jego realizacji.

Resort w nowej edycji szczególnie zadbał o to, by ocena projektu była wystandaryzowana w całym programie FENG. Podejście do przedsiębiorcy – jak zapewniają przedstawiciele MFiPR – ma być bardziej partnerskie niż kiedykolwiek. Co to oznacza w praktyce?

– Proces oceny ma być bardziej partnerski i przyjazny – deklaruje Jacek Żalek, sekretarz stanu w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej. I dodaje: – Aby zapewnić przedsiębiorcom stały dostęp do aktualnych i sprofilowanych informacji o oferowanych formach wsparcia w FENG, wprowadzona zostanie nowa usługa Innopoint. Usługa ta oparta jest na ankiecie potrzeb przedsiębiorcy, na podstawie której zostanie mu dobrana najbardziej optymalna i skrojona na jego potrzeby propozycja wsparcia z oferty FENG.

Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej postawiło sobie za cel umożliwienie jak najszerszego dostępu do Funduszy Europejskich. W przypadku Programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki cel ten będzie realizowany w szczególny sposób.

Co zrobić, jeśli firma nie ma doświadczenia i pomysłu na prace badawczo-rozwojowe, ale chce być innowacyjna i szuka drogi do innowacyjności, lub ma pomysł, ale nie wie, czy spełnia on kryteria dofinansowania?

Z pomocą unijnych środków ministerstwo uruchomiło bezpłatne i profilowane pod konkretne potrzeby firmy usługi informacyjne STEP oraz Innovation Coach, dedykowane w szczególności firmom z sektora małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP).

Na co może liczyć przedsiębiorca? STEP (www.step.gov.pl), to usługa skierowana do tych przedsiębiorców, którzy mają pomysł na projekt. W jej ramach ekspert branżowy przeanalizuje pomysł na projekt, opierając się na kryteriach konkursowych FENG, i wskaże jego słabe i mocne strony. Eksperci STEP mają doświadczenie w ocenie projektów innowacyjnych, dlatego przedsiębiorcy mogą liczyć na dużo cennych wskazówek dotyczących tego, jak najlepiej przygotować się do składania wniosku o dofinansowanie. Już dziś można skorzystać z usługi STEP, zgłaszając swój pomysł na stronie step.gov.pl.

Z kolei usługa Innovation Coach jest przeznaczona dla tych przedsiębiorców, którzy nie mają jeszcze pomysłu na projekt, chcieliby wprowadzić B+R+I w swojej firmie, ale nie posiadają doświadczenia w realizacji tego rodzaju działań. Ekspert pomoże im przeanalizować sytuację firmy i wskaże te obszary, które mogą być punktem wyjścia do realizacji działań w obszarze innowacji i zmiany. Ponadto ekspert wskaże, jak można sfinansować te działania z FENG. Eksperci Innovation Coach (IC) (https://www.innovationcoach.pl/o-projekcie) to osoby z doświadczeniem w prowadzeniu prac naukowo-badawczych i komercjalizacji, a także w ocenie wniosku o dofinansowanie z FE. To ważna pomoc, tym bardziej że jest dostępna na bardzo wczesnym etapie planowania korzystania ze środków europejskich.

Warto również wiedzieć, że dla tzw. absolwentów IC, tj. firm, które skorzystały z usługi Innovation Coach i wdrażają rekomendacje ekspertów, przewidziana została wydzielona pula pieniędzy w programie FENG na pierwszy projekt B+R (INNOSTART).

Kto, jak i kiedy?

Ile czasu mają przedsiębiorcy, by przystąpić do składania wniosków w FENG? W pierwszej kolejności uruchomione zostaną konkursy na dofinansowanie projektów modułowych, kredyt technologiczny oraz nabór w obszarze międzynarodowych agend badawczych. To pieniądze przeznaczone zarówno dla sektora MŚP, jak i dużych firm.

Jak informuje MFiPR, przedsiębiorcy mogą składać wnioski:

- samodzielnie,

- w konsorcjum z innym przedsiębiorcą,

- w konsorcjum z uczelnią, jednostką B+R.

Jakie instytucje obecnie są zaangażowane w dystrybucję Funduszy UE na innowacje dla firm?

Nabór wniosków, które dotyczą projektów modułowych składanych przez MŚP lub ich konsorcja, będzie prowadziła Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP). Nabór wniosków, które dotyczą projektów modułowych składanych przez duże firmy i ich konsorcja, konsorcja dużych przedsiębiorstw z uczelniami czy jednostkami B+R oraz przez MŚP w konsorcjach z uczelniami czy jednostkami B+R, będzie prowadziło Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (NCBiR).

Materiał powstał we współpracy z Ministerstwem Funduszy i Polityki Regionalnej