Materiał przygotowany przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych

Dla ZUS 2022 roku to już historia. Co jest warte odnotowania?

W mijającym roku na pewno należy zwrócić uwagę na sytuację Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Obecnie sytuacja FUS jest historycznie bardzo dobra. W ubiegłym roku pokryliśmy składkami wydatki prawie 81,6 proc. i oddaliśmy znaczną część dotacji z budżetu państwa. Natomiast po pierwszym półroczu tego roku my pokryliśmy składkami wydatki na poziomie 84,6 proc. Stopień pokrycia wydatków FUS ze składek wyniósł w drugim kwartale tego roku 86,8 proc. i to jest najlepszy wynik w historii. ZUS opracował także prognozę długoterminową dla FUS do 2080 roku. Ujawnia ona znaczną odporność systemu emerytalnego na finansowe skutki zmian demograficznych. Pozwala rozprawić się z wciąż pokutującym jeszcze w dyskursie potocznym mitem przyszłego „bankructwa” systemu emerytalnego. Potwierdzeniem stabilnej sytuacji finansowej i wypłacalności systemu emerytalnego w długim okresie są raporty niezależnych organizacji, takich jak Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) czy Komisja Europejska. W latach 2023–2027 FUS nadal pozostanie deficytowy, podobnie jak w innych krajach UE. Nie jesteśmy tutaj wyjątkiem. To oznacza konieczność dalszego zasilania go m.in. dotacją z budżetu państwa.

Liczba cudzoziemców rośnie, jak to wygląda w statystykach?

W Polsce pracuje coraz więcej cudzoziemców, stanowią oni 6,5 proc. wszystkich ubezpieczonych. Na koniec września 2022 r. w ZUS było zarejestrowanych ponad 1 mln obcokrajowców, to wzrost o 23,5 proc. w stosunku do tego samego okresu 2021 r. oraz wzrost o 19,4 proc. w stosunku do stanu na koniec 2021 r. W liczbie tej 59 proc. osób było pracownikami, 2,5 proc. prowadziło działalność gospodarczą, a pozostali byli objęci innymi formami zatrudnienia. Liczba ubezpieczonych w ZUS na koniec trzeciego kwartału tego roku wyniosła 16 mln 143 tys. osób. Na przestrzeni ostatnich lat liczba ta, z wyjątkiem okresu pandemii, systematycznie rosła. Na koniec września 2022 r. zwiększyła się o 1,3 proc. w stosunku do poprzedniego roku. Największą grupę ubezpieczonych cudzoziemców stanowili obywatele Ukrainy (71,2 proc. ubezpieczonych cudzoziemców i 4,6 proc. wszystkich ubezpieczonych), których napływ na polski rynek pracy został dodatkowo zintensyfikowany działaniami wojennymi – na koniec trzeciego kwartału ich liczba wyniosła 744 388 osób, czyli o 20,7 proc. więcej niż w tym samym okresie 2021 r. i o 18,7 proc. więcej niż w grudniu 2021 r.

Od tego roku ZUS realizuje programy dla rodzin. Co się zmieniło?

Od 2022 r. to ZUS przyjmuje wnioski o nowe świadczenia „Rodzina 500+” i je wypłaca. Stopniowe przejęcie realizacji programu „Rodzina 500+” przez ZUS oznacza, że gminy kontynuowały wypłatę świadczeń do końca okresu, na jaki zostały przyznane, czyli do końca maja 2022 r. Co ważne, wnioski o przyznanie świadczenia 500+ można przesyłać tylko drogą elektroniczną na Platformie Usług Elektronicznych ZUS, portalu Empatia lub przez bankowość elektroniczną. Zmienił się także sposób wypłaty świadczenia. Świadczenia są wypłacane wyłącznie bezgotówkowo na wskazany przez wnioskodawcę numer rachunku bankowego. Ważna zmiana ustawy dotyczy sposobu prowadzenia postępowań w sprawie świadczenia wychowawczego – pisma, informacje i decyzje przekazywane w postaci elektronicznej na PUE ZUS i będą tam dostępne dla zalogowanych klientów. Do rodziców i opiekunów dzięki ZUS popłynęły miliardy złotych. Tylko w ramach programu „Rodzina 500+” wypłacono ponad 22 mld złotych.

W 2022 roku ZUS wprowadził aplikację mobilną. Co daje mZUS?

W listopadzie 2022 roku uruchomiliśmy aplikację mobilną mZUS. Umożliwia ona szybki dostęp do informacji i wniosków o świadczenia dla rodziny, np. 500+ czy „Dobry start". Z aplikacji można skorzystać na urządzeniach mobilnych z systemami operacyjnymi Android i iOS. Jest do pobrania bezpłatnie ze sklepów Google Play i App Store. Aktualnie aplikacja mZUS przeznaczona jest dla osób, które mogą skorzystać ze świadczeń dla rodzin. W początkowym okresie funkcjonowania klienci mogą złożyć za jej pośrednictwem wnioski o świadczenie „Dobry start” i o świadczenie wychowawcze „Rodzina 500+”, czyli: DS-R, DS-O, DS-S oraz SW-R i SW-O. W dalszej perspektywie aplikacja zostanie rozszerzona o kolejne świadczenia dla rodzin, czyli o wnioski RKO i dofinansowanie do żłobków (DZ). Aby aktywować aplikację, należy połączyć ją ze swoim profilem na Platformie Usług Elektronicznych ZUS. Proces aktywacji i połączenia aplikacji z profilem PUE został opisany krok po kroku na początkowych ekranach startowych aplikacji. Bez posiadania profilu PUE nie można skorzystać z aplikacji. Liczba zarejestrowanych profili na PUE ZUS to około 11 milionów.

Jakie wyzwania stoją przed ZUS na nowy rok?

Największym wyzwaniem na najbliższe lata będzie dalsza elektronizacja urzędu. Od tego nie uciekniemy, to jest przyszłość. Musimy stale unowocześniać pewne systemy i podążać za nowymi trendami. Dlatego tak blisko współpracujemy z branżą IT.

W elektronizację urzędu wpisuje się kolejna zmiana, którą wprowadzimy w styczniu. W 2023 roku każdy emeryt lub rencista otrzyma elektroniczną wersję legitymacji ZUS – mLegitymację. Będzie można przechowywać ją na własnym urządzeniu mobilnym, np. telefonie, przy użyciu bezpłatnej aplikacji mObywatel. Emerytom i rencistom, którzy przed styczniem 2023 r. otrzymali legitymacje w formie plastikowej karty identyfikacyjnej, wydamy automatycznie również legitymację w wersji elektronicznej. Takie osoby będą mogły korzystać z obu wersji dokumentu – i tradycyjnej, i elektronicznej. MLegitymacja działa tak, jak tradycyjny dokument. Pokazując ją na ekranie smartfona, osoba uprawniona potwierdzi, że jest emerytem lub rencistą i skorzysta z ulg i uprawnień jej przysługujących, np. zniżek do biletów. Emeryci lub renciści, którzy chcieliby otrzymać tradycyjną legitymację w formie karty, będą musieli złożyć w tej sprawie wniosek (formularz ERL). Co ważne, legitymacje emerytów i rencistów, które zostały wydane przed 2023 rokiem, są aktualne, zgodnie z nadanym terminem ważności.

Materiał przygotowany przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych