Materiał powstał we współpracy z Narodowym Centrum Badań i Rozwoju

NCBR w tym roku obchodzi swoje 15-lecie. Z tej okazji zorganizowaliście konferencję „Horyzont innowacji”. Co się wydarzyło podczas konferencji?

Okazała się prawdziwym świętem innowacji. Zaprezentowaliśmy efekty naszej wspólnej pracy z partnerami, ale też odsłoniliśmy plany na najbliższą przyszłość. Podsumowując 15 lat, dzieliliśmy się najlepszymi praktykami z kraju i ze świata, zaprezentowaliśmy efekty wielu nowatorskich projektów, rozmawialiśmy, jak wykorzystać szanse związane z rewolucją cyfrową i klimatyczną. Duży blok naszego wydarzenia poświęciliśmy innowacyjnym start-upom oraz współpracy międzynarodowej.

15 lat to spory bagaż doświadczeń we współpracy z przedsiębiorcami i naukowcami. Jak zmieniło się Centrum przez ten czas i co wyniosło z niełatwego zadania, jakim jest łączenie dwóch światów – innowacyjnego biznesu i nauki?

15 lat Narodowego Centrum Badań i Rozwoju to 15 lat budowania siły polskich innowacji. Przez ten czas z małej instytucji NCBR rozwinęło się w największy ośrodek wspierania innowacji w Europie Środkowo-Wschodniej, z budżetem rzędu miliarda euro rocznie. Połączyliśmy tysiące polskich przedsiębiorców i naukowców, którzy z tego wsparcia skorzystali, a dziś ich wynalazki sprawiają, że żyjemy łatwiej, zdrowiej, piękniej, bardziej ekologicznie czy na większym poziomie cyfryzacji.

Na samym początku, w roku 2007, przed zespołem NCBR stało zadanie przygotowania procedur, regulaminów, założeń programowych. Bardzo szybko uruchomiliśmy pierwsze konkursy i już w drugim roku działalności prowadziliśmy bardzo dużo działań związanych z udziałem Polski w międzynarodowych projektach badawczych.

Skrzydła rozwinęliśmy w przełomowym roku 2011. Przełomowym – bo to wtedy Centrum stało się Instytucją Pośredniczącą w wydatkowaniu środków funduszy europejskich dla trzech programów operacyjnych: „Innowacyjna gospodarka”, „Kapitał ludzki”, „Infrastruktura i środowisko”.

Centrum nabierało rozpędu, poszerzając ofertę m.in. o kolejne programy strategiczne, programy Polsko-Norweskiej Współpracy Badawczej, wspólne przedsięwzięcia z podmiotami gospodarczymi oraz z instytucjami. Kolejnym kamieniem milowym było utworzenie Bridge VC – największego na polskim rynku funduszu zaawansowanych technologii.

W 2015 roku NCBR uruchomiło pierwsze konkursy w ramach nowych programów operacyjnych na lata 2014–2020: „Inteligentny rozwój” i „Wiedza–edukacja–rozwój”, w tym „Szybką ścieżkę”, która urosła do największego programu wsparcia innowacyjności polskich przedsiębiorstw. Centrum stało się również beneficjentem programu operacyjnego „Polska cyfrowa”, uruchamiając inicjatywę wspierającą uzdolnionych programistów w rozwiązywaniu problemów społecznych i gospodarczych.

Jakimi największymi osiągnięciami może pochwalić się Centrum?

W ciągu 15 lat przekazaliśmy ponad 70 miliardów złotych na wsparcie prac B+R polskich przedsiębiorstw, uczelni oraz instytutów badawczych, tworząc warunki do realizacji wartościowych pomysłów zarówno doświadczonych, jak i rozpoczynających działalność przedsiębiorców i naukowców. Większość tych środków pochodzi z funduszy europejskich.

Co ważne, NCBR jest silne siłą swoich beneficjentów. To właśnie oni, innowatorzy, przedstawiciele przedsiębiorstw mikro, małych, średnich i dużych, start-upów, jednostek badawczych, ośrodków naukowych i uczelni, przy naszym wsparciu realizują nowatorskie pomysły, przełamując bariery wiedzy i dostępnych technologii. Chcąc osiągnąć sukces, trzeba podjąć ryzyko. I oni to robią. A przecież nowoczesna gospodarka musi być oparta na innowacjach.

Dziś NCBR jest prężnym ośrodkiem wspierania i tworzenia innowacyjnych rozwiązań technologicznych i społecznych, kreuje ekosystem wiedzy i informacji na ich temat. Inicjuje i realizuje przedsięwzięcia przyczyniające się do cywilizacyjnego rozwoju kraju. Nasze ambicje to dalsze pobudzanie współpracy nauki z przemysłem i aktywności przedsiębiorstw w organizacjach branżowych, różnego rodzaju zrzeszeniach czy klastrach. A wreszcie – intensywny rozwój Grupy NCBR, z podmiotami realizującymi wyspecjalizowane działania – NCBR+, NCBR Investment Fund, IDEAS NCBR oraz Akces NCBR.

Jakie obszary obejmuje działalność Centrum?

Wszystkie zmiany, które proponujemy i wcielamy w życie, mają na celu zwiększenie potencjału operacyjnego Centrum oraz przyczynienie się do skuteczniejszej realizacji zadań, które przed nami stoją. A jednym z najważniejszych zadań jest uruchomienie programów w ramach nowej perspektywy unijnej – dzięki programowi „Fundusze europejskie dla nowoczesnej gospodarki”.

Chciałabym zwrócić uwagę na to, że rola badań naukowych i innowacji jest szczególnie widoczna w sytuacjach kryzysowych. W dzisiejszym świecie kryzysów nie brakuje i w jakiś sposób dotykają każdego z nas. Mam na myśli kryzys związany z atakiem Rosji na Ukrainę czy kryzys klimatyczno-energetyczny. Dlatego kluczowe są innowacje, które pomagają rozwiązywać problemy związane z bezpieczeństwem państwa. Stąd nasze zaangażowanie w prace nad najnowocześniejszym uzbrojeniem, takim jak wyrzutnia Piorun czy wozy bojowe Borsuk.

Dzięki pracy wynalazców wspieranych przez NCBR powstały także m.in. systemy informatyczne dla systemu inteligentnych granic Unii Europejskiej. Równie ważne w tym kontekście są wyniki projektów, które pomagają w walce z tzw. fake newsami. Tych projektów będzie zdecydowanie więcej, bo taki jest wymóg czasu.

Kryzys surowcowy, jakiego obecnie doświadczamy, to kolejny czynnik popychający nas w kierunku rozwoju technologii, w tym przypadku tych „zielonych”. Podejmując działania na rzecz wykonania strategii Europejskiego Zielonego Ładu, nie tylko uniezależnimy się od zewnętrznych dostawców, ale również, a może przede wszystkim, postawimy krok na drodze przeciwdziałania globalnemu ociepleniu. Ekoinnowacje są tu więc kluczem do osiągnięcia najlepszych dla nas rezultatów. „Zazielenienie” przedsiębiorstw jest też jednym z priorytetów w programie „Fundusze europejskie dla nowoczesnej gospodarki”.

NCBR realizuje obecnie dziewięć proekologicznych przedsięwzięć, mających na celu opracowanie rozwiązań, w których efekcie, dzięki wsparciu z funduszy europejskich w ramach programu „Inteligentny rozwój”, w Polsce powstaną: nowoczesne, energooszczędne budynki dla rodzin i seniorów, oczyszczalnie, które zamiast ścieków produkują surowce, bezodorowe biogazownie, systemy domowej retencji, magazyny energii elektrycznej oraz ciepła i chłodu, systemy wentylacji rozproszonej dla szkół i domów, ciepłownie oraz elektrociepłownie maksymalnie wykorzystujące odnawialne źródła energii.

Od jesieni 2020 roku ogłaszaliśmy kolejne przedsięwzięcia, stawiając rynkowi konkretne cele i wyzwania, zbieżne z ogłoszonymi przez Komisję Europejską priorytetami Europejskiego Zielonego Ładu. Należą do nich m.in. budowa gospodarki obiegu zamkniętego, zapewnienie dostępu do czystej energii czy energooszczędnych domów. Poprzeczka została ustawiona wysoko, ale po szeroko zakrojonych konsultacjach rynkowych, które pokazały, jakie parametry są możliwe do osiągnięcia we wskazanym czasie. W poszczególnych projektach wraz z każdym kolejnym etapem rośnie poziom gotowości technologicznej opracowywanych rozwiązań, a jednocześnie prowadzona jest selekcja najlepszych z nich. W ostatnim etapie NCBR wymaga przedstawienia rozwiązań w pełnej skali – w postaci demonstratorów nowych technologii, gotowych do komercjalizacji, której przeprowadzenie też jest obowiązkowe. Realizacja tych przedsięwzięć to dla naszego kraju szansa na czystsze środowisko, zdrowsze społeczeństwo i nowoczesną, konkurencyjną gospodarkę.

Jakie są plany NCBR na najbliższy czas?

Prace nad innowacjami nigdy nie mają końca, a ogranicza nas tylko wyobraźnia. Zawsze jesteśmy w stanie coś poprawić czy wymyślić coś zupełnie nowego. Najważniejsze więc, aby nie pozwolić, by ten proces się zatrzymał, wręcz przeciwnie. Musimy się skupić na komercjalizacji przełomowych projektów czy technologii.

Poprzez wybrane efekty prac beneficjentów Narodowego Centrum Badań i Rozwoju chcemy pokazać panoramę tego, co innowatorzy robią dla naszego zdrowia, środowiska, dostępności, transportu, cyfryzacji, edukacji, przemysłu, obronności i bezpieczeństwa. To oczywiście wąski wycinek – po więcej zapraszamy na stronę internetową NCBR.

Za nami 15 lat działalności. Co spotka nas w przyszłości? Jedno jest pewne – najlepszym sposobem przewidzenia przyszłości jest jej tworzenie. A najskuteczniej można to zrobić poprzez innowacje. A w Narodowym Centrum Badań i Rozwoju wiemy, jak je wspierać.

Materiał powstał we współpracy z Narodowym Centrum Badań i Rozwoju