Podatki

Kiedy musimy podzielić się z fiskusem darowizną lub spadkiem

Rzeczpospolita, Tomasz Wawer
To, ile podatku musimy zapłacić od spadku czy darowizny oraz czy mamy prawo do ulg i zwolnień - zależy przede wszystkim od stopnia bliskości między obdarowanym i darczyńcą albo spadkodawcą i spadkobiercą
Istotne jest również, co jest przedmiotem spadku lub darowizny. Podatek płacimy od uzyskanych w drodze darowizny lub dziedziczenia:
- rzeczy, w tym nieruchomości (np. domu, działki) znajdujących się na terytorium Polski lub praw majątkowych tu wykonywanych (np. spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, prawa użytkowania wieczystego, udziałów w spółce z o.o., akcji), - rzeczy (w tym nieruchomości) znajdujących się za granicą i praw tam wykonywanych (np. z akcji), jeśli jako nabywcy mamy obywatelstwo polskie lub miejsce stałego pobytu w RP.
Polski fiskus nie pobiera podatku od ruchomości znajdujących się w Polsce lub praw majątkowych podlegających tutaj wykonaniu, jeśli obdarowany, spadkobierca, zapisobiorca, spadkodawca czy darczyńca nie byli obywatelami polskimi i nie mieli miejsca stałego pobytu lub siedziby w Polsce. Jeśli jednak przedmiotem dziedziczenia albo darowizny są nieruchomości znajdujące się w Polsce, spadkobierca i obdarowany płacą podatek Polsce. Co więcej, zapłacenie za granicą podatku od spadku lub darowizny nie zwalnia w tych sytuacjach od uiszczenia go w Polsce według omawianych tu reguł. Umowy o zapobieganiu podwójnemu opodatkowaniu zwykle nie dotyczą tego podatku - odrębne umowy w tym zakresie Polska ma podpisane tylko z nielicznymi krajami, np. z Węgrami i Austrią. Podatek ten obejmuje też prawa do wkładu oszczędnościowego uzyskane na podstawie dyspozycji właściciela rachunku bankowego na wypadek śmierci, a także do jednostek uczestnictwa w otwartym lub specjalistycznym funduszu inwestycyjnym otwartym, uzyskane po śmierci ich właściciela. Nie dzielimy się z fiskusem wartością: - uzyskanych w drodze spadku lub darowizny praw autorskich lub praw pokrewnych, praw do projektów wynalazczych i wzorów zdobniczych oraz prawa domagania się zapłaty, wnikającego z uzyskania takich praw (wpływy z korzystania przez spadkobiercę i obdarowanego z praw autorskich obciążone są podatkiem dochodowym), - uzyskanych w drodze dziedziczenia środków z pracowniczego programu emerytalnego, - uzyskanych w spadku środków zgromadzonych na rachunku zmarłego członka otwartego funduszu emerytalnego, - uzyskanych w drodze spadku środków zgromadzonych na indywidualnym koncie emerytalnym. Te dobra przy ewentualnym rozliczaniu się ze spadku czy darowizny z fiskusem nie są brane pod uwagę. Lista zwolnień podatkowych zmieniła się z dniem 1 stycznia 2007 r., przede wszystkim na skutek wprowadzenia całkowitego zwolnienia z podatku dla najbliższych. Sporo dotychczasowych zwolnień dla nabywców, należących do tego właśnie kręgu, straciło rację bytu - zostały "skonsumowane" przez nowe zwolnienie, obowiązujące od 1 stycznia 2007 r. Dlatego osobno trzeba wskazać: - zwolnienia z podatku, które obowiązywały przed 1 stycznia 2007 r., z których nadal możemy korzystać przede wszystkim z racji uzyskania spadku przed tą datą (decyduje data śmierci spadkodawcy), - nowe zwolnienia, których przed 1 stycznia 2007 r. nie było, - liczne zwolnienia, które obowiązywały i nadal obowiązują. Zwolnienia obowiązujące do 1 stycznia 2007 r. obejmują: - budynki mieszkalne, których własność została nadana na podstawie przepisów o osadnictwie rolnym, uzyskane w spadku, - uzyskane przez przedsiębiorcę z zagranicy, w drodze darowizny, maszyny, urządzenia i narzędzia, - przedsiębiorstwo uzyskane przez małżonka oraz dzieci, wnuki, prawnuki (zstępnych), jeśli będą prowadzić je w stanie niepogorszonym przez pięć lat, - cesję wkładu na rachunku oszczędnościowo-kredytowym w kasie mieszkaniowej na rzecz małżonka, wstępnych (rodziców, dziadków, pradziadków) oraz zstępnych (dzieci, wnuków, prawnuków, rodzeństwa); uwaga: pozostaje zwolnienie dla osoby pozostającej faktycznie we wspólnym współżyciu małżeńskim z posiadaczem rachunku, - budynki w części zajętej przez osoby trzecie na podstawie umów najmu, opłacające czynsz regulowany, - gospodarstwo rolne lub jego część wraz z budynkami mieszkalno-gospodarczymi przekazanymi na podstawie przepisów emerytalnych, - budynki gospodarcze służące produkcji rolnej, ale znajdujące się na użytkach rolnych, które nie tworzą gospodarstwa rolnego, - budynki do specjalistycznego chowu i wylęgu drobiu, urządzenia do prowadzenia upraw specjalnych (np. szklarnie, pieczarkarnie), nabyte przez małżonka, dzieci, wnuki, prawnuki, pod warunkiem wykorzystywania ich w gospodarstwie przez pięć lat. Kwoty automatycznie zwolnione z podatku 9637 zł - gdy nabywca należy do I grupy podatkowej 7276 zł - dla nabywców zaliczanych do II grupy podatkowej 4902 zł - gdy nabywca należy do III grupy podatkowej Nowe zwolnienia od 1 stycznia 2007 r.: - całkowite zwolnienie dla najbliższych, - obejmujące wartość wkładu na mieszkanie lokatorskie w spółdzielni uzyskanego w drodze dziedziczenia przez spadkobierców z I i II grupy podatkowej, - prawo do wszystkich zwolnień na takich samych warunkach jak dla osób mających obywatelstwo polskie lub miejsce zamieszkania w Polsce dla obywateli i mieszkańców państw UE i Europejskiego Obszaru Gospodarczego, którzy otrzymują spadek i darowiznę od obywatela polskiego lub osoby tu zamieszkałej albo otrzymują jako spadek lub darowiznę nieruchomość położną w Polsce. Tylko od osób fizycznych Podatek od spadków i darowizn obciąża tylko osoby fizyczne. Nie dotyczy spółek, przedsiębiorstw, stowarzyszeń itd. Jeśli taka instytucja otrzymała darowiznę czy spadek, jest to dla niej dochód objęty podatkiem dochodowym od osób prawnych. Natomiast zapłaci go osoba fizyczna, która w wyniku umowy darowizny otrzymała pewną kwotę, np. od spółki z o.o. Grupy podatkowe I grupa podatkowa Małżonek, dzieci, wnuki, prawnuki (tzw. zstępni), rodzice, dziadkowie, pradziadkowie (tzw. wstępni), pasierb, pasierbica, zięć, synowa, rodzeństwo (także przyrodnie), ojczym, macocha i teściowie; za rodziców uważa się także rodziców adopcyjnych, a za zstępnych - także dzieci adoptowane i ich dzieci, wnuki, prawnuki. II grupa podatkowa Dzieci, wnuki i prawnuki rodzeństwa, czyli siostrzeńcy, siostrzenice, bratankowie, bratanice oraz ich dzieci, wnuki, prawnuki; rodzeństwo rodziców (ciotki, wujowie, stryjowie); małżonkowie pasierbów oraz ich dzieci, wnuki, prawnuki; rodzeństwo małżonków oraz małżonkowie rodzeństwa małżonków (bratowe, szwagierki, szwagrowie); małżonkowie innych zstępnych (mąż wnuczki czy prawnuczki, żona wnuka i prawnuka). III grupa podatkowa To: obcy, czyli wszyscy dalsi krewni i powinowaci (nienależący do I i II grupy podatkowej) oraz inne osoby.
Źródło: Rzeczpospolita

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL