Orzecznictwo

Oferta kupna nie wyłącza możliwości zasiedzenia

Fotorzepa, MW Michał Walczak
Świadomość posiadacza nieruchomości, że jej właścicielem jest inna osoba, świadczy tylko o jego złej wierze. Nie odbiera jego posiadaniu samoistnego charakteru
[b]Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z 18 marca 2009 r. (sygn. IV CSK 407/08), do którego dotarła „Rz”, potwierdził, że taki posiadacz może nabyć własność nieruchomości przez zasiedzenie, jeśli upłynął odpowiedni okres takiego posiadania. [/b]
W sprawie tej chodzi o nieruchomość o pow. 265 mkw., położoną w Warce, zabudowaną pawilonem handlowym. Gminna Spółdzielnia Samopomoc Chłopska wybudowała go z własnych środków. Został oddany do użytku w 1973 r. [srodtytul]Nieudane uwłaszczenie, sprzeczne wyroki [/srodtytul]
Do dziś nieruchomość znajduje się w posiadaniu spółdzielni, a pawilon figuruje w dokumentacji jako jej środek trwały. Spółdzielnia wykorzystywała go do działalności handlowej, a od 1995 r. go wynajmuje. Przez cały czas opłacała też podatki od nieruchomości. Nikt nie żądał zwrotu nieruchomości ani nie zgłaszał do niej żadnych roszczeń. Jej właścicielem był Skarb Państwa. W 1990 r. stała się ona własnością gminy na podstawie ustawy komunalizacyjnej. W 1995 r. spółdzielnia wystąpiła na podstawie art. 2c ust. 1 – 5 tzw. noweli uwłaszczeniowej z 1990 r. o przyznanie jej prawa użytkowania wieczystego gruntu i prawa własności pawilonu. Prawo do uwłaszczenia w myśl tego przepisu przysługiwało spółdzielniom legitymującym się tytułem prawnym do zajmowanej nieruchomości – w postaci użytkowania. Spółdzielnia nie miała takiego tytułu ani żadnego innego. Decyzja była więc odmowna. W lipcu 2005 r. gmina wezwała spółdzielnię do uiszczenia opłaty za bezumowne korzystanie z nieruchomości za ostatnie trzy lata. Ta 6 grudnia 2005 r. uiściła należność (ponad 5 tys. zł). Od czerwca do grudnia 2006 r. trwały pertraktacje o nabycie nieruchomości od gminy na własność. Do transakcji nie doszło, bo spółdzielnia uznała cenę 130 tys. zł za wygórowaną. W grudniu 2006 r. gmina zażądała zapłaty za bezumowne korzystanie z nieruchomości za kolejny okres. Spółdzielnia wystąpiła więc do sądu o stwierdzenie, że nabyła własność tej nieruchomości przez zasiedzenie.   Sąd I instancji uwzględnił jej wniosek. Ponieważ zgodnie z art. 10 nowelizacji [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=FD1FE2FA4471B77A8B2E36B87394E47A?id=70928]k.c.[/link] z 28 lipca 1990 r. bieg zasiedzenia nieruchomości będącej własnością Skarbu Państwa mógł rozpocząć się dopiero od 1 października 1990 r. i dla posiadacza w złej wierze zakończyć 30 września 2005 r., sąd rejonowy stwierdził, że spółdzielnia nabyła przez zasiedzenie własność nieruchomości z pawilonem handlowym 1 października 2005 r. Sąd II instancji zmienił ten werdykt i wniosek spółdzielni oddalił. Uznał, że gmina nie była samoistnym posiadaczem spornej nieruchomości, a tylko taki posiadacz, władający nieruchomością jak właściciel, może nabyć jej własność przez zasiedzenie. Sąd Najwyższy wskutek skargi kasacyjnej spółdzielni uchylił ten wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Za słuszne uznał zarzuty uchybień proceduralnych (m.in. brak wskazania przez sąd II instancji, który przyjął, że spółdzielnia nie była posiadaczem samoistnym, jaki był wobec tego charakter jej władztwa nad nieruchomością). [srodtytul]Zapłata obojętna prawnie [/srodtytul] SN w uzasadnieniu przypomniał utrwalone już swoje stanowisko, że [b]świadomość posiadacza nieruchomości, iż jej właścicielem jest inna osoba, nie oznacza, iż nie jest on posiadaczem samoistnym. Świadczy tylko o jego złej wierze. Utrwalony jest też pogląd, że samoistny posiadacz nieruchomości, który w czasie biegu zasiedzenia zwraca się do właściciela z ofertą nabycia jej w drodze umowy, nie pozbawia posiadania przymiotu samoistności, chyba że z innych jeszcze okoliczności wynika, iż rezygnuje z takiego władania nią.[/b] SN w uzasadnieniu stwierdził m.in., iż fakt zapłaty odszkodowania za bezumowne korzystanie po upływie biegu przedawnienia jest obojętny prawnie, bo [b]zasiedzenie następuje z mocy prawa (automatycznie) po upływie terminu zasiedzenia i spełnieniu pozostałych przesłanek określonych w art. 172 k.c.[/b] [ramka][b]Po dwudziestu lub trzydziestu latach[/b] Zgodnie z art. 172 kodeksu cywilnego w aktualnym brzmieniu obowiązującym od 1990 r. posiadacz nieruchomości niebędący właścicielem nabywa własność (przez zasiedzenie), jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat 20 jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze. Posiadacz w złej wierze nabywa własność po upływie 30 lat. [/ramka] [i]masz pytanie, wyślij e-mail do autorki [mail=i.lewandowska@rp.pl]i.lewandowska@rp.pl[/mail][/i]
Źródło: Rzeczpospolita

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL