fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

Ma這polska

„Wyzwolenie" Stanis豉wa Wyspia雟kiego powraca do Teatru im. S這wackiego w Krakowie

Plakat do Wyzwolenia Radka Rychcika w Teatrze im. S這wackiego w Krakowie.
materia造
11 lutego powr鏂i這 na deski Teatru im. S這wackiego Wyzwolenie" Wyspia雟kiego. Z myl o tej scenie powsta這, tu pokazano je po raz pierwszy w 1903 roku.

Wszystko zacz窸o si od interdyscyplinarnego projektu Wyspia雟ki wyzwala", kt鏎y przygotowa wlistopadzie na otwarcie swojej dyrekcji Krzysztof G逝chowski zpomoc kuratora do spraw artystycznych Bartosza Szyd這wskiego. Spektakularne widowisko powsta這 zzetkni璚ia przestrzeni Teatru im. S這wackiego, kt鏎y whistorii polskich scen, ale iarchitektury teatralnej jest osobn planet oraz dziedzictwa Stanis豉wa Wyspia雟kiego, dla kt鏎ego krakowski teatr, funkcjonuj鉍y w闚czas pod nazw Miejski, by domem. Stara si nawet odyrekcj teatru, rywalizacj znim wygra jednak Ludwik Solski, kt鏎y po obj璚iu dyrekcji na szczcie zaprosi poet do wsp馧pracy.

Dramat miejsca

Wyspia雟ki, najwybitniejszy polski artysta prze這mu stuleci, poeta imalarz, genialny inscenizator, scenograf obdarzony wizjonersk wyobrani, wystawi wTeatrze Miejskim wi瘯szo swych dzie, wtym tak瞠 krakowskiego Boles豉wa mia貫go". Dotyka造 iwsp馧czesnoci, ihistorii, uderza造 wnarodowe wady, prowokowa造, pora瘸造 now estetyk. To tu 16 marca 1901 roku mia豉 miejsce legendarna prapremiera Wesela". To po niej Wyspia雟ki otrzyma wieniec zsymboliczn liczb 44, nawi頊uj鉍a do Dziad闚" Adama Mickiewicza ioznaczaj鉍 Zbawc Polski. Wmniemaniu fundator闚 wie鎍a liczba mia豉 mia豉 by symbolem czwartego wieszcza narodowego.

Wyspia雟ki potraktowa wyr騜nienie jak zobowi頊anie. R闚nie w1901 roku, jako pierwszy, wystawi wszystkie czci Dziad闚", ajego adaptacja przez 20 lat na polskich scenach by豉 kanoniczn wersj arcydramatu narodowego. Na Dziady" przygotowa te w豉sn odpowied w豉nie Wyzwolenie".

Jest ono dramatem szczeg鏊nym ido dzi fascynuje swoj nowoczesnoci. Jego bohaterem jest bowiem Konrad zinscenizacji Dziad闚". Wprapremierze efekt ten zosta podkrelony poprzez fakt, 瞠 bohatera Wyspia雟kiego gra ten sam aktor co Konrada winscenizacji Mickiewicza Andrzej Mielewski. Akcja rozgrywa豉 si, na scenie teatru krakowskiego, podane s nawet jej dok豉dne wymiary. Wyspia雟ki, chcia這by si dzi powiedzie, wpostdramatyczny spos鏏 prze豉ma iluzj sceniczn, pokazuj鉍 tworzenie spektaklu wpustej przestrzeni, bez dekoracji.

W豉nie to zainspirowa這 now dyrekcj Teatru im. S這wackiego do rozpisania spektaklu Wyspia雟ki wyzwala" na ca章 przestrze teatru iuczynienia ze bohatera teatralnego wieczoru, ajednoczenie wehiku逝 tematyki zwi頊anej ze spo貫cznymi powinnociami artysty isztuki. Wpodr騜 po budynku teatru widz闚 zabrali aktorzy oraz zainspirowani myl Wyspia雟kiego artyci, kt鏎zy przygotowali siedem czci spektaklu. To Wejcie" Alicji Patanowskiej b璠鉍e reinterpretacj spojrzenia na sam budynek Teatru im. S這wackiego, Westybul" Bartosza Szyd這wskiego ze specjalnym udzia貫m Krystiana Lupy, zaproszeniem do dyskusji oWyspia雟kim, wyzwoleniu iroli artysty we wsp馧czesnym wiecie. Korytarze" przygotowa Jakub Roszkowski, Remigiusz Brzyk za Widowni" powracaj鉍 do historycznej roli Du瞠j Sceny jako mitu za這篡cielskiego. Foyer/Nad foyer" zaaran穎wa Pawe wi靖ek, kt鏎y wcieli si r闚nie wposta Maski, rozmawiaj鉍 zJerzym Trel ojego legendarnej roli Konrada. Scen", spektakl koncert poszukuj鉍y wdziele Wyspia雟kiego p瘯ni耩 imoment闚 granicznych zrealizowa豉 Ma貪orzata Warsicka. Premiera odby豉 si wlistopadzie, powt鏎ne pokazy za podczas Boskiej Komedii wgrudniu.

Radykalny gest

Na tej scenie krakowskie Wyzwolenie" ma niezwyk章 tradycj. To nie tylko dziedzictwo Wyspia雟kiego twierdzi Bartosz Szyd這wski. Po nim sztuk wystawia Kazimierz D鉉rowski iMaciej Prus na inauguracj dyrekcji Bogdana Hussakowskiego. Teraz zaprosi貫m do pracy Radka Rychcika, bo nie boi si radykalnych gest闚 interpretacyjnych, aja ceni sobie takie ryzyko, bo tylko ono mo瞠 nie ze sob szans na odkrycie nowych p鏊 identyfikacji zklasycznym tekstem. Otwarcie na artystyczne ryzyko jest istot mojej dyrektorskiej powinnoci. Bez zaufania imi這ci do realizator闚, bez g這du wyprawy wnieznane teatr pogr嘀a si wzachowawczoci ikonformizmie, atego mamy za du穎 w篡ciu codziennym. Czy nie otym jest ten wyzwoleniowy sen Wyspia雟kiego? Owyrwaniu si zoczywistoci, wy豉maniu si zutartych tor闚, zprzewidywalnoci. Orozbiciu skorupy, wkt鏎ej jestemy zamykani. Oniemiertelnym marzeniu, onieskr瘼owanym niczym locie, czyli wolnoci: otym, co wcz這wieku najpi瘯niejsze.

Radek Rychcik zas造n像 znowego podejcia do polskiej klasyki. S造nne pozna雟kie Dziady" pokaza przez pryzmat popkultury ameryka雟kiej, tarnowsk Gra篡n" zperspektywy boiska koszykarskiego, rzeszowsk Balladyn" poprzez motywy seriali oIwojnie wiatowej, katowickie Wesele" za u篡waj鉍 klucza konfliktu spo貫cznego ireligijnego zirlandzkiego Belfastu.

Mog chyba wyzna, 瞠 podobnie jak wnaszych Dziadach" wyst雷i dedykacja, tym razem ze Studium oHamlecie" Stanis豉wa Wyspia雟kiego powiedzia nam Radek Rychcik. To s造nne:

AKTOROM POLSKIM

OSOBOM DZIAxJ丘YM

NA

SCENIE

NA DRODZE PRZEZ

LABIRYNT

ZWANY

TEATR

KT紑EGO PRZEZNACZENIEM

JAK DAWNIEJ TAK ITERAZ

BYΜ IJEST

SΣ玆

NIEJAKO ZA ZWIERCIADΜ NATURZE

POKAZYWA

CNOCIE WxSNE JEJ RYSY

ZΜCI 玆WY JEJ OBRAZ

AWIATU IDUCHOWI WIEKU

POSTA ICH IPI邛NO"

Wolno iZag豉da

Zapyta貫m Radka Rychcika, jak ma opini na temat klasycznych wystawie Wyzwolenia", cho熲y inscenizacji Konrada Swinarskiego zJerzym Trel iczy to jest dla re篡sera wsp馧czesny punkt odniesienia?

Znam to przedstawienie ztamy iwielbi je, tak samo jak zarejestrowane wpi瘯nej zreszt interpretacji Andrzeja Wajdy przedstawienie Umar貫j klasy" Tadeusza Kantora odpowiedzia. Idlatego akcja naszego Wyzwolenia" nie dzieje si wteatrze jak uWyspia雟kiego czy Swinarskiego, ale we wsp馧czesnej szkole, wklasie, jak uKantora. Konrad jest nauczycielem, belfrem. Akcja dramatu toczy si wszkole, ag堯wn osi fabularn Wyzwolenia" jest pr鏏a do spektaklu pt. Polska wsp馧czesna" oraz konflikty zwi頊ane zow pr鏏.

Czyli edukacja, klasa szkolna, wolnomylicielskie lekcje, relacja uczenauczyciel, muzyka wyra瘸j鉍a wol serc.

Wczytaniu tak rozumianego Wyzwolenia" wa積y jest dla mnie Jerome David Salinger (19192010) ilektura jego Buszuj鉍ego wzbo簑" (1951), kt鏎 Konrad odbywa ze swoimi uczniami m闚i Radek Rychcik. Ta lektura jest w豉ciwie pretekstem do opowieci odowiadczeniach samego Salingera jako 穎軟ierza, kt鏎y bra udzia wl鉅owaniu wojsk alianckich na pla瘸ch Normandii, wwyzwoleniu Pary瘸, ale te iDachau. Wyzwolenie obozu koncentracyjnego wDachau na trwale pozostawi lad wpsychice m這dego w闚czas 穎軟ierza ipisarza. To w豉nie otej postaci rozmawia zuczniami nasz Konrad (Rafa Dziwisz).

Wyzwolenie", cho dla nas dzi zawoalowane, ma konkretne adresy usytuowane wnaszej przesz這ci, postaciach historycznych iliterackich. Wyspia雟ki nada im sceniczne pseudonimy: Muza, Karmazyn, Ho造sz, Prezes, Przodownik, Kaznodzieja, Prymas czy M闚ca. Zapytany, czy b璠zie wchodzi wten polski-historyczno-literacki labirynt, re篡ser odpowiada:

Raczej nie. Wyzwolenie" to dla mnie szukanie prawdy wsobie, podr騜 do najg喚bszych poziom闚 swojej podwiadomoci. Co w豉ciwie znaczy wyzwala"? Przywr鏂i wolno, niezale積o? Uwolni zczego kr瘼uj鉍ego ruchy, spowodowa nag貫 uzewn皻rznienie si? Pozby si jakich cech, uczu? Chodzi odowiadczenie oczyszczaj鉍e. Podobnie jak wizyta wobozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau. Przed rozpocz璚iem pr鏏, zca造m zespo貫m, w豉nie tam pojechalimy.

Konfrontacja zmiejscem zag豉dy poruszy豉 zesp馧, obudzi豉 wnim g喚bokie emocje, da豉 pocz靖ek kolejnym pytaniom na temat 篡cia, mierci idokonywanych przez nas wybor闚.

Si璕amy do teatru Zag豉dy m闚i Radek Rychcik. Pytamy, czy wyzwolenie zawsze wi嘀e si ze mierci. To wszystko 章czy si wimpresje, kt鏎e daj przeb造sk innego wiata. Mo瞠 w豉nie wiata, kt鏎y siedzi wnas, zamkni皻y iczekaj鉍y, by go wyzwoli.

Re篡ser nie ukrywa, 瞠 praca wspektakularnej secesyjnej przestrzeni wywo逝je zawr鏒 g這wy.

Wystarczy spojrze wsklepienie iobr鏂i si kilkakrotnie m闚i.

masz pytanie, wylij e-mail do autora: j.cieslak@rp.pl

r鏚這: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA

WIDEO KOMENTARZ

REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA