fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

ZUS

Specjalne stanowisko i rodzaj pracy przybliżą emeryturę

123RF
Zaświadczenia o zawodowej aktywności w szczególnych warunkach lub charakterze może wydać wyłącznie pracodawca lub jego następca prawny. Nie mogą tego zrobić archiwa.

Gdzie można znaleźć wzory formularzy: świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach oraz świadectwa pracy oraz na co zwrócić uwagę przy ich wypełnianiu? – pyta czytelnik.

Okresy pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze stwierdza zakład pracy na podstawie posiadanej dokumentacji. Robi to w zaświadczeniu wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (DzU z 1983 r. nr 8, poz. 43 ze zm.; dalej: rozporządzenie RM) albo wykazuje je w świadectwie pracy.

Zaświadczenie to powinno potwierdzać charakter i stanowisko pracy w poszczególnych okresach oraz inne okoliczności, od których zależy przyznanie emerytury.

Wykazy A i B, które są załącznikami do rozporządzenia RM, wymieniają rodzaje prac w szczególnych warunkach. Natomiast szczegółowy wykaz stanowisk pracy w szczególnych warunkach zawarty jest w zarządzeniach resortowych wydanych przez właściwych ministrów, kierowników urzędów centralnych oraz centralne związki spółdzielcze.

Na co zwrócić uwagę

Potwierdzając w świadectwie pracy (zaświadczeniu) okresy zatrudnienia w szczególnych warunkach (na określonym stanowisku pracy), pracodawcy powinni powoływać się na taki rodzaj pracy, który wymienia odpowiedni wykaz, dział i pozycja rozporządzenia RM.

Taki zakres informacji jest wymagany wyłącznie dla tych zakładów, które nigdy nie stosowały resortowych wykazów prac w szczególnych warunkach. Jeśli firma stosowała resortowe wykazy, w świadectwie pracy musi powołać zarówno rodzaj pracy wykonywanej w szczególnych warunkach (ściśle według działu i pozycji wykazu A i B rozporządzenia RM), jak i określone stanowisko pracy wymienione w wykazie, dziale, pozycji odpowiedniego zarządzenia resortowego. Jeśli pracodawca stosował zarządzenia resortowe, je powołuje w świadectwie pracy (>patrz przykład świadectwa wykonywania prac w szczególnych warunkach, stanowiący załącznik nr 3 do zarządzenia nr 9 ministra budownictwa i przemysłu materiałów budowlanych z 1 sierpnia 1983 r., DzU MB i PMB, 1983, nr 3, poz. 6.).

Kserokopie jak dowody

Zaświadczenie o wykonywaniu pracy w szczególnych warunkach lub charakterze może wydać wyłącznie pracodawca lub jego następca prawny. Do ich wystawiania nie są uprawnione archiwa i prywatni przechowawcy. Jednak dokumenty z tych instytucji mogą się ubezpieczonemu przydać.

W postępowaniu przed ZUS w sprawie o ustalenie uprawnień do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze jako środki dowodowe dopuszcza się kserokopie dokumentów potwierdzające okresy takiej pracy, sporządzone przez archiwa na podstawie posiadanej przez nie dokumentacji osobowej. Te środki merytorycznie ocenia ZUS prowadzący postępowanie w sprawie. Gdy sporządzone przez archiwum kserokopie dokumentów budzą jego wątpliwości, archiwum ma obowiązek – m.in. w świetle art. 51 ustawy z 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (tekst jedn. DzU z 2015 r., poz. 1446 ze zm.) – udostępnić do kontroli przeprowadzanej przez ZUS dokumenty, których kserokopie wydało osobie zainteresowanej.

Gdy ZUS stwierdzi brak odpowiedniej dokumentacji lub zawiera ona nieścisłości albo budzi wątpliwości (np. wykaz nie wymienia wskazanego przez pracodawcę rodzaju pracy), ZUS ma prawo wydać decyzję odmowną. Wtedy zainteresowani mogą dochodzić swoich praw w sądowym postępowaniu odwoławczym.

W sądzie

Jeżeli ZUS odmówi prawa do wcześniejszej emerytury, a pracownik rzeczywiście pracował w szczególnych warunkach (według rozporządzenia RM), okresy takiej pracy może wykazać w sądzie za pomocą wszystkich dowodów, np. zeznań świadków, którzy taki okres potwierdzą. Dla wykazania okoliczności wpływających na prawo do świadczenia w sądzie wolno przeprowadzić wszelkie dowody. I to zarówno wtedy, gdy pracodawca wystawił świadectwo pracy, a ZUS kwestionuje jego treść, jak i wówczas, gdy taki dokument z żadnych przyczyn nie może być sporządzony. Sąd ma bowiem obowiązek rozważyć na nowo cały zebrany materiał oraz prawo do jego własnej oceny (art. 233 § 1 kodeksu postępowania cywilnego).

Zgodnie z rozporządzeniem ministra pracy i polityki społecznej z 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (DzU nr 237, poz. 1412) świadek może złożyć zeznania w formie pisemnej lub ustnie do protokołu w ZUS. Wraz z zeznaniami świadków zainteresowany składa oświadczenie pisemne lub ustnie do protokołu o braku dokumentów stanowiących środki dowodowe oraz o przyczynach ich braku.

Świadectwo pracy

To dokument, który szef wydaje pracownikowi niezwłocznie, w momencie ustania stosunku pracy, czyli jego rozwiązania lub wygaśnięcia. Tak stanowi art. 97 § 1 kodeksu pracy. Jego szczegółową treść oraz wzór określa rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 15 maja 1996 r. w sprawie szczegółowej treści świadectwa pracy oraz sposobu i trybu jego wydawania i prostowania (DzU nr 60, poz. 282 ze zm.).

W myśl jego § 1 ust. 1 oprócz informacji określonych w art. 97 § 2 k.p. zamieszcza się te niezbędne do ustalenia uprawnień ze stosunku pracy i uprawnień z ubezpieczenia społecznego. Chodzi m.in. o okres wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (pkt 11). W świadectwie jest też miejsce na odpowiedni wpis (pkt 4 ppkt 8) o okresach wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub charakterze, jej rodzaju oraz zajmowanym stanowisku.

Jakie zajęcie i stanowisko

Zatrudnienie wykonywane u pracodawców, którzy w przeszłości stosowali (bądź też nadal stosują) resortowe wykazy stanowisk pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, może być uznane za pracę w szczególnych warunkach w rozumieniu art. 32 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. DzU z 2015 r., poz. 748 ze zm.). Warunek – w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w świadectwie pracy pracodawca określił:

- rodzaj pracy ściśle według wykazu, działu i pozycji rozporządzenia RM,

- stanowisko pracy wymienione w odpowiednim wykazie, dziale, pozycji i punkcie zarządzenia resortowego lub uchwały,

- okres, w którym praca w szczególnych warunkach wykonywana była stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku.

Wymóg ten nie dotyczy zatrudnionych w szczególnych warunkach lub charakterze u pracodawców, którzy nigdy nie stosowali resortowych wykazów prac (np. w prywatnych firmach). Tu wystarczy, aby wykonywana praca wskazana w świadectwie pracy była zgodna z rodzajem prac lub stanowiskiem wymienionym w rozporządzeniu RM.

Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA