fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

ZUS

Wypadek przy pracy: rodzinie tragicznie zmarłego pracownika zapłaci ZUS i pracodawca

123RF
Najbliżsi pracownika, który zmarł wskutek wypadku przy pracy, mają prawo do odszkodowania z ZUS. Od firmy mogą zaś dochodzić m.in. zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.

Jednorazowe odszkodowanie określone w ustawie z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (tekst jedn. DzU z 2018 r., poz. 1376 ze zm.; dalej: ustawa) przysługuje nie tylko poszkodowanemu ubezpieczonemu (np. pracownikowi), ale także – w razie jego śmierci – członkom jego rodziny (art. 13 ustawy). Odszkodowanie to przysługuje również w razie śmierci wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej rencisty, który był uprawniony do renty z ubezpieczenia wypadkowego.

Czytaj także: Wypadek w pracy - czego może się domagać rodzina zmarłego od pracodawcy

Krąg uprawnionych

Członkowie rodziny zmarłego, którzy mają w tych okolicznościach prawo do odszkodowania, to:

1. małżonek (za wyjątkiem małżonka pozostającego w orzeczonej separacji),

2. dzieci własne, dzieci drugiego małżonka, dzieci przysposobione oraz przyjęte na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletności wnuki, rodzeństwo i inne dzieci, w tym również w ramach rodziny zastępczej – jeśli w dniu śmierci ubezpieczonego lub rencisty spełniały warunki do uzyskania renty rodzinnej,

3. rodzice, osoby przysposabiające, macocha oraz ojczym – jeżeli w dniu śmierci ubezpieczonego lub rencisty prowadzili z nim wspólne gospodarstwo domowe lub jeśli ubezpieczony lub rencista bezpośrednio przed śmiercią przyczyniał się do ich utrzymania albo jeżeli wyrokiem lub ugodą sądową zostało ustalone prawo do alimentów z jego strony.

Krąg uprawnionych choć szeroki, jest zatem ograniczony. Jednorazowego odszkodowania nie mogą się domagać np. dziadkowie czy szwagier zmarłego.

Ważna renta rodzinna

Małżonek osoby zmarłej wskutek wypadku, a także osoby z trzeciej grupy uprawnionych, mają prawo do jednorazowego odszkodowania niezależnie od tego, czy spełniają warunki do uzyskania renty rodzinnej po zmarłym.

Jeśli zaś chodzi o drugą grupą uprawnionych do jednorazowego odszkodowania – czyli wymienione dzieci, wnuki i rodzeństwo – muszą one spełniać warunki do uzyskania renty rodzinnej po zmarłym co najmniej w chwili jego śmierci. Warunki te regulują przepisy art. 65 – 71 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach rentach z FUS (tekst jedn. DzU z 2018 r., poz. 1270 ze zm.). Nie jest natomiast konieczne, aby te osoby faktycznie pobierały rentę rodzinną. Istotne jest tylko spełnianie warunków do jej uzyskania.

Wsparcie w utrzymaniu

Trzecia grupa – tj. biologiczni rodzice zmarłego, osoby przysposabiające, macocha oraz ojczym – mają prawo do jednorazowego odszkodowania, jeżeli w dniu jego śmierci:

- prowadzili z nim wspólne gospodarstwo domowe, lub

- zmarły bezpośrednio przed śmiercią przyczyniał się do ich utrzymania, albo

- wyrokiem lub ugodą sądową ustalone zostało prawo do alimentów z jego strony.

Krotność przeciętnej płacy

Wysokość odszkodowania zależy od tego, czy jego wypłaty żąda małżonek lub dziecko zmarłego, czy też inna osoba. Istotne znaczenie ma też, czy do odszkodowania uprawniona jest tylko jedna, czy więcej osób (art. 14 ustawy).

>Wysokość odszkodowania

Uprawnieni

Wielokrotność przeciętnego wynagrodzenia

Kwota (od 1 kwietnia 2019 r.)

Małżonek lub dziecko

18-krotność

82 531 zł

Inny członek rodziny

9-krotność

41 265 zł

Równocześnie małżonek i jedno lub więcej dzieci

18-krotność zwiększona o 3,5-krotność na każde dziecko

82 531 zł + 16 048 zł z tytułu każdego zwiększenia

Równocześnie dwoje lub więcej dzieci

18-krotność zwiększona o 3,5-krotność na drugie i każde następne dziecko

82 531 zł + 16 048 zł z tytułu każdego zwiększenia

Dla innych członków rodziny, którzy są uprawnieni obok małżonka i dzieci

3-5-krotność dla każdego członka rodziny, niezależnie od odszkodowania przysługującego małżonkowi lub dzieciom

po 16 048 zł

Inni członkowie rodziny niż małżonek lub dzieci

9-krotność zwiększona o 3,5-krotność na drugiego i każdego następnego uprawnionego

41 265 zł + 16 048 zł z tytułu każdego zwiększenia

Jednorazowe odszkodowanie z tytułu śmierci ubezpieczonego lub rencisty, który zmarł wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, pomniejsza się przy tym o kwotę odszkodowania, które ta osoba pobrała z tytułu stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu.

Wina bez znaczenia

Prawa członków rodziny do uzyskania jednorazowego odszkodowania nie wyłącza okoliczność, że do wypadku doszło z winy zmarłego lub wskutek jego nietrzeźwości – o ile nie został zerwany związek z pracą. Potwierdzał to także Sąd Najwyższy w wyroku z 8 czerwca 2011 r. (I UK 418/10) stwierdzając, że w razie śmierci pracownika wskutek zdarzenia wypadkowego świadczenia wypadkowe zawsze przysługują uprawnionym członkom jego rodziny, bez względu na potencjalny stopień przyczynienia się zmarłego w stanie nietrzeźwym do spowodowania wypadku.

Podobnie w wyroku z 6 listopada 2009 r. (III UK 43/09) SN stwierdził, że ewentualne przyczynienie się pracownika pozostającego w stanie nietrzeźwości do wypadku przy pracy nie ma wpływu na uprawnienia członków rodziny pracownika zmarłego w wyniku wypadku przy pracy. Nawet przy znacznym stopniu przyczynienia się pracownika, świadczeń z ustawy wypadkowej pozbawiony jest jedynie sam pracownik.

Po różnicę do firmy

Rodzina zmarłego pracownika może dochodzić od pracodawcy zapłaty świadczeń finansowych w oparciu o przepisy kodeksu cywilnego dotyczące czynów niedozwolonych. Wskazywał na to wielokrotnie Sąd Najwyższy, m.in. w wyroku z z 16 grudnia 2014 r. (I PK 124/14).

Członkom rodziny zmarłego pracownika przysługują wobec firmy różnego rodzaju roszczenia. Zwykle decydują się oni na dochodzenie zadośćuczynienia uregulowanego w art. 446 § 4 k.c. W myśl tego przepisu, sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Zadośćuczynienie przewidziane w tym przepisie ma na celu złagodzenie cierpienia psychicznego wywołanego śmiercią osoby najbliższej i pomoc w dostosowaniu się do zmienionej sytuacji życiowej.

Przyjmuje się, że to zadośćuczynienie ma wyrównywać cierpienia spowodowane przedwczesną utratą członka rodziny. Tak też wskazywał Sąd Apelacyjny w Białymstoku w wyroku z 22 czerwca 2016 r. (I ACa 161/16).

Kwoty tego zadośćuczynienia zwykle są wysokie. Dlatego w praktyce konieczność zapłaty tego zadośćuczynienia może stanowić znaczne obciążenie dla pracodawców, zwłaszcza tym mniejszych i mniej zasobnych (np. prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą). Stan majątkowy zobowiązanego pracodawcy nie jest przy tym brany pod uwagę przy orzekaniu w przedmiocie przyznania poszkodowanemu odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.

Autor jest sędzią Sądu Okręgowego w Kielcach

Tylko orzeczona separacja

Przepis wyłączający małżonka pozostającego w separacji ze zmarłym wskutek wypadku przy pracy z grona uprawnionych do odszkodowania po nim wprost mówi o separacji orzeczonej przez sąd. Oznacza to, że tzw. separacja faktyczna – czyli np. odrębne zamieszkiwanie małżonków – nie pozbawia uprawnienia do jednorazowego odszkodowania.

Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA