fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

ZUS

Zdolność do pracy: Procedura odwołania od decyzji ZUS

Fotolia.com
Ubezpieczony, który nie zgadza się z orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS, powinien złożyć sprzeciw do komisji lekarskiej. Jeśli pominie ten etap i od razu złoży odwołanie od decyzji ZUS, sąd je odrzuci.

Osoba ubiegająca się o świadczenie związane z utratą zdolności do pracy lub samodzielnej egzystencji (np. renty z tytułu niezdolności do pracy) podlega badaniu przez lekarza orzecznika ZUS. Nie tylko ocenia on niezdolność do pracy i jej stopień, ale także ustala pozostałe okoliczności dotyczące tej niezdolności.

Stosownie do treści art. 14 ust. 2a ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (tekst jedn. DzU z 2016 r., poz. 887), od orzeczenia lekarza orzecznika ZUS zainteresowany może wnieść sprzeciw do komisji lekarskiej Zakładu w ciągu 14 dni od dnia doręczenia mu tego orzeczenia. Pouczenie o tym uprawnieniu znajduje się na dokumencie zawierającym orzeczenie lekarza orzecznika, wręczanym ubezpieczonemu.

Niewniesienie sprzeciwu od orzeczenia oznacza zgodę ubezpieczonego, że wszystkie stwierdzenia w nim zawarte są prawdziwe. Tym samym proces ustalania okoliczności faktycznych, mających znaczenie dla nabycia prawa do świadczenia, zostaje zakończony. Ma to istotne znaczenie dla możliwości późniejszego dochodzenia praw przed sądem, o czym wielu ubezpieczonych nie wie.

Zamknięta droga

Sąd odrzuci odwołanie w sprawie o świadczenie z ubezpieczeń społecznych, do którego prawo jest uzależnione od stwierdzenia niezdolności do pracy lub niezdolności do samodzielnej egzystencji albo stwierdzenia stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu, gdy podstawę do wydania decyzji stanowi orzeczenie lekarza orzecznika ZUS – jeżeli osoba zainteresowana nie wniosła sprzeciwu od tego orzeczenia do komisji lekarskiej ZUS i odwołanie jest oparte wyłącznie na zarzutach dotyczących tego orzeczenia. Zatem zaniechanie złożenia sprzeciwu od orzeczenia lekarza orzecznika skutkuje odrzuceniem odwołania przez sąd. Potwierdził to Sąd Najwyższy w uchwale z 15 marca 2006 r. (II UZP 17/05) stwierdzając, że na podstawie art. 4779 § 31 k.p.c. sąd odrzuca odwołanie, w którym ubezpieczony podnosi wyłącznie zarzuty przeciwko orzeczeniu lekarza orzecznika ZUS w kwestiach określonych w art. 14 ust. 1 pkt 1–5 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Przepis art. 4779 § 31 k.p.c. ma zatem charakter dyscyplinujący. Służy zobligowaniu ubezpieczonych do wyczerpania trybu dwuinstancyjnego – lekarza orzecznika i komisji lekarskiej w ZUS-ie.

Jeśli więc ubezpieczony nie zakwestionował orzeczenia lekarza orzecznika ZUS poprzez złożenie sprzeciwu, lecz dopiero po otrzymaniu decyzji odmawiającej np. renty z tytułu niezdolności do pracy złożył odwołanie do sądu, podważając prawidłowość oceny stanu zdrowia przez lekarza orzecznika, to sąd jest zmuszony odrzucić to odwołanie bez merytorycznego badania jego zasadności. Co istotne, dotyczy to nie tylko odwołań w sprawie renty z tytułu niezdolności do pracy czy dodatku pielęgnacyjnego, ale także spraw o jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej. Tak też wskazywał Sąd Najwyższy w uchwale z 18 listopada 2014 r. (II UZP 3/14).

Zarzuty w odwołaniu

Sąd odrzuci odwołanie jedynie wtedy, gdy podniesiono w nim wyłącznie zarzuty dotyczące orzeczenia lekarza orzecznika, od którego ubezpieczony nie wniósł sprzeciwu. Oznacza to, że sąd nie może odrzucić odwołania, jeżeli podniesiono w nim również inne zarzuty. Rozpoznaje wówczas merytorycznie wszystkie zarzuty, w tym dotyczące oceny stanu zdrowia ubezpieczonego w kontekście niezdolności do pracy i ewentualnego okresu jej powstania. Tak też wskazywał Sąd Apelacyjny w Gdańsku w postanowieniu z 13 lutego 2014 r. (III AUa 927/13). Podobnie wypowiadał się Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z 24 czerwca 2015 r. (II UK 268/14) stwierdzając, że jeśli ubezpieczony w odwołaniu od decyzji ZUS kwestionuje prawidłowość obliczenia wymaganych okresów składkowych w powiązaniu z datą ustalonej przez lekarza orzecznika ZUS niezdolności do pracy, sąd pierwszej instancji powinien rozpoznać odwołanie na rozprawie.

Właściwy sąd

Odwołanie z pewnością może odrzucić sąd pierwszej instancji. Natomiast sporne jest, czy ma do tego prawo również sąd drugiej instancji. Stanowisko orzecznictwa nie jest w tym zakresie jednolite. W wyroku z 24 czerwca 2015 r. (II UK 268/14) Sąd Najwyższy wskazał, że prawo do odrzucenia odwołania z powodu niezłożenia sprzeciwu przysługuje tylko sądowi pierwszej instancji.

Natomiast odmienne stanowisko SN zaprezentował w uzasadnieniu wyroku z 25 września 2014 r. (I UK 40/14) podnosząc, że w przypadku, gdy odwołanie kontestuje wyłącznie ocenę dokonaną przez lekarza orzecznika ZUS, sąd drugiej instancji powinien rozważyć uchylenie wyroku i odrzucenie odwołania. Pogląd ten jest, moim zdaniem, bardziej uzasadniony. Choć jest niekorzystny dla ubezpieczonych, to jednak znajduje potwierdzenie w treści obowiązujących przepisów kodeksu postępowania cywilnego.

Autor jest sędzią Sądu Okręgowego w Kielcach

Przywrócenie terminu

Zgodnie z art. 14 ust. 2c ustawy o emeryturach i rentach z FUS, w uzasadnionych przypadkach ZUS, na wniosek zainteresowanego, może przywrócić termin na wniesienie sprzeciwu. W szczególności może to zrobić w razie odrzucenia przez sąd odwołania od decyzji, co jednak wymaga złożenia stosownego wniosku i wykazania, że niezłożenie sprzeciwu do komisji lekarskiej nastąpiło z przyczyn niezależnych od tej osoby.

Ponadto, jeśli odwołanie opiera się także na zarzucie nierozpatrzenia wniesionego po terminie sprzeciwu od orzeczenia lekarza orzecznika, a wniesienie sprzeciwu po terminie nastąpiło z przyczyn niezależnych od osoby zainteresowanej, sąd uchyla decyzję, przekazuje ZUS sprawę do ponownego rozpoznania i umarza postępowanie. Organ rentowy kieruje wówczas sprzeciw do rozpatrzenia do komisji lekarskiej ZUS (art. 4779 § 31 k.p.c. zd. 2 k.p.c.).

Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA