fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

ZUS

Świadczenie przedemerytalne po likwidacji małej firmy

123RF
Nawet jeśli zakład pracy zamyka osoba fizyczna, osoby tracące w związku z tym zatrudnienie mają możliwość uzyskania prawa do świadczenia przedemerytalnego. Potwierdza to orzecznictwo Sądu Najwyższego.

Jeśli pracownik straci etat wskutek likwidacji firmy, to mając odpowiedni staż pracy, uzyska z ZUS świadczenie przedemerytalne. Daje ono środki utrzymania osobom starszym, które utraciły pracę, ale nie spełniają jeszcze warunków koniecznych do uzyskania emerytury.

Ustawa z 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (tekst jedn. DzU z 2013 r., poz. 170 ze zm., dalej: ustawa) wskazuje różne możliwości nabycia prawa do tego świadczenia w zależności od wieku osoby uprawnionej, okresu uprawniającego do emerytury, okresu zatrudnienia w zakładzie albo pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy oraz okresu opłacania składek społecznych.

W art. 2 ustawy przewidziano w sumie sześć grup osób uprawnionych do świadczenia przedemerytalnego. Prawo do niego przysługuje m.in. osobie, która do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z powodu likwidacji pracodawcy lub jego niewypłacalności w rozumieniu przepisów o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, u którego była zatrudniona lub pozostawała w stosunku służbowym przez okres nie krótszy niż sześć miesięcy, ukończyła co najmniej 56 lat (kobieta) oraz 61 lat (mężczyzna) i ma staż pracy uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn (art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy). Ponadto może uzyskać takie świadczenie ten, kto do 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy z powodu likwidacji pracodawcy lub jego niewypłacalności, u którego był zatrudniony lub pozostawał w stosunku służbowym przez nie krócej niż sześć miesięcy, ma staż uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 34 lata dla kobiet i 39 lat dla mężczyzn (art. 2 ust. 1 pkt 6 ustawy).

Koniecznie z zasiłkiem

Dalsze warunki uzyskania świadczenia związane są z zasiłkiem dla bezrobotnych. Świadczenie przedemerytalne przysługuje bowiem dopiero po upływie co najmniej sześciu miesięcy pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Ponadto, po wskazanym okresie wyczekiwania ubezpieczony powinien nadal być zarejestrowany jako bezrobotny i w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych nie może bez uzasadnionej przyczyny odmówić przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia albo zatrudnienia w zakresie prac interwencyjnych lub robót publicznych. Następnie składa wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego w terminie nieprzekraczającym 30 dni od wydania przez powiatowy urząd pracy dokumentu poświadczającego sześciomiesięczny okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych (art. 2 ust. 3 ustawy).

Koniec pracodawcy

W praktyce sporne okazało się to, kiedy można mówić o likwidacji pracodawcy. W szczególności chodzi o to, czy zakończenie prowadzenia firmy przez osobę fizyczną można traktować jako likwidację pracodawcy umożliwiającą uzyskanie świadczenia przedemerytalnego. Problem ten różnie rozstrzygały sądy rozpoznające odwołania od decyzji ZUS odmawiających prawa do świadczenia przedemerytalnego.

W postanowieniu z 29 stycznia 2014 r. (I UK 370/13) Sąd Najwyższy stwierdził, że z zakresu podmiotowego art. 2 ust. 1 pkt 6 ustawy mogą być wyłączeni pracownicy, których stosunki pracy zostały rozwiązane przez pracodawcę będącego osobą fizyczną, który sam likwiduje swoją działalność bez przymusu egzekucyjnego (upadłościowego). Odmienny jednak pogląd wyraził SN w wyroku z 22 kwietnia 2015 r. (II UK 184/15). Stwierdził, że likwidacja ma miejsce w razie przeprowadzenia we właściwym trybie i przez uprawnione podmioty określonego postępowania. U osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą uzewnętrznieniem tego procesu jest formalny stan związany z wyrejestrowaniem działalności w organie ewidencyjnym oraz faktyczne i trwałe zakończenie prowadzonej działalności. Stosownie do okoliczności faktycznych może ono przejawiać się wyprzedażą przedmiotów służących jej prowadzeniu, w wyniku czego nie jest w stanie dalej zatrudniać pracowników, bo brakuje substratu majątkowego związanego z dotychczasowym zatrudnieniem. Sąd Najwyższy wskazał także, że przyjęcie poglądu o braku likwidacji w razie zakończenia działalności przez osobę fizyczną stawiałoby pracowników takich osób w zdecydowanie gorszej sytuacji w porównaniu z zatrudnionymi u innego rodzaju pracodawców (np. przez spółki z ograniczoną odpowiedzialnością), gdyż nie mogliby oni skorzystać z prawa do świadczenia przedemerytalnego. Dlatego należało dokonać takiej wykładni art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy, która obejmowałaby też osoby fizyczne kończące prowadzenie działalności gospodarczej. Innymi słowy, według SN likwidacja pracodawcy w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy dotyczy także osoby fizycznej, która w sposób formalny i trwały zaprzestała prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

Autor jest sędzią Sądu Okręgowego w Kielcach

Bez odstępstw w spółce cywilnej

Podobnie wskazywał Sąd Najwyższy w wyroku z 4 marca 2015 r. (I UK 255/14). Podniósł, że likwidacja pracodawcy w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 6 ustawy, gdy pracodawcą są wspólnicy spółki cywilnej, ma miejsce w razie trwałego i faktycznego zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej oraz rozwiązania umowy spółki cywilnej. Także u takich pracodawców zakończenie przez nich prowadzenia firmy jest likwidacją pracodawcy, o której mowa w art. 2 ust. 1 ustawy. Przyjęcie tego poglądu umożliwia zatrudnionym przez osoby fizyczne uzyskanie świadczenia przedemerytalnego także w razie wyrejestrowania przez pracodawcę działalności w organie ewidencyjnym oraz faktycznego i trwałego zakończenia prowadzenia firmy.

Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA