fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

VAT

Zasady odliczania VAT przez gminy

123RF
Nawet brak jednoznacznej i wyraźnej deklaracji zamiaru wykorzystania dobra do użytku gospodarczego przy jego zakupie nie wyklucza, że taki zamiar może przejawiać się w sposób dorozumiany.

Gmina jest czynnym podatnikiem VAT. W listopadzie 2008 r. protokołem odbioru zakończyła inwestycję budowy sieci wodociągowej, która została przekazana do bezpłatnego użytkowania zakładowi budżetowemu gminy. Po wybudowaniu infrastruktura początkowo nie służyła do wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu VAT. W związku z tym dotychczas gmina nie odliczyła podatku z faktur dokumentujących poniesione wydatki. Samorządowcy rozważają podpisanie z zakładem budżetowym umowy dzierżawy infrastruktury. Zakład, jako czynny podatnik VAT, świadczyłby nadal za pomocą infrastruktury usługi dla ludności, na podstawie zawartych umów, w tym usługi dostawy wody, we własnym imieniu i na własny rachunek. Nie byłby jednak dysponentem infrastruktury na podstawie nieodpłatnego przekazania. Gmina przyznała, że odpłatność za dzierżawę byłaby skalkulowana na poziomie kilkuset złotych rocznie, ze względu na szczególne więzi ekonomiczne.

Gmina zapytała, czy jako inwestor będzie miała prawo do korekty podatku naliczonego w związku ze zmianą przeznaczenia infrastruktury wskutek rozpoczęcia wykorzystywania jej do świadczenia usług opodatkowanych VAT.

Po perturbacjach proceduralnych, fiskus – zajmując się merytorycznym problemem – odmówił gminie prawa do odliczenia. Zauważył, że skoro w świetle orzecznictwa jedynym podatnikiem VAT jest gmina, to nie nastąpiła zmiana przeznaczenia sieci wodociągowej, która od momentu oddania do użytkowania jest wykorzystywana przez samorządowy zakład budżetowy. W spornej sprawie nie będzie więc miał zastosowania art. 91 ustawy o VAT, tylko jej art. 86 ust. 13. Gminie od początku budowy sieci wodociągowej przysługiwało bowiem prawo do odliczenia. Jednocześnie, w ocenie urzędników, nie można mówić o dzierżawie przez gminę na rzecz samorządowego zakładu budżetowego. Umowa taka nie wywołuje skutków prawnych i podatkowych, gdyż zakład budżetowy nie ma podmiotowości prawnej. W konsekwencji, skoro w chwili ponoszenia wydatków gmina działała jako podatnik VAT, a nabycia służyły wyłącznie sprzedaży opodatkowanej w działalności gospodarczej, to co do zasady, przysługiwałoby jej uprawnienie do odliczenia w trybie art. 86 ust. 1 w związku z art. 86 ust. 10 ustawy o VAT.

Jednak w opisanym przypadku inwestycja została oddana do użytkowania w 2008 r. Fiskus przypomniał, że jeżeli podatnik nie odliczył podatku w odpowiednich w terminach, to mógł je skonsumować przez korekty deklaracji, nie później jednak niż w ciągu pięciu lat, licząc od początku roku, w którym powstało prawo do obniżenia. Inwestycja gminy została zakończona w 2008 r., więc nie jest ona, zdaniem fiskusa, uprawniona do złożenia korekt deklaracji za ten okres.

Gmina nie dała za wygraną i miała rację. Po analizie przepisów i orzecznictwa Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zwrócił uwagę, że odstąpienie od zastosowania terminu z art. 86 ust. 13 ustawy o VAT może nastąpić w przypadku, gdy podatnik należycie staranny nie mógł go dochować z przyczyn od siebie niezależnych.

WSA wskazał też na wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z 25 lipca 2018 r. w sprawie C-140/17. Wynika z niego, że odpowiednie przepisy dyrektywy oraz zasada neutralności nie stoją na przeszkodzie, aby podmiot prawa publicznego korzystał z prawa do korekty odliczenia VAT zapłaconego od dobra inwestycyjnego stanowiącego nieruchomość. Chodzi o sytuację, gdy w chwili jego nabycia z jednej strony, ze względu na swój charakter, mogło ono być wykorzystywane zarówno do celów czynności opodatkowanych, jak i nieopodatkowanych, ale w początkowym okresie było wykorzystywane na cele tej drugiej, a jednocześnie podmiot nie wskazał wyraźnie zamiaru wykorzystywania tego dobra do celów działalności opodatkowanej, ale też tego nie wykluczył. Pod warunkiem, że z analizy wszystkich okoliczności faktycznych wynika, iż został spełniony warunek z art. 168 dyrektywy 112, zgodnie z którym podatnik powinien działać w takim charakterze w momencie, w którym dokonał nabycia.

WSA nakazał fiskusowi wziąć pod uwagę to, że nawet brak jednoznacznej i wyraźnej deklaracji zamiaru wykorzystania dobra do użytku gospodarczego przy jego nabyciu nie wyklucza, że taki zamiar może przejawiać się w sposób dorozumiany. Znaczenie w tym zakresie ma m.in. to, czy gmina przed poniesieniem wydatków inwestycyjnych była podatnikiem VAT, jak również czy w momencie nabycia wykluczyła wykorzystanie dobra inwestycyjnego do czynności opodatkowanych.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 27 września 2018 r. (I SA/Ol 118/17).

Komentarz eksperta

Katarzyna Masłowska, Project Manager w BT&A Podatki Sp. z o.o.

Zgadzam się ze stanowiskiem sądu w wyroku WSA w Olsztynie. Przedstawione w nim stanowisko zostało również potwierdzone w wyroku NSA z 1 października 2018 r. (I FSK 294/15). Sąd podkreślił wówczas, iż istotny jest zarówno posiadany przez gminę status podatnika VAT czynnego podczas realizacji inwestycji, jak również charakter spornej infrastruktury. Jeżeli infrastruktura może być wykorzystywana do działalności opodatkowanej VAT – i gmina nie zadeklarowała jednoznacznie, iż wyklucza takie jej przeznaczenie – gminie przysługuje prawo do odliczenia VAT w drodze tzw. korekty wieloletniej, związanej ze zmianą przeznaczenia tej infrastruktury.

Z kolei, przyjęcie stanowiska prezentowanego dotychczas przez organy podatkowe mogłoby prowadzić do wniosku, że przepis o tzw. zmianie przeznaczenia, tj. art. 91 ust. 7 ustawy o VAT, jest przepisem martwym.

Na marginesie należy wskazać, że w analizowanej sprawie słusznie zwrócono uwagę na kwestię zawierania umów cywilnoprawnych pomiędzy gminą a jej zakładem budżetowym. W sensie prawnym podmioty te są jednym bytem, a zatem nie mogą zawrzeć między sobą umowy dzierżawy na infrastrukturę wybudowaną przez gminę. W konsekwencji, powstaje wątpliwość, czy gminy, które w przeszłości wydzierżawiły infrastrukturę na rzecz zakładu budżetowego, faktycznie dokonały zmiany jej przeznaczenia.

Jednocześnie, kwestią otwartą pozostaje wpływ najnowszego orzecznictwa – będącego bezpośrednim efektem wyroku TSUE w sprawie C-140/17 – na możliwość odzyskania VAT za przedawnione obecnie okresy rozliczeniowe przez gminy, które w przeszłości zmieniły przeznaczenie infrastruktury, natomiast nie odliczyły podatku naliczonego z tego tytułu. Otwarta zostanie możliwość występowania o zwroty VAT (należne gminom w świetle komentowanego wyroku oraz orzeczenia TSUE) za okresy sięgające dalej niż pięć lat. Precedens w tym zakresie wystąpił w przeszłości. Przykładowo NSA jednoznacznie potwierdził (i co ciekawe – zostało to zaakceptowane przez organy podatkowe), że termin przedawnienia prawa do korekty deklaracji wynikający z przepisów ustawy o VAT nie obowiązuje w przypadku nabywania tzw. samochodów z kratką.

Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
REKLAMA
REKLAMA