fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

VAT

Mimo braku faktury trzeba deklarować VAT

123RF
Zwolnienie od podatku od towarów i usług osób prawnych nieprowadzących działalności gospodarczej, w tym jednostek samorządu terytorialnego, może być potwierdzane jakimkolwiek dokumentem wewnętrznym.

System VAT najczęściej bywa nazywany systemem fakturowym. Oznacza to w największym skrócie, że obowiązuje zasada: „Jest faktura – jest VAT, nie ma faktury – nie ma VAT". Jak jednak zostanie wykazane w niniejszym artykule, zdarzają się przypadki, które występują głównie w samorządach i innych podmiotach publicznych (choć nie tylko), że nawet gdy nie ma faktury, jest konieczność zaewidencjonowania i zadeklarowania podatku od towarów i usług.

Są zasady...

Zasadą jest, że wykonanie odpłatnych dostaw towarów oraz odpłatnych świadczeń usług jest objęte VAT (art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT). Wykonanie tych czynności musi więc być zarówno zaewidencjonowane w rejestrach VAT, jak i zadeklarowane w deklaracji VAT-7.

Jednakże – mimo konieczności zaewidencjonowania czynności opodatkowanych VAT w rejestrach VAT oraz zadeklarowania ich w deklaracji VAT-7 – nie zawsze muszą być one udokumentowane fakturami.

Jak wskazuje art. 106b ust. 1 w związku z ust. 3 ustawy o VAT, udokumentowanie fakturą wykonania odpłatnych dostaw towarów oraz odpłatnych świadczeń usług objętych VAT jest konieczne, ale tylko gdy czynności są świadczone dla przedsiębiorców, tj. podmiotów prowadzących działalność gospodarczą oraz dla osób prawnych nieprowadzących działalności gospodarczej. I także tylko wtedy, gdy są świadczone ze stawkami VAT. W tych i tylko w tych przypadkach muszą być zawsze wystawiane faktury.

Faktury takie są następnie ewidencjonowane, ze szczególnym uwzględnieniem NIP kontrahenta zarejestrowanego jako podatnik czynny. Muszą także trafić do JPK_VAT przekazywanego urzędowi skarbowemu oraz zostać zadeklarowane w deklaracji VAT-7.

Choć zatem twierdzenie: „Jest faktura – jest VAT, nie ma faktury – nie ma VAT" jest z gruntu rzeczy prawdziwe, to jednak są od niego wyjątki.

...i są wyjątki

Mamy dokładnie dwa takie wyjątki.

Faktury nie muszą być bowiem wystawiane w dwóch przypadkach, a mianowicie:

1) dla osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej

oraz

2) na udokumentowanie czynności zwolnionych od VAT (i to nawet wówczas gdy odbiorcą świadczenia zwolnionego od VAT jest np. osoba prawna, czy inny podmiot, który nie jest osobą fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej).

W tych dwóch przypadkach podatnik VAT nie musi wystawić faktur na udokumentowanie odpłatnego świadczenia usług i odpłatnej dostawy towarów. Musi on jednak wystawić fakturę na żądanie takich osób czy podmiotów (art. 106b ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy o VAT). Przy czym, nawet w tych dwóch przypadkach występowania braku konieczności ich wystawiania, wystawianie faktur nie jest zabronione. Nawet w prawie podatkowym obowiązuje bowiem zasada, że „Co nie jest zabronione, jest dozwolone".

Choć świadczenia dla tych dwóch kategorii osób i podmiotów nie muszą być fakturowane, to jednak muszą być opodatkowane oraz ujęte w deklaracji VAT-7 (także w ewidencji sprzedaży i JPK_VAT). Oznacza to, że informacje niezbędne do dokonywania zapisów księgowych w ewidencji i deklaracji podatkowej mogą wówczas znajdować się w dowolnych dokumentach. Chodzi o dokumenty inne niż faktury, a więc różnego rodzaju dokumenty wewnętrzne typu: zestawienie, wykaz, faktura wewnętrzna >patrz ramka lub dokument o innej nazwie.

Zestawienia i wykazy

Dokumenty wewnętrzne, tj. zestawienia, wykazy faktury wewnętrzne i inne, wystawiane zamiast faktur, dotyczą wyłącznie odpłatnego świadczenia usług i odpłatnych dostaw towarów dla osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz świadczenia usług i dostaw towarów zwolnionych od VAT dla przedsiębiorców i osób prawnych nieprowadzących działalności gospodarczej. Zawierają one informacje niezbędne do wprowadzania zapisów księgowych w ewidencji i w deklaracji podatkowej.

Dokumenty wewnętrzne nie są dokumentami wydawanymi drugiej stronie transakcji (operacji gospodarczej), a więc nie są dokumentami wprowadzanymi do obiegu. Są to dokumenty pomocnicze, w których podatnik wpisuje np. kwoty podatku, stawki podatku i inne informacje niezbędne do dokonywania zapisów w ewidencji i w deklaracji podatkowej VAT-7, skoro tych zapisów nie czyni na podstawie faktur.

Transakcje, w związku z którymi istnieje obowiązek wystawiania faktur dla przedsiębiorców, jeśli chodzi o osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej i o podmioty, wobec których są wykonywane czynności zwolnione od VAT, mogą być rozliczane w VAT także na podstawie dokumentów innych niż faktury.

Przykład

Szkoła świadczy usługi stołówkowe dla uczniów i nauczycieli. Nie jest obowiązania do wystawienia faktur dla tych osób (tj. osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej). Nie jest także obowiązana do prowadzenia kasy fiskalnej (poz. 46 wykazu czynności zwolnionych od ewidencjonowania na kasie fiskalnej). Jest natomiast zobowiązana do zaewidencjo-nowania i zadeklarowania kwoty należnej za te usługi, więc sporządziła w tym celu miesięczne zestawienie wydanych tych osobom kwitariuszy wg ich wartości.

Odwrotne obciążenie lub darowizna

W nietypowych dwóch przypadkach, tj. w sytuacji „odwrotnego obciążenia", czyli dostawy towarów i świadczenia usług, dla których podatnikiem jest nabywca lub usługobiorca, podstawą ujęcia podatku za ewidencji i deklaracji może być przykładowo faktura wystawiona przez kontrahenta.

Natomiast w przypadku nieodpłatnych czynności (darowizn towarów lub użyczeń pomieszczeń), które w niektórych przypadkach (choć rzadko) muszą jednak zostać opodatkowane (tj. w przypadkach wymienionych w art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2 ustawy o VAT), taką podstawą może być faktura wewnętrzna wystawiona przez podatnika.

podstawa prawna: art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 106b ust. 1 i 3 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn. DzU z 2016 r. poz. 710 ze zm.)

Faktura wewnętrzna nadal funkcjonuje w praktyce

Choć faktury wewnętrzne zostały od 1 stycznia 2014 r. wyeliminowane z treści ustawy o VAT, to nadal w praktyce mogą być używane jako jeden z rodzajów dokumentów wewnętrznych. Brak jest przy tym przeszkód, aby taki dokument wewnętrzny zawierał wszystkie dane, które zawiera faktura, zgodnie z art. 106e ustawy o VAT.

Zdaniem autorki

Podatnik sam wybierze rodzaj dokumentu - Elżbieta Rogala, niezależny ekspert i wykładowca VAT

W związku z brakiem obowiązku wystawiania faktur:

- dla osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej dla czynności opodatkowanych stawką VAT i czynności zwolnionych od VAT,

- dla przedsiębiorców i osób prawnych nieprowadzących działalności gospodarczej, ale nabywających wyłącznie czynności zwolnione od VAT,

– podatnik sam wybierze dokument potwierdzający ich opodatkowanie VAT.

Oznacza to, że opodatkowanie stawkami VAT i zwolnienie od VAT osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz zwolnienie od VAT przedsiębiorców i osób prawnych nieprowadzących działalności gospodarczej, może być dokumentowane jakimkolwiek dokumentem wewnętrznym: zestawieniem, wykazem, fakturą wewnętrzną lub innym dokumentem wewnętrznym, który nie jest wydawany drugiej stronie operacji gospodarczej.

Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
REKLAMA
REKLAMA