VAT

Odwrotne obciążenie, gdy dostawca towaru z Ukrainy nie jest podatnikiem VAT

123RF
Jeżeli sprzedawca towaru z Ukrainy nie jest podatnikiem, to brak jest podstaw do zastosowania przez nabywcę mechanizmu reverse charge. W takiej sytuacji przy nabyciu towarów nie powstanie podlegający odliczeniu podatek naliczony.

Tak wynika z interpretacji Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 3 kwietnia 2017 r. (0111-KDIB3-3.4012.15.2017.1.PK).

Spółka zamierza skupować niewielkie ilości bursztynu od osób fizycznych będących obywatelami kraju trzeciego – Ukrainy (tj. państwa spoza terytorium Unii Europejskiej), które nie prowadzą działalności gospodarczej. Następnie, spółka planuje sprzedawać nabyty towar, rozliczając VAT należny od zakupionego bursztynu na zasadzie odwrotnego obciążenia i jednocześnie odliczać VAT naliczony. Przy czym sprzedawcy bursztynu, zgodnie z opisem stanu faktycznego, są osobami prywatnymi, nie prowadzą żadnej działalności, nie są podatnikami, przewożą przez granicę kamień legalnie i zawsze w ilościach niepodlegających żadnym opłatom celnym (tj. poniżej 300 euro).

Podatnik spytał, czy takie działanie jest prawidłowe, biorąc pod uwagę, że sprzedawcy towaru nie są zarejestrowanymi podatnikami VAT. Podatnik argumentował, że skoro nabycie nastąpi od osób, które nie są podatnikami i nie mogą wystawiać faktur, to VAT powinien zostać rozliczony przez spółkę jako nabywcę.

Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej zanegował stanowisko spółki. Zwrócił uwagę, że jednym z elementów konstrukcyjnych mechanizmu odwrotnego obciążenia jest występowanie w charakterze dostawcy podatnika VAT, który nie posiada siedziby działalności gospodarczej oraz stałego miejsca działalności w Polsce. W analizowanej sytuacji, biorąc pod uwagę, że osoby będące dostawcami bursztynu nie są podatnikami VAT, na spółce nie będzie ciążyć obowiązek rozliczenia VAT należnego od nabywanych towarów, gdyż omawiany mechanizm nie znajdzie zastosowania. W związku z tym, po stronie spółki nie powstanie także podlegający odliczeniu VAT naliczony.

Komentarz eksperta

Agnieszka Fedorowicz, doradca podatkowy, starsza konsultantka w dziale prawnopodatkowym PwC

Przepisy ustawy o podatku od towarów i usług w określonych sytuacjach przewidują zastosowanie tzw. mechanizmu odwrotnego obciążenia, wskutek którego podmiotem obowiązanym do rozliczenia VAT jest nabywca danego towaru lub usługi, których miejsce świadczenia (opodatkowania VAT) znajduje się w Polsce. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 5 ustawy o VAT, mechanizm ten stosuje się, co do zasady, m.in. w odniesieniu do podmiotów nabywających towary (podatników VAT zgodnie z art. 15 ustawy o VAT, posiadających siedzibę działalności gospodarczej lub stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium kraju i zarejestrowanych dla celów VAT w Polsce), jeżeli ich dostawa realizowana jest w Polsce, natomiast podmiotem, który dokonuje dostawy jest podatnik nieposiadający w Polsce siedziby działalności gospodarczej ani stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej, który nie jest również zarejestrowany dla celów VAT w Polsce. W takim przypadku, zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy o VAT, sprzedawca towarów nie rozlicza podatku należnego.

Zasada ta wynika z przepisów Dyrektywy 2006/112/We (dalej: dyrektywa VAT), zgodnie z którymi w przypadku, gdy podlegająca opodatkowaniu dostawa towarów jest dokonywana przez podatnika niemającego siedziby w państwie członkowskim, w którym VAT jest należny, państwa członkowskie mogą postanowić, że osobą zobowiązaną do zapłaty VAT jest odbiorca towarów (art. 194 ust. 1 dyrektywy VAT). Tym samym, zarówno przepisy polskiej ustawy o VAT, jak i dyrektywy VAT wyraźnie przewidują, że rozliczenie podatku przez nabywcę możliwe jest wyłącznie w sytuacji, gdy dostawca towarów jest podatnikiem VAT.

Niewątpliwie w analizowanej sytuacji warunki dotyczące statusu nabywcy zostały spełnione. Jednocześnie, należy zgodzić się z rozstrzygnięciem zaprezentowanym w interpretacji przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej. Organ słusznie bowiem stwierdził, że mechanizm odwrotnego obciążenia nie może znaleźć zastosowania z uwagi na brak spełnienia przesłanki podmiotowej po stronie dostawców towarów. Dokonanie dostawy przez podatnika VAT jest bowiem podstawowym warunkiem zastosowania zasady samonaliczenia podatku.

Warto przypomnieć, że w świetle art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, podatnikami VAT z tytułu importu towarów na terytorium kraju są osoby, na których ciąży obowiązek uiszczenia cła, również w przypadku, gdy na podstawie przepisów celnych importowany towar m.in. jest zwolniony od cła albo zastosowano w stosunku do towaru zerową stawkę celną. Jest to odrębna definicja podatnika od tej, która została wyrażona w art. 15 ustawy o VAT. Tym samym, podatnikami VAT z tytułu importu są również osoby nieprowadzące działalności gospodarczej. W tym kontekście należy rozróżnić opodatkowanie VAT z tytułu importu od opodatkowania VAT z tytułu dostawy (do tej ostatniej odwołuje się przepis dotyczący samonaliczenia VAT – art. 17.ust. 1 pkt 5 ustawy o VAT). W omawianym stanie faktycznym, osoby z Ukrainy dokonujące importu nie tylko nie były zobowiązane do zapłaty cła z tytułu przywozu bursztynu na terytorium Polski, ale też zostały określone jako nieprowadzące działalności gospodarczej. Stąd, zbywając bursztyn na rzecz polskiej spółki, nie działali w charakterze podatników VAT. Oczywiście można by się zastanawiać, czy jeśli taki handel przygraniczny ma powtarzalny charakter, to czy nie może on zostać uznany za prowadzenie działalności gospodarczej w świetle art. 15 ustawy o VAT. Jednak organ wydaje interpretację na podstawie stanu faktycznego przedstawionego przez wnioskodawcę.

Niezależnie od tego, potencjalnie można również rozważać, czy skoro zastosowania nie znajdzie mechanizm odwrotnego obciążenia, to możliwe byłoby odliczenie podatku na zasadach ogólnych przy nabyciach od podmiotu niezarejestrowanego jako podatnik VAT. Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości UE, gdy dany podmiot nie dopełnił obowiązku rejestracji w zakresie VAT, ale jednak wystawia faktury VAT, to możliwe jest odliczenie podatku, gdy faktury zawierają dane wymagane przepisami prawa (por. wyrok z 22 grudnia 2010 r. w sprawie C-438/09). Niemniej jednak, jak wskazano w stanie faktycznym komentowanej interpretacji, dostawcy towarów nie wystawiają faktur VAT, a tym samym nie wykazują na nich kwot podatku. W konsekwencji, także przy potencjalnym zastosowaniu zasad ogólnych brak jest podstaw do przyjęcia, aby w niniejszej sprawie nabywcy towarów mogło przysługiwać prawo do odliczenia podatku.

Współautorem komentarza jest Jacek Hawrysz – konsultant w dziale prawnopodatkowym PwC

Źródło: Rzeczpospolita

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL