fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

Rzecz o historii

Henryk Gruber – finansista z Legionów

NAC
To człowiek, który stworzył Bank Pekao SA. W jego życiu służba Polsce na polach bitew przeplatała się z pracą na rzecz wzmocnienia ekonomicznego kraju. Dzięki własnej pracy, zdolnościom i patriotyzmowi zrobił w II RP niesamowitą karierę.

Henryk Gruber urodził się 13 lutego 1892 r. w Sokalu i był synem urzędnika z kancelarii adwokackiej. Do gimnazjum uczęszczał we Lwowie, ale rzucił naukę uznając, że bardziej przyda mu się „fach w ręku". Zaczynał jako pisarz w kancelarii adwokackiej, później pracował w działających we Lwowie towarzystwach ubezpieczeniowych, by w 1913 r. zatrudnić się Der Anker, jednym z największych towarzystw ubezpieczeniowych w naszym regionie. Dokształcał się w wiedeńskiej Akademii Eksportowej, a w 1916 r. zdał eksternistycznie maturę.

Z frontu do urzędu

Po wybuchu I wojny światowej zaciągnął się do Legionów. Walczył m.in. pod Jastkowem i Kostuchniówką. Dał się wówczas też poznać jako publicysta i poeta. Dosłużył się stopnia chorążego, a po kryzysie przysięgowym wystąpił ze służby i przeniósł się do administracji cywilnej Królestwa Polskiego. Pracował w podległym Radzie Regencyjnej Ministerstwie Spraw Wewnętrznych, gdzie m.in. tworzył regulacje dotyczące branży ubezpieczeniowej. Równolegle studiował prawo. 10 listopada 1918 r. znów założył mundur legionowy i kierował akcją zajęcia Zamku Królewskiego w Warszawie z rąk Niemców. Na wieży zamkowej zatknął polską flagę. W rządzie Jędrzeja Moraczewskiego został zatrudniony w MSW, ale w lipcu 1920 r. zgłosił się do wojska. Walczył przeciwko bolszewikom w trakcie bitwy o Płock i nad Niemnem. Otrzymał order Virtuti Militari, trzykrotnie Krzyż Walecznych, a później Krzyż Niepodległości.

Po wojnie kontynuował karierę urzędniczą i w 1923 r. zrobił doktorat z prawa na Uniwersytecie Jagiellońskim. Był m.in. autorem ustawy o obowiązkowym ubezpieczeniu od ognia z 1919 r. W latach 1923–1929 był szefem Państwowego Urzędu Kontroli Ubezpieczeń. Uczestniczył w pracach komisji przeliczającej na złote zobowiązania obywateli polskich zaciągnięte w walutach państw zaborczych.

Twórca potęgi PKO

W 1928 r. został prezesem Pocztowej Kasy Oszczędności i zrobił z niej największą instytucję finansową w II RP. W 1929 r. wybrano go na prezesa rady nadzorczej nowo utworzonego Banku Polska Kasa Opieki SA. Pełnił tam funkcje kierownicze do 1939 r. i zrobił z niego bank działający na skalę międzynarodową. Pekao SA miał swoje oddziały w: Nowym Jorku, Paryżu, Tel Awiwie i Buenos Aires.

O ile Gruber nie był akademickim ekonomistą, o tyle był ekonomicznym „praktykiem". Nikt tak mocno jak on nie przyczynił się w Polsce do popularyzacji oszczędzania w bankach i kupowania polis ubezpieczeniowych. Starał się propagować tę ideę wśród szczególnie wśród rolników, żołnierzy, gospodyń domowych i dzieci (dla których tworzono szkolne kasy oszczędności). Akcja ta okazała się wielkim sukcesem. Liczba książeczek oszczędnościowych PKO wzrosła z około 300 tys. w 1928 r. do niemal 3,5 mln w 1938 r., a łączna wysokość wkładów powiększyła się niemal siedmiokrotnie do 790 mln zł. Gruber po przejęciu przez Pekao biura podróży Orbis wspierał ruch turystyczny do Polski i promował nasz kraj jako dobre miejsce dla inwestorów zagranicznych.

W 1936 r. został członkiem Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów. Mocno się wówczas opowiadał za wdrażaniem w Polsce rozwiązań propagowanych przez Johna Maynarda Keynesa. Uważał, że interwencja państwa może zapewnić dynamiczny rozwój polskiej gospodarce. Pekao czynnie więc uczestniczył w inwestycjach rozwojowych II RP, takich jak budowa Gdyni oraz Centralnego Okręgu Przemysłowego. Mocno opowiadał się też za zwiększaniem wydatków na wojsko i rozbudową krajowego przemysłu zbrojeniowego.

Po napaści III Rzeszy i ZSRR na Polskę we wrześniu 1939 r. znalazł się na emigracji. Przez Rumunię dotarł do Francji, a po jej klęsce w 1940 r. do Argentyny, gdzie został prezesem Banco Polaco – argentyńskiej filii Banku Pekao. Konflikt z rządem gen. Władysława Sikorskiego (czyszczącego urzędy ze zwolenników sanacji) sprawił, że w 1942 r. Gruber musiał zrezygnować z kierowania Banco Polaco i Polską Kasą Opieki. Pozbyto się w ten sposób wielkiego finansisty i patrioty, który robił później karierę w amerykańskich firmach ubezpieczeniowych działających w Argentynie. Henryk Gruber przeszedł na emeryturę w 1965 r. Zmarł 20 stycznia 1973 r. w Buenos Aires, a spoczywa na cmentarzu w urugwajskiej stolicy Montevideo.

Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
REKLAMA
REKLAMA