fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

Rachunkowość

Jak księgować i rozliczyć sprzedaż środka trwałego

Fotolia
Zbycie składników majątku firmy wykazuje się w segmencie pozostałej działalności operacyjnej. To jeden z wyjątków od zasady zakazu kompensaty – w sprawozdaniu finansowym prezentuje się wynik transakcji.

Co do zasady, jednostki gospodarcze osiągają przychody z działalności gospodarczej z tytułu sprzedaży towarów albo świadczenia usług. Zdarza się jednak, że przychody są osiągane również w wyniku zbycia składników firmowego majątku. Najczęściej taka sytuacja ma miejsce, gdy środek trwały przestał być jednostce potrzebny, ale można go sprzedać odzyskując część jego wartości. Ustawa o rachunkowości (dalej: uor) nie podaje szczegółowych wytycznych dotyczących ujęcia w księgach rachunkowych tego rodzaju transakcji. W razie wątpliwości warto sięgnąć po Krajowy Standard Rachunkowości nr 11 „Środki trwałe". KSR 11 definiuje rozchód środka trwałego jako wszelkie czynności (faktyczne i prawne) skutkujące zaprzestaniem ujmowania środka trwałego w księgach rachunkowych jednostki, w tym w szczególności między innymi na skutek sprzedaży. W tym momencie jednostka gospodarcza zaprzestaje ujmowania środka trwałego w księgach rachunkowych. Z chwilą rozchodu następuje również zakończenie jego amortyzacji, wyłączenie z ewidencji środków trwałych i kasacja numeru inwentarzowego. Wartość księgowa netto rozchodowanego środka trwałego obciąża (z pewnymi wyjątkami) bieżący wynik finansowy. Zaprzestanie ujmowania środka trwałego następuje pod datą jego sprzedaży lub nieodpłatnego przekazania.

Szczególny sposób prezentacji

Należy pamiętać, że operacje księgowe związane z taką transakcją wymagają specyficznej prezentacji w księgach rachunkowych. W sprawozdaniu finansowym przychody i koszty wykazuje się nieskompensowane. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 3 uor wartość poszczególnych składników aktywów i pasywów, przychodów i związanych z nimi kosztów, jak też zysków i strat nadzwyczajnych ustala się oddzielnie. Nie można kompensować ze sobą wartości różnych co do rodzaju aktywów i pasywów, przychodów i kosztów związanych z nimi oraz zysków i strat nadzwyczajnych. Od tej reguły pojawiają się jednak pewne wyjątki, które dotyczą między innymi pozostałych przychodów i kosztów operacyjnych czyli kategorii, do której zakwalifikowana zostanie sprzedaż majątku trwałego. We wzorze rachunku zysków i strat zaprezentowanym w załączniku nr 1 do uor pojawiają się pozycje: zysk oraz strata z tytułu rozchodu niefinansowych aktywów trwałych >patrz tabela 1.

Ustawa jasno zatem wskazuje, że operacje związane z zbyciem przez daną jednostkę gospodarczą aktywów niefinansowych należy prezentować w sprawozdaniu finansowym jako wynik pomiędzy uzyskanymi z tytułu tej transakcji przychodami a ich wartością księgową, czyli per saldo. Poza tym wartość księgową niefinansowego składnika aktywów, który zostanie zbyty, można powiększyć o koszty związane ze sprzedażą – jeśli wystąpią. Powyższe podejście potwierdza również KSR 11. Zgodnie z postanowieniami paragrafu 9.4. KSR 11 wartość księgową netto sprzedanego lub przekazanego nieodpłatnie środka trwałego odnosi się w ciężar pozostałych kosztów operacyjnych.

Przychód ze sprzedaży ujmuje się w pozostałych przychodach operacyjnych, a wynik z takiej transakcji prezentuje się jako zysk lub stratę z tytułu rozchodu niefinansowych aktywów trwałych.

Jak widać na powyższych przykładach, prowadząc ewidencję zdarzeń gospodarczych z obszaru pozostałych przychodów i kosztów operacyjnych, jednostka gospodarcza posługuje się kontami zespołu 7 z wzorcowego planu kont (odpowiednio np. 76–0 i 76–1). Przychody i koszty związane ze sprzedażą składnika aktywów niefinansowych ujmuje odrębnie w księgach rachunkowych, ale w rachunku zysków i strat powinna zaprezentować różnicę między przychodami uzyskanymi z ich zbycia a wartością księgową, pokazując odpowiednio zysk, gdy wartość bilansowa netto składnika aktywów niefinansowych jest niższa od ceny sprzedaży oraz stratę, gdy jest wyższa. Warto również uszczegółowić analitykę planu kont, aby ułatwić identyfikację transakcji związanych ze zbyciem składników majątku trwałego i ich analizę w celu prawidłowego ujęcia w sprawozdaniu finansowym.

Zasady podatkowe

Szczególnej uwagi wymagają również skutki sprzedaży środka trwałego w podatku dochodowym. Wynika z nich, że wydatki na nabycie środków trwałych (zaktualizowane zgodnie z odrębnymi przepisami), pomniejszone o sumę odpisów amortyzacyjnych, zarówno stanowiących koszty uzyskania przychodów, jak i wyłączonych z tych kosztów na podstawie przepisów o podatku dochodowym, są kosztem uzyskania przychodów w przypadku ich odpłatnego zbycia, bez względu na czas ich poniesienia. Oznacza to, że w momencie sprzedaży składnika majątku trwałego, do kosztów uzyskania przychodu podatnik powinien zaliczyć niezamortyzowaną wartość środka trwałego. Typowym przykładem takiej sytuacji jest sprzedaż samochodu osobowego o wartości początkowej wyższej niż równowartość 20 000 euro. >Wyciąg z odpowiednich przepisów zawiera tabela 2.

Przykład 2

W grudniu 2017 roku spółka sprzedała samochód osobowy ujęty w jej księgach rachunkowych jako środek trwały, amortyzowany przez trzy lata stawką 20 proc. rocznie.

Wartość początkowa samochodu wynosiła 200 000 zł.

Roczny odpis amortyzacyjny wynosił zatem 200 000 zł x 20 proc. = 40 000 zł.

W dniu przekazania samochodu do używania średni kurs euro wynosił 4 zł, a więc równowartość 20 000 euro przeliczona według tego kursu wyniosła 20 000 euro x 4 zł = 80 000 zł.

W ciągu trzech lat spółka mogła zaliczyć do kosztów podatkowych odpis amortyzacyjny w wysokości 80 000 zł x 20 proc. x 3 lata = 48 000 zł.

Kosztem uzyskania przychodu w momencie sprzedaży samochodu osobowego będzie jednak tylko 200 000 zł – 3 x 40 000 zł = 80 000 zł.

Faktura na potwierdzenie

Jeśli chodzi o opodatkowanie sprzedaży środka trwałego podatkiem od towarów i usług, to zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT zwalnia się od podatku dostawę towarów wykorzystywanych wyłącznie na cele działalności zwolnionej od podatku, jeżeli z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. W praktyce oznacza to, że jeżeli jednostka gospodarcza przy zakupie danego środka trwałego skorzystała z odliczenia VAT, to sprzedaż podlega co do zasady opodatkowaniu przy zastosowaniu stawki właściwej dla danego towaru, a podatnik ma obowiązek wystawienia faktury VAT.

Przykłady i tabele: opracowanie własne

podstawa prawna: ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (tekst jedn. DzU z 2016 r. poz. 1047 ze zm.)

podstawa prawna: uchwała nr 4/2017 Komitetu Standardów Rachunkowości z 3 kwietnia 2017 r. w sprawie przyjęcia Krajowego Standardu Rachunkowości nr 11 „Środki trwałe" (DzU Ministra Rozwoju i Finansów z 29 maja 2017 r., poz. 105)

podstawa prawna: ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn. DzU z 2017 r. poz. 1221 ze zm.)

podstawa prawna: ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. DzU z 2016 r. poz. 2032 ze zm.)

podstawa prawna: ustawa z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jedn. DzU z 2016 r. poz. 1888 ze zm.)

Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA