fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

Rachunkowość

Jak księgować potrącenia zajęcia komorniczego pracownika

Adobe Stock
Zajęcie wynagrodzenia to najczęściej stosowany przez komorników sposób prowadzenia postępowania. Oznacza to jednak więcej obowiązków dla pracodawców. Kodeks pracy szczegółowo reguluje zasady dokonywania potrąceń, ich wysokości a także kolejność.

- Jesteśmy niewielką spółką zajmującą się sprzedażą usług z zakresu marketingu. Ostatnio, po raz pierwszy, otrzymaliśmy od komornika zawiadomienie o zajęciu części wynagrodzenia jednego z pracowników. Jak dokonać tego potrącenia w księgach? Czy ciążą na nas jakieś dodatkowe obowiązki? – pyta czytelnik.

Czytaj także: Czy pracodawca musi respektować zajęcie wynagrodzenia

Obowiązki pracodawcy

Zgodnie z przepisami kodeksu postępowania cywilnego (dalej: k.p.c.), komornik wzywa pracodawcę do przekazania sobie lub bezpośrednio wierzycielowi, kwot egzekwowanych. Dokonując zajęcia wynagrodzenia za pracę, komornik nakazuje także pracodawcy, aby ten w ciągu tygodnia:

1) przedstawił za okres trzech miesięcy poprzedzających zajęcie, za każdy miesiąc oddzielnie, zestawienie periodycznego wynagrodzenia dłużnika za pracę oraz oddzielnie jego dochodu z wszelkich innych tytułów;

2) podał, w jakiej kwocie i w jakich terminach zajęte wynagrodzenie będzie przekazywane wierzycielowi;

3) w razie istnienia przeszkód do wypłacenia wynagrodzenia za pracę złożył oświadczenie o rodzaju tych przeszkód, a w szczególności podał, czy inne osoby roszczą sobie prawa, czy i w jakim sądzie toczy się sprawa o zajęte wynagrodzenie i czy oraz o jakie roszczenia została skierowana do zajętego wynagrodzenia egzekucja przez innych wierzycieli.

Jeśli pracodawca nie złoży w terminie tygodniowym wymienionych zestawień oraz oświadczeń, a także nie przekaże zajętego wynagrodzenia (w sposób, który został przez komornika określony), zgodnie z art. 886 k.p.c. grozi mu grzywna do pięciu tysięcy złotych.

Co podlega zajęciom

Podstawową zasadą wynikającą z kodeksu pracy ( dalej k.p.) jest prawo do godziwego wynagrodzenia za wykonywaną pracę. Prawo pracy szczegółowo reguluje ochronę wynagrodzeń pracownika, ale zawiera również listę potrąceń, których pracodawca może dokonywać bez jego zgody. Jest to najbardziej dokuczliwe dla pracowników.

Zgodnie z art. 87 k.p. z wynagrodzenia za pracę po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne, zaliczki na podatek dochodowy oraz wpłat dokonywanych do pracowniczego planu kapitałowego potrąceniu podlegają we wskazanej kolejności:

a) sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych – do 3/5 wynagrodzenia,

b) sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne – do wysokości 1 wynagrodzenia,

c) zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi – do wysokości 1 wynagrodzenia,

d) kary pieniężne przewidziane w art. 108 k.p.

Czego nie można zabrać

Należności inne, niż wymienione powyżej w art. 87 k.p. , mogą być potrącane z wynagrodzenia pracownika tylko za jego zgodą pisemną (art. 91 k.p.). Całkowicie zwolnione od potrąceń są kwoty wynagrodzeń w wysokości:

1) minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów, przysługującego pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne, zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz wpłat dokonywanych do pracowniczego planu kapitałowego, przy potrącaniu sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne,

2) 75 proc. wynagrodzenia określonego w pkt 1 – przy potrącaniu zaliczek pieniężnych udzielonych pracownikowi;

3) 80 proc. wynagrodzenia określonego w pkt 1 – przy potrącaniu należności innych niż na rzecz pracodawcy;

4) 90 proc. wynagrodzenia określonego w pkt 1 – przy potrącaniu kar pieniężnych przewidzianych w art. 108 k.p.

 

Ujęcie w księgach

W przypadku otrzymania zawiadomienia o potrąceniu komorniczym, należy dokonać jego ewidencji w księgach rachunkowych. Zarejestrowaniu w księgach podlega kwota, którą pracodawca ma obowiązek potrącić z wynagrodzenia pracownika i przekazać na poczet egzekucji. Dokumentem na podstawie, którego można ująć te zdarzenie w księgach jest lista płac.

PRZYKŁAD

Jednostka otrzymała zawiadomienie od komornika o zajęciu wynagrodzenia pracownika na poczet należności kredytowych w wysokości 15 000 zł.

Miesięczne wynagrodzenie pracownika zatrudnionego na podstawie umowę o pracę wynosi 5500 zł brutto. Przysługują mu podstawowe koszty uzyskania przychodów (111,25 zł), a pracodawca uprawniony jest do pomniejszenia zaliczki na podatek dochodowy o kwotę: 46,33 zł. Po odliczeniu składek ZUS oraz zaliczki na podatek dochodowy wynagrodzenie pracownika wynosi 4247,43 zł.

Zgodnie z polityką rachunkowości jednostki, koszty działalności podstawowej ujmowane są na kontach zespołu 4.

Z wynagrodzenia za pracę po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy, potrąceniu będzie podlegała kwota do wysokości 1 wynagrodzenia. Trzeba jednak pamiętać o zwolnionym od potrącenia, na mocy kodeksu pracy, minimalnym wynagrodzeniu za pracę.

Połowa wynagrodzenia pracownika: 1 x 4247,43= 2123,72 zł

Kwota wolna od potrąceń w roku 2019: 1633,78 zł

Pracodawca powinien zatem przekazać na poczet zajęcia 2123,72 zł, ponieważ nie narusza to kwoty wolnej od potrąceń (1633,78 zł).

Ewidencja księgowa:

1.Księgowanie listy płac pracownika za dany miesiąc

a) wynagrodzenie brutto

Wn „Wynagrodzenia" 6000 zł

Ma „Rozrachunki z tytułu wynagrodzeń: 6000 zł

b) składki ZUS

Wn „Rozrachunki z tytułu wynagrodzeń" 1288,57 zł

Ma „Rozrachunki z ZUS" 1288,57 zł

c) zaliczka na podatek dochodowy od osób fizycznych

Wn „Rozrachunki z tytułu wynagrodzeń" 464 zł

Ma „Rozrachunki z urzędem skarbowym" 464 zł

d) potrącenie z tytułu egzekucyjnego

Wn „Rozrachunki z tytułu wynagrodzeń" 2123,72 zł

Ma „Pozostałe rozrachunki – zajęcia komornicze" 2123,72 zł

2. Przelew środków z tytułu potrącenia

Wn „Pozostałe rozrachunki – zajęcia komornicze" 2123,72 zł

Ma „Rachunek bankowy" 2123,72 zł

3. Wypłata wynagrodzenia dla pracownika – po pomniejszeniu o kwotę zajęcia komorniczego

Wn „Rozrachunki z tytułu wynagrodzeń" 2123,71 zł

Ma „Rachunek bankowy" 2123,71 zł

Umowy cywilno-prawne i niepełny wymiar

Nie bez przyczyny umowy cywilnoprawne ze względu na swoje właściwości nazywane są potocznie "śmieciowymi". Osobom zatrudnionym na umowy cywilnoprawne nie przysługują uprawnienia pracownicze, w tym m.in. prawo do minimalnego wynagrodzenia. Związane jest to bezpośrednio z tym, że egzekucja komornicza prowadzona z wierzytelności wynikającej z umowy zlecenia albo umowy o dzieło nie podlega ograniczeniom. Oznacza to więc, że komornik ma prawo zająć całość wynagrodzenia z tytułu tych umów.

Pracownik ma możliwość uchronienia się przed utratą całości wynagrodzenia z tytułu tych umów, zgłaszając się do komornika z wnioskiem o wyjątkowe potraktowanie zarobków wynikających z umowy cywilnoprawnej jak zarobków z umowy o pracę. Jest to możliwe jedynie wtedy, gdy zachodzą następujące okoliczności :

a) wypłata z tytułu umowy zlecenia lub umowy o dzieło jest jedynym źródłem dochodu dłużnika,

b) dłużnik od dłuższego czasu pracuje u jednego pracodawcy,

c) wypłaty z tytułu umowy mają charakter powtarzalny,

d) zarobki z tytułu tej umowy mają charakter stały.

Pozytywne rozpatrzenie takiego wniosku jest indywidualną decyzją komornika. Jeśli komornik wyrazi zgodę na to, by wypłatę z tytułu umowy zlecenie czy też o dzieło traktować jak wypłatę z tytułu umów o pracę, zleceniobiorcę lub osobę wykonującą pracę na podstawie umowy o dzieło będą dotyczyły identyczne zasady jak dłużników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę.

Natomiast wynagrodzenia osób zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu pracy podlega egzekucji oraz ochronie na zasadach określonych dla osób zatrudnionych na pełen etat. Jednak kwoty zarówno potrąceń jak i zwolnień, ulegają zmniejszeniu proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy, co wynika z  art. § 2 art. 87 k.p. Oznacza to, że kwota wolna od zajęć komorniczych wyniesie odpowiednio:

1 etatu – 816,89 zł

1 etatu – 408,45 zł

3 etatu – 1225,33 zł.

Co w sytuacji zmiany umowy lub pracodawcy

Zmiana warunków umowy z pracownikiem, na którym ciąży egzekucja komornicza, lub podpisanie z nim nowej umowy nie spowoduje, że zajęcie należności przestanie obowiązywać. O wszelkich zmianach w umowach pracodawca musi powiadomić komornika. W sytuacji gdy, pracownik zakończy pracę u obecnego pracodawcy, również ma on obowiązek poinformować o tym fakcie komornika (art. 882 § 2 k.p.c.). Ponadto, pracodawca ma obowiązek w wydanym pracownikowi świadectwie pracy zamieścić wzmiankę o zajęciu należności. Musi ona zawierać oznaczenie komornika zajmującego należność, numer sprawy egzekucyjnej, a także wysokość potrąconych do tej pory kwot.

Ustanie stosunku pracy z dotychczasowym pracodawcą nie oznacza dla niego zakończenia obowiązków związanych z zajęciem komorniczym. W sytuacji, gdy dotychczasowy pracodawca wie, gdzie zatrudnił się były pracownik będący dłużnikiem, musi przekazać zawiadomienie komornika i dokumenty dotyczące zajęcia wynagrodzenia nowemu pracodawcy. Powinien też powiadomić o tym komornika i dłużnika, przeciwko któremu toczy się postępowanie egzekucyjne. Przesłanie nowemu pracodawcy zawiadomienia komornika jest traktowane na równi z zawiadomieniem przesłanym przez komornika. Od tego momentu następuje zajęcie pensji u nowego pracodawcy.

Weronika Król starszy konsultant w departamencie audytu, UHY ECA mat. pras.

Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA