fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

Rachunkowość

Zmiany w sprawozdaniu finansowym są możliwe do jego zatwierdzenia

Adobe Stock
Informacje ujawnione już po zakończeniu danego roku obrotowego mogą wpływać na dane zawarte w bilansie sporządzanym za ten okres. O sposobie ich księgowego ujęcia decyduje między innymi poziom istotności.

- Jesteśmy spółką akcyjną. Przy sporządzaniu sprawozdania finansowego za rok 2018 natrafiliśmy na operacje gospodarcze dotyczące roku objętego sprawozdaniem finansowym, które nie zostały prawidłowo (lub w ogóle) ujęte w księgach. W jaki sposób powinniśmy zaewidencjonować te zdarzenia? Czy konieczne jest ujęcie w księgach? W jaki sposób oszacować istotność transakcji? – pyta czytelnik.

Czytaj także: Są problemy ze sprawozdaniami finansowymi spółek w formie elektronicznej

Przy sporządzeniu sprawozdania finansowego za dany rok obrotowy powinno się uwzględnić również zdarzenia występujące po dniu bilansowym. Aby zrobić to w sposób prawidłowy i zgodny z obowiązującymi przepisami, należy zapoznać się z ogólnymi regulacjami zawartymi w art. 54 ustawy o rachunkowości (dalej: uor), a pomocne mogą być szczegółowe zasady opisane w Krajowym Standardzie Rachunkowości nr 7 „Zmiany zasad (polityki) rachunkowości, wartości szacunkowych, poprawianie błędów, zdarzenia następujące po dniu bilansowym – ujęcie i prezentacja" (dalej: KSR 7). Zgodnie z definicją zawartą w KSR 7, za zdarzenie po dniu bilansowym uznaje się korzystne i niekorzystne zdarzenia, jakie nastąpiły po dniu bilansowym, na który sporządzono sprawozdanie finansowe za dany rok obrotowy, istotnie wpływające na dane wykazane w tym sprawozdaniu, o których jednostka dowiedziała się przed dniem zatwierdzenia sprawozdania finansowego. Ważne jest tutaj rozpatrzenie, czy dane zdarzenia mogą mieć przełożenie na treść sprawozdania finansowego, a ich istota może faktycznie wpłynąć na warunki wiernego i rzetelnego przedstawienia obrazu sytuacji majątkowej i finansowej jednostki.

Standard dzieli te zdarzenia, ze względu na ich wpływ na dane w sprawozdaniu, na dwie kategorie:

a) dostarczające dowodów na istnienie określonego stanu na dzień bilansowy

Przykład

Do tej grupy zalicza się następujące zdarzenia:

- korekty przychodów ze sprzedaży wykazanych w księgach rachunkowych i sprawozdaniu finansowym jednostki za rok obrotowy, polegające zarówno na zmianach kwot faktur, jak i anulowaniu sprzedaży;

- rozstrzygnięcie sprawy sądowej, które potwierdza lub zmienia wysokość wykazanej na dzień bilansowy rezerwy na zobowiązanie jednostki bądź powoduje powstanie zobowiązania, na które nie utworzono rezerwy;

- uzyskanie informacji o tym, że na dzień bilansowy wartość składnika aktywów na skutek utraty wartości była niższa od wykazanej w księgach rachunkowych jednostki;

- ustalenie ostatecznej ceny nabycia zakupionych przez jednostkę w roku sprawozdawczym (przed dniem bilansowym) aktywów;

- przychody ze sprzedanych po dniu bilansowym aktywów, pomniejszone o koszty sprzedaży, są niższe od wartości, w jakiej aktywa te figurują na dzień bilansowy w księgach rachunkowych;

- wykrycie błędów, w tym wywołanych oszustwami.

b) wskazujące na stan zaistniały po dniu bilansowym

Przykład

Do tej kategorii zalicza się następujące zdarzenia:

- spadek wartości rynkowej inwestycji posiadanych przez jednostkę;

- zadeklarowanie dywidend należnych posiadaczom instrumentów kapitałowych jednostki;

- połączenie jednostki z inną jednostką;

- znaczące zakupy aktywów przez jednostkę;

- przeznaczenie do sprzedaży lub znacząca sprzedaż aktywów przez jednostkę;

- zniszczenie przez pożar, powódź ważnego zakładu jednostki;

- ogłoszenie rozpoczęcia lub rozpoczęcie wdrażania restrukturyzacji jednostki;

- znaczące zmiany cen aktywów lub kursów wymiany walut obcych mających związek z działalnością jednostki;

- zaciągnięcie znaczących zobowiązań przez jednostkę;

- udzielenie przez jednostkę wysokich gwarancji, poręczeń;

- wniesienie sprawy do sądu lub otrzymanie pozwu przez jednostkę w sprawach wynikających ze zdarzeń, które nastąpiły po dniu bilansowym.

W przypadku zdarzeń, które dostarczają dowodów na istnienie określonego stanu na dzień bilansowy, konieczne jest ujęcie stosownych korekt liczbowych w sprawozdaniu finansowym. Natomiast zdarzenia wskazujące na stan zaistniały po dniu bilansowym wymagają jedynie ujawnienia w informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego.

Ostateczny termin

Kolejną kwestią, którą koniecznie należy wziąć pod uwagę, jest moment powzięcia informacji o opisywanych powyżej zagadnieniach. Rozróżniamy tutaj dwa okresy:

a) po dniu bilansowym, a przed sporządzeniem rocznego sprawozdania finansowego,

b) po sporządzeniu sprawozdania finansowego, a przed jego zatwierdzeniem.

W pierwszym przypadku skutki zdarzeń, które zmieniają wiedzę jednostki o stanie istniejącym na dzień bilansowy, zgodnie z KSR 7, uwzględnia się w księgach rachunkowych i sprawozdaniu finansowym roku obrotowego, kończącego się tym dniem bilansowym.

Z kolei w drugiej sytuacji, jednostka zobowiązana jest ująć skutki takich zdarzeń w księgach rachunkowych poprzedniego roku obrotowego oraz skorygować już sporządzone na ich podstawie roczne sprawozdanie finansowe za ten rok obrotowy.

Zdarza się również, że informacje o zdarzeniach, jakie nastąpiły po dniu bilansowym, jednostka może otrzymać po dniu zatwierdzenia rocznego sprawozdania finansowego. W związku z tym, że sprawozdanie zostało już zatwierdzone, przepisy nie dopuszczają możliwości jego korygowania. W takim przypadku ujawnione fakty uznaje się za błędy lat poprzednich.

Za błąd lat poprzednich, zgodnie z art. 54 ust. 3 uor, należy uznać taki błąd, w następstwie którego sprawozdanie za rok lub lata poprzednie nie może być uznane za spełniające wymagania określone w art. 4 ust. 1 uor, to znaczy, że błąd powoduje, iż sprawozdanie finansowe nie przedstawia w sposób rzetelny i prawidłowy sytuacji majątkowej i finansowej oraz wyniku finansowego jednostki.

Decydująca jest tu odpowiednio duża waga błędu, tj. taka, która powoduje, że sprawozdanie za rok lub lata ubiegłe nie przedstawia w sposób rzetelny i prawidłowy sytuacji majątkowej i finansowej oraz wyniku finansowego jednostki. W praktyce przyjmuje się, że są to błędy, w wyniku których:

- wynik finansowy brutto odchyli się o więcej niż 5–10 proc.,

- suma bilansowa odchyli się o więcej niż 1–2 proc.,

- przychody netto ze sprzedaży odchylą się o więcej niż 0,5–1 proc.

Ważne jest, aby powyższe progi, ustalone dla danej jednostki z uwzględnieniem charakterystyki jej działalności, zamieścić w polityce rachunkowości.

KSR 7 wskazuje, że błędy są istotne, w przypadku gdy pojedynczo lub łącznie mogą wpłynąć na decyzje gospodarcze podejmowane przez użytkowników sprawozdania finansowego. Istotność błędu jest uzależniona od wielkości i  rodzaju pominięcia lub nieprawidłowości, ocenianych w kontekście towarzyszących okoliczności. Czynnikiem rozstrzygającym o istotności może być zarówno wielkość, jak i rodzaj pozycji lub też kombinacja obu tych czynników.

W sytuacji stwierdzenia wystąpienia błędu lat poprzednich po zatwierdzeniu sprawozdania finansowego, kwotę korekty odnosi się na kapitał (fundusz) własny i wykazuje jako zysk (stratę) z lat ubiegłych.

Uwaga! Korekta ta jest odnoszona w kwocie netto, tzn. po uwzględnieniu wpływu na zobowiązania podatkowe (zarówno o charakterze bieżącym, jak i wynikające z tytułu odroczonego podatku dochodowego).

Czy trzeba powtórzyć procedurę

Taka sytuacja będzie wymagała, aby skutki błędów ujęte w zysku (stracie) z lat ubiegłych, zostały formalnie usankcjonowane przez organy zatwierdzające sprawozdanie jednostki w zakresie podziału lub pokrycia wyniku finansowego z lat ubiegłych. Nie można już ponownie zatwierdzić uprzednio zatwierdzonego sprawozdania finansowego, w którym znajdował się błąd. Zatwierdza się wtedy sprawozdanie za rok następny i podczas podjęcia uchwały uznaje się błąd lat ubiegłych oraz decyduje, w jaki sposób należy go pokryć.

Dodatkowe ujawnienia

Jednostka jest także zobowiązana do ujawnienia w dodatkowych informacjach i objaśnieniach do sprawozdania finansowego następujących informacji, dotyczących korekty błędów popełnionych w poprzednich latach obrotowych:

a) rodzaj błędu popełnionego w poprzednich latach,

b) kwotę korekty dotyczącej roku bieżącego roku obrotowego i każdej korekty dotyczącej lat poprzednich,

c) kwotę korekty dotyczącej okresów wcześniejszych od okresów uwzględnionych w danych porównawczych.

Uwaga! Gdy ustalenie kwot korekt jest praktycznie niewykonalne, to zamiast powyższych informacji, jednostka wskazuje sam fakt popełnienia błędu w latach poprzednich oraz podaje, na czym polegał dany błąd i wyjaśnia brak możliwości wiarygodnego oszacowania wpływu związanej z tym korekty.

Patryk Steidten - menedżer w departamencie audytu, Grupa UHY ECA

Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA