fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

Postępowanie podatkowe

Interpretacja indywidualna nie musi być respektowana przez kontrolujących

Fotolia
Organy kontrolujące nie są zobligowane do przyjęcia wykładni wyrażonej w interpretacji prawa podatkowego wydanej dla podatnika, a nawet – jeśli są ku temu przesłanki – do jej uwzględniania w rozstrzygnięciu sprawy.
Jednym z instrumentów służących zapewnieniu jednolitego stosowania przepisów prawa podatkowego są interpretacje indywidualne. Podatnik, co do zasady, podlega ochronie, gdy działał w zaufaniu do jej treści. Nie ma natomiast unormowań prawnych wprost nakazujących kontrolującym przyjęcie poglądu wyrażonego w posiadanej przez kontrolowanego interpretacji indywidualnej ani też wzięcia jej pod uwagę przy ustalaniu wysokości zobowiązania podatkowego.

Rola informacyjna

Interpretacja indywidualna prawa podatkowego jest wykładnią przepisów podatkowych w indywidualnej sprawie wydanej na wniosek i na rzecz zainteresowanego podmiotu. Interpretacja wyraża jedynie stanowisko organu interpretującego w zakresie stosowania przepisów prawa podatkowego w odniesieniu do wskazanego we wniosku stanu faktycznego (lub zdarzenia przyszłego).

Funkcja ochronna nie działa, bo...

W przypadku, gdy wnioskodawca zastosował się do wykładni przedstawionej w interpretacji, która następnie nie została uwzględniona w rozstrzygnięciu sprawy podatkowej, może powołać się na jej funkcję ochronną. W podstawowym zakresie ochrony (w uproszczeniu: co do zdarzeń przeszłych) podatnik będzie zwolniony z sankcji karnych skarbowych oraz z zapłaty odsetek od zaległości podatkowych. W przypadku ochrony pełnej (tj. zdarzeń przyszłych) podatnik będzie dodatkowo zwolniony z obowiązku zapłaty zobowiązania podatkowego.

...inny stan faktyczny

Charakter postępowań (i kontroli) podatkowych wskazuje na to, że interpretacji przepisów podatkowych organy kontrolujące dokonują dopiero po ustaleniu przez nie stanu faktycznego. Sama interpretacja indywidualna wyrażą natomiast jedynie pogląd, jak należy rozumieć przepisy w odniesieniu do zdarzenia opisanego we wniosku, a nie ustalonego na podstawie zebranego materiału dowodowego. Ta różnica – wobec jakiego stanu faktycznego należy interpretować przepisy, tj. czy ustalonego na podstawie zabranego materiału dowodowego, czy wyłącznie opisanego przez podatnika we wniosku o interpretację (który nie może być przez organ negowany), może przesądzić o tym, czy prawo do skorzystania z funkcji ochronnych posiadanej interpretacji w ogóle wystąpi.
W przypadku ustalenia rozbieżności pomiędzy opisem zdarzenia ujętym we wniosku o interpretację a stanem faktycznym ustalonym w trakcie postępowania, interpretacja indywidualna nie będzie miała zastosowania, a organy kontrolujące nie będą w żaden sposób zobligowane do respektowania jej funkcji ochronnej. Rozbieżności w stanie faktycznym mogą bowiem powodować konieczność odmiennej interpretacji przepisów.
Niestety w przepisach nie znajdziemy wskazówek, jakie różnice między stanem faktycznym opisanym w interpretacji a ustalonym w postępowaniu przekreślają moc ochronną interpretacji. Z pewnością powinny one być istotne, gdyż z oczywistej różnicy między każdą rzeczą a jej opisem wynika, że we wniosku o interpretację nie można zawrzeć nieskończenie szczegółowego opisu danej sprawy, jaki wyłoni się po przeprowadzeniu kompleksowego postępowania dowodowego. Opis zawsze jest z konieczności jedynie parafrazą faktu. Tymczasem, jak się wydaje, organy podatkowe z tej okoliczności coraz częściej czynią podstawę odmowy uznania funkcji ochronnej wydanych uprzednio interpretacji, mimo braku istotnych, tj. mających wpływ na ocenę zdarzenia różnic między opisem stanu faktycznego a tym stanem.

...zmiana stanu prawnego

Choć nie wyrażono tego w przepisach, to nie ma wątpliwości, że zmiana stanu prawnego musi powodować utratę mocy ochronnej interpretacji. Te bowiem wypowiadają się co do wykładni określonych przepisów. Pytanie jednak, czy każda zmiana stanu prawnego automatycznie oznacza utratę ww. ochrony. Przypomnijmy, że wykładnia to nic innego niż odkodowywanie normy prawnej z przepisu. Jeśli zatem ta sama norma prawna została wyrażona w innej jednostce redakcyjnej (np. poprzez przesunięcie przepisów z rozporządzenia do ustawy), to nie powinno to wpływać na zakres ochrony interpretacji.
Ze względu na dynamiczne zmiany prawa, podatnicy powinni na bieżąco monitorować to, czy posiadane przez nich interpretacje dotyczą aktualnego stanu prawnego. Ma to znaczenie zwłaszcza w przypadkach kiedy pytano o zdarzenia powtarzające się, np. stale świadczone usługi czy dostawy towarów.

...obejście prawa

Sankcję w postaci wyłączenia mocy ochronnej interpretacji podatkowych zawarto wprost w regulacjach wprowadzających do polskiego systemu instytucję obejścia prawa podatkowego. Podmioty stosujące sztuczne konstrukcje w celu osiągniecia nieuprawnionych korzyści podatkowych nie mogą liczyć na ochronę. W tym zakresie praktyka będzie się jednak dopiero kształtować.

Inicjatywa podatnika – wniosek dowodowy

Uwzględnienie interpretacji indywidualnej w określonej sprawie podatkowej, w tym skorzystanie z jej funkcji ochronnej, jest prawem podatnika, a nie obowiązkiem jego czy organu kontrolującego. Dopiero, gdy podatnik zechce skorzystać z takiej ochrony, organ kontrolujący powinien mu to umożliwić.
Samo powołanie się na interpretację powinno nastąpić już w trakcie postępowania, poprzez skorzystanie przez podatnika (stronę postępowania) z prawa do składania wniosków dowodowych. Podatnik może zatem powołać się na interpretację celem uznania jej przez organ kontrolujący jako dowód w sprawie. Organy kontrolujące, chociaż nie mają bezwzględnego obowiązku uwzględniania i podzielania stanowiska organu wydającego interpretację, w przypadku powołania się na nią przez kontrolowanego, będą związane jej funkcją ochronną i pomimo wymiaru zobowiązania podatkowego na podstawie odmiennego poglądu interpretacyjnego, mają obowiązek przyznać kontrolowanemu prawo np. do zwolnienia z zapłaty podatku.

Bez rygoru natychmiastowej wykonalności

Na marginesie warto zaznaczyć, że wniosek kontrolowanego o uwzględnienie w decyzji posiadanej interpretacji powoduje dodatkowo, iż tej decyzji (tj. ustalającej lub określającej wysokość zobowiązania podatkowego, wysokość zwrotu podatku lub wysokość odsetek za zwłokę albo orzekającej o odpowiedzialności podatkowej płatnika lub inkasenta, osoby trzeciej albo spadkobiercy) w zakresie objętym ochroną nie nadaje się rygoru natychmiastowej wykonalności.
—Justyna Podlaszewska jest konsultantem w Dziale doradztwa podatkowego, TPA Poland
—Marcin Palusiński jest doradcą podatkowym i radcą prawnym w Dziale doradztwa podatkowego, TPA Poland
podstawa prawna: Przepisy rozdziału 1a działu II, a także działu IV, w szczególności art. 210 § 3, art. 239d, ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. DzU z 2017 r., poz. 201 ze zm.)
Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA