fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

Postępowanie podatkowe

Uzyskanie interpretacji pomoże uniknąć sporu z fiskusem

Adobe Stock
Dokonywana przez organy podatkowe zmiana sposobu stosowania regulacji podatkowych może być dla przedsiębiorców bardzo niebezpieczna. Dlatego warto wiedzieć, jak uchronić się przed konsekwencjami tego zjawiska.

Polski system podatkowy funkcjonuje przede wszystkim w oparciu o rozliczenia dokonywane przez podatników w składanych deklaracjach. Należność wykazana na urzędowym formularzu stanowi podatek do zapłacenia. Takie rozwiązanie sprawia, że podatnicy zobowiązani są do stosowania przepisów prawa podatkowego na potrzeby samodzielnego wykazania podatku. Organy podatkowe uprawnione są do weryfikacji przeprowadzonych przez podatników rozliczeń, co może wiązać się ze zwiększeniem należności. Szczególnie, że podatnicy nie zawsze mają pewność, jak poprawnie zastosować dany przepis.

Czytaj też:

Przegrana fiskusa w sporze o ochronę z interpretacji - wyrok NSA

Interpretacje podatkowe a klauzula nadużycia prawa podatkowego

ZOBACZ wniosek o uwzględnienie interpretacji w rozstrzygnięciu sprawy (pdf)

Przepisy są nieczytelne

Nie tylko podatnicy mają problemy z interpretowaniem niejednoznacznych przepisów, czego efektem mogą być niżej opisane zjawiska.

1. Rozstrzyganie podobnych spraw w odmienny sposób przez różne organy

Na administrację podatkową składa się Krajowa Administracji Skarbowej oraz nieobjęta podobną strukturą cała masa samorządowych organów podatkowych. Struktury te działają za pomocą:

- 16 izb administracji skarbowej (KAS);

- 380 urzędów skarbowych (KAS);

- 16 urzędów celno-skarbowych (KAS);

- 2477 urzędów obsługujących gminy;

- 49 samorządowych kolegiów odwoławczych.

Z tego wynika, że na terenie naszego kraju znajduje się około trzech tysięcy ośrodków wydawania rozstrzygnięć podatkowych. Przy czym Szef Krajowej Administracji Skarbowej sprawuje nadzór jedynie nad organami wchodzącymi w skład KAS. Natomiast urzędy miasta (gminy) pozbawione są organu centralnego mogącego wpływać na jednolitość podejmowanych lokalnie rozstrzygnięć. Biorąc pod uwagę liczbę organów podatkowych, zapewnienie jednomyślności w ramach KAS jest niezwykle trudne. Natomiast w przypadku organów samorządowych trudno się dziwić, że występują rozbieżności.

Przykład

Pan Jan Borowski prowadzi działalność w branży transportowej za pośrednictwem trzech spółek z siedzibami w różnych województwach. Pan Borowski składa deklaracje dla podatku od nieruchomości, podatku od środków transportowych oraz podatku od tworów i usług. Na potrzeby organów z różnych miejscowości pan Jan co najmniej jeden podatek rozlicza w inny sposób. Wynika to z odmiennej praktyki przyjętej w niektórych organach.

2. Odstąpienie od przyjętego sposobu załatwiania spraw

Stopień skomplikowania przepisów prawa podatkowego może prowadzić do zmian sposobu stosowania danego przepisu przez organy, przykładowo ze względu na dostosowanie praktyki do orzecznictwa sądów administracyjnych.

Zawiłość prawa podatkowego nie jest polską specjalnością. Konstrukcja podatków może być lepsza lub gorsza, ale raczej nie będzie łatwa w odbiorze. Poza tym otaczający nas świat ulega ciągłym zmianom, za którymi usiłuje nadążyć ustawodawca, wzbogacając regulacje prawne.

Przykład

Pan Jan Borowski jest pewny co do prawidłowości rozliczenia podatku od nieruchomości, ponieważ organ nigdy nie zakwestionował jego wyliczeń. Kilka lat temu pan Jan gościł nawet w jednej ze swoich spółek kontrolę podatkową, która nie wykazała nieprawidłowości. W bieżącym roku podatkowym zobowiązanie podatkowe zostało jednak określone przez organ w wysokości przewyższającej kwotę wykazaną w deklaracji. Okazało się, że zmiana na stanowisku skarbnika miasta pociągnęła za sobą zwrot w sposobie stosowanie niektórych przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

Narzędzia do wykorzystania

Wpływ ww. zjawisk może być ograniczany, ale ich całkowite wyeliminowanie na razie jest chyba niemożliwe. Dlatego ordynacja podatkowa (dalej o.p.) przewiduje wiele narzędzi umożliwiających unikanie negatywnych skutków braku konsekwencji administracji podatkowej.

Do narzędzi tego typu należą:

- interpretacje ogólne ministra finansów;

- objaśnienia podatkowe;

- interpretacje indywidualne;

- interpretacje indywidualne lokalnych organów podatkowych (prezydentów, burmistrzów, wójtów);

- utrwalona praktyka interpretacyjna organów Krajowej Administracji Skarbowej.

Każde z nich zostanie omówione w kolejnych artykułach tego cyklu. Na początek przybliżenia wymaga charakter ochrony, którą można za ich pomocą uzyskać. Z ordynacji podatkowej wynika, że podatnikowi nie może szkodzić nieuwzględnienie w jego sprawie sposobu interpretacji przepisów, który został uznany za prawidłowy przez odpowiedni organ.

Przykład

Pan Jan Borowski zorientował się, że sposób postępowania w związku z rozliczaniem podatku związanego z jedną ze spółek nie odpowiada wydanej przez ministra finansów interpretacji ogólnej. W związku z tym we wszystkich trzech województwach zaczął rozliczać się w ten sam sposób. Pan Jan może spać spokojnie, ponieważ niejednolita praktyka organów nie może mu szkodzić, jeżeli stosuje się do aktualnej interpretacji.

Jak działa ochrona

Ochrona oddziałuje na dwa sposoby. Po pierwsze, podatnikowi nie grozi odpowiedzialność karna skarbowa. Po drugie, prowadzi do braku konieczności uiszczania wyższego podatku. Jednak trzeba pamiętać, że w przypadku nieuwzględnienia przez organ danego narzędzia, ochrona nie zadziała automatycznie. Podatnik skorzysta z ochrony, jeżeli w odpowiednim czasie powoła się na wynikające z niej dobrodziejstwo. Tym odpowiednim czasem jest postępowanie podatkowe, w ramach którego organ zmierza do zwiększenia podatku. Jeżeli organ podatkowy nie kwestionuje danych zawartych w deklaracji, to oczywiście podatnik nie musi powoływać się na uzyskaną ochronę.

Przykład

Pan Jan Borowski zaczął rozliczać się w jednolity sposób w różnych miastach. Na terenie jednego z nich przyjęty przez podatnika sposób interpretacji przepisu został zakwestionowany przez organ w ramach czynności sprawdzających. Organ podatkowy wszczął postępowanie podatkowe w celu określenia zobowiązania podatkowego w wysokości wyższej niż zadeklarowana. W trakcie postępowania pan Jan złożył wniosek o zwolnienie z podatku na podstawie art. 14m o.p. Wniosek uzasadnił nieuiszczeniem podatku w części, o którą organ chce zwiększyć wymiar daniny, na skutek zastosowania się do ogólnej interpretacji ministra finansów.

Wniosek może zostać złożony zarówno przed organem pierwszej, jak i drugiej instancji. Jeżeli podatnik nie skorzysta z ochrony prawnej, to po wydaniu decyzji w organie odwoławczym rozstrzygnięcie stanie się ostateczne. Organy powinny posiadać informację o interpretacjach (objaśnieniach), w związku z czym kwestionowanie rozliczenia może wynikać z przeoczenia. Poinformowanie organu, w trakcie czynności sprawdzających, o zastosowaniu się do odpowiedniego wyjaśnienia, najczęściej pozwoli uniknąć wszczęcia postępowania podatkowego. Tym samym żądanie zwolnienia będzie niepotrzebne.

Przykład

W ramach czynności sprawdzających (jest to tryb, w ramach którego organ bada, czy są podstawy do wszczęcia postępowania) organ wezwał pana Jana do złożenia wyjaśnień, wskazując przyczyny podania w wątpliwość rzetelność danych zawartych w rozliczeniu. Pan Jan wskazał pracownikowi organu interpretację ogólną, do której się zastosował. Organ zrezygnował z domiaru podatku.

W miastach gdzie organy nie kwestionują rozliczeń pana Jana, nie trzeba ich informować o zastosowaniu się do interpretacji (objaśnienia) ani tym bardziej składać wniosków o zwolnienie.

Na co trzeba uważać

Wniosek wystosowany na podstawie art. 14m o.p. nie jest podstawą do wszczęcia oddzielnego postępowania w sprawie zwolnienia. Można go złożyć jedynie w odniesieniu do postępowania, które wiąże się z obliczaniem podatku. Jeżeli podatek zostanie określony decyzją ostateczną, to zwolnienie na podstawie art. 14m o.p. nie stanowi podstawy do wzruszenia decyzji nieuwzględniającej interpretacji.

Instrumenty, o których była mowa, mają pośredni wpływ na rozstrzygnięcia spraw podatkowych. Same w sobie nie stanowią podstawy podejmowanych decyzji. Wpływają na sytuację podatnika przede wszystkim poprzez zapewnienie ochrony, którą może urzeczywistnić zwolnienie z podatku. Niekiedy do jej wyegzekwowania będą musieli doprowadzić sami podatnicy.

ZOBACZ wniosek o uwzględnienie interpretacji w rozstrzygnięciu sprawy (pdf)

* * *

W kolejnym artykule opisane zostaną interpretacje ogólne ministra finansów, tzn.:

- czym się charakteryzują;

- co zawierają;

- w jakim celu są wydawane;

- czego dotyczą;

- gdzie ich szukać;

- czy mogą być wydane na wniosek podatnika;

- jakie warunki trzeba spełnić, żeby uzyskać ochronę prawną.

Autor jest głównym specjalistą w Urzędzie Miasta Szczecin

podstawa prawna: art. 14a-14s ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. DzU z 2018 r. poz. 800 ze zm.)

Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
REKLAMA
REKLAMA