fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

Postępowanie podatkowe

Podatek bankowy: interpretacja ogólna nic nie dała

123RF
Podstawę podatku bankowego ustala się co miesiąc na podstawie zestawienia obrotów i sald. Jednak dopiero przy sporządzaniu sprawozdania finansowego podlega ono obróbkom, których rezultatem są ostatecznie ustalone wartości aktywów.

Ustawa z 15 stycznia 2016 roku o podatku od niektórych instytucji finansowych (DzU poz. 68; dalej: ustawa o PIF), która obowiązuje od lutego 2016 r., już na etapie jej tworzenia i uchwalania budziła wiele kontrowersji. Krytycznie odnoszono się do samej idei tego podatku i zakresu podmiotowego. Niepochlebne opinie o niektórych zapisach tej ustawy wydał nawet Europejski Bank Centralny.

Najwięcej wątpliwości budzi jednak algorytm kalkulacji podatku, a w szczególności sposób ustalenia podstawy jego obliczania. Niejasna jest również sama definicja podatnika oraz zasady ustalania powiązań między podatnikami, które mają wpływ na jego ustalanie.

Co wynika z definicji

Podatnikami podatku są, zgodnie z ustawą o PIF, banki krajowe, oddziały banków zagranicznych oraz oddziały instytucji kredytowych, spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe (SKOK), krajowe zakłady ubezpieczeń, krajowe zakłady reasekuracji, oddziały i główne oddziały zagranicznych zakładów ubezpieczeń oraz zakładów reasekuracji, a także instytucje pożyczkowe.

Kalkulacja i odprowadzanie daniny

Podatek jest obliczany jako iloczyn podstawy opodatkowania oraz stawki podatku określonej w ustawie o PIF. Podstawą opodatkowania jest nadwyżka sumy wartości aktywów podatnika wynikająca z zestawienia sald i obrotów, ustalonego na ostatni dzień miesiąca na podstawie zapisów na kontach księgi głównej zgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości lub standardami rachunkowości stosowanymi przez podatnika, ponad kwotę:

- 4 mld zł dla banków i SKOK,

- 2 mld zł dla zakładów ubezpieczeń i zakładów reasekuracji i

- 200 mln zł w przypadku instytucji pożyczkowych.

Podstawę opodatkowania oblicza się łącznie dla wszystkich podatników zależnych lub współzależnych pośrednio lub bezpośrednio od jednego podmiotu lub grupy podmiotów powiązanych ze sobą. Podatek w wysokości 0,0366 proc. podstawy opodatkowania będzie płacony miesięcznie. Obliczenie wymiaru podatku następuje na ostatni dzień miesiąca, którego dotyczy, i jest on płatny do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, którego dotyczy.

Minister doprecyzował

Ze względu na liczne wątpliwości dotyczące tego, kto jest podatnikiem nowego podatku, oraz jak ma on być kalkulowany, 3 marca 2016 r. minister finansów wystosował interpretację ogólną (PK1.8201.1.2016) w sprawie stosowania przepisów ustawy o PIF, która miała na celu doprecyzowanie niejasnych zapisów tej ustawy.

Minister wskazał, że podstawą opodatkowania jest nadwyżka sumy wartości aktywów podatnika wynikająca z zestawienia obrotów i sald ustalonego na ostatni dzień miesiąca na podstawie zapisów na kontach księgi głównej, zgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości lub standardami rachunkowości stosowanymi przez podatnika – ponad wartości wskazane w ustawie dla poszczególnych jednostek.

Ustalenie sumy aktywów

Zestawienie obrotów i sald księgi głównej musi być obowiązkowo sporządzane nie rzadziej niż raz na rok. Zawiera ono obroty i salda poszczególnych kont składników aktywów oraz kont je korygujących powstałych z pionowego podziału tych kont aktywów (na przykład środki trwałe i umorzenie środków trwałych, należności i odpisy aktualizujące ich wartość). Przy ustalaniu podstawy opodatkowania podatkiem od niektórych instytucji finansowych powinny być uwzględnione wartości aktywów ustalone na podstawie sald wszystkich tych kont.

Pożyczki dla pracowników

Ustawa o PIF odnosi się do definicji instytucji pożyczkowej w rozumieniu zapisów ustawy z 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (tekst jedn. DzU z 2014 r. poz. 1497 ze zm.). Pojawiły się wątpliwości odnośnie do tego, czy instytucją pożyczkową nie jest pracodawca udzielający pożyczek swym pracownikom. Minister finansów podkreśla, że intencją ustawodawcy nie było objęcie obowiązkiem podatkowym pracodawców udzielających pożyczek swoim pracownikom. Zgodnie z interpretacją taki podmiot nie jest płatnikiem podatku od aktywów.

Istnienie powiązań

Zgodnie z ustawą o PIF w przypadku podatników będących zakładami ubezpieczeń i zakładami reasekuracji oraz oddziałami tych zakładów, jak również instytucji pożyczkowych podstawę opodatkowania ustala się łącznie dla wszystkich podatników zależnych lub współzależnych pośrednio lub bezpośrednio od jednego podmiotu lub grupy podmiotów powiązanych ze sobą. W ustawie brakuje definicji podatnika zależnego i współzależnego pośrednio lub bezpośrednio. Nie ma również wytycznych, jak określać powiązania między nimi. Minister finansów w interpretacji ogólnej wskazuje, że należy się w tym wypadku kierować definicjami zawartymi w ustawie o rachunkowości lub międzynarodowych standardach rachunkowości, jeśli podatnik je stosuje. W ustawie o PIF nie jest wskazany dolny próg wielkości posiadanych udziałów lub akcji wyznaczający istnienie powiązań. Zgodnie z interpretacją ogólną należy przyjąć, że każde powiązanie kapitałowe, również pośrednie, powinno być uwzględnianie przy określaniu powiązań.

Ustawa nie zawiera również precyzyjnych uregulowań, jak rozliczyć kwotę 2 mln zł między podatników, dla których podstawa opodatkowania ustalona jest w sposób łączny. Interpretacja wskazuje na dowolność w tym zakresie, jednak w opinii ministra finansów najbardziej racjonalne jest rozliczenie proporcjonalne.

—Edyta Kalińska

Wyniki obliczeń mogą się różnić w zależności od stosowanych procedur

Edyta Kalińska, biegły rewident, Audit Partner w poznańskim biurze BDO

Interpretacja ogólna ministra finansów nie do końca wyjaśnia podatnikom wątpliwości i nie odpowiada na wszystkie pytania, jakie mogą się pojawić podczas próby prawidłowego ustalenia podstawy opodatkowania.

Interpretacja z pewnością jednoznacznie wyłączyła z kręgu podatników pracodawców udzielających pożyczek pracownikom. Doprecyzowała również kwestię ustalania powiązań, jednak w przypadku bardzo złożonych struktur ustalanie podstawy opodatkowania nadal może przysparzać wielu trudności.

Nadal jednak doprecyzowania wymagają regulacje dotyczące ustalania sumy aktywów. W zależności od jednostki, od stosowanego przez nią komputerowego systemu finansowo-księgowego oraz przyjętych procedur zamykania miesiąca suma aktywów może być ustalona w różny sposób.

Należy pamiętać, że zestawienie obrotów i sald, które nie bez powodu jest nazywane surowym bilansem, nie pokazuje w sposób bezpośredni sumy aktywów. Przy sporządzaniu bilansu stanowiącego komponent sprawozdania finansowego, zestawienie obrotów i sald, czyli surowy bilans, podlega licznym obróbkom, których rezultatem są prawidłowo ustalone wartości aktywów i pasywów. W przypadku rozliczeń miesięcznych jednostki zwykle nie przeprowadzają szczegółowej analizy i porządkowania sald, jak to ma miejsce w procedurze zamknięcia roku. Dobrym przykładem są rozrachunki, które w zestawieniu obrotów i sald mogą być zaprezentowane w szyku rozwartym, choć dla ustalenia prawidłowej sumy aktywów należałoby je skompensować, lub odwrotnie. Może to powodować brak spójności w sposobie ustalania podstawy opodatkowania w poszczególnych podmiotach.

Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA