fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

Postępowanie podatkowe

Jak raportować schematy podatkowe - MDR krok po kroku

123RF
Obowiązek zgłaszania administracji skarbowej uzgodnień, z którymi wiąże się uzyskanie korzyści podatkowej, dotyczy nie tylko doradców podatkowych i międzynarodowych korporacji. Zobowiązanym może być każdy przedsiębiorca, a nawet jego pracownicy.

Od stycznia 2019 r. w Polsce zaczęły obowiązywać nowe przepisy dotyczące informowania administracji skarbowej o schematach podatkowych stosowanych w firmie (MDR – mandatory disclosure rules). Interpretacja nowych regulacji od samego początku budzi wiele wątpliwości, jednak istotę oraz kluczowe zagadnienia MDR można wbrew pozorom przedstawić w dosyć przystępnej formie.

Czytaj także: Schematy podatkowe - kto musi raportować

Raportowanie schematów podatkowych - MDR: jakie formularze należy złożyć

Założeniem nowej regulacji jest przeciwdziałanie nadmiernej optymalizacji podatkowej, przy czym trzeba zauważyć, że nie chodzi tu o działania nielegalne. Fiskus chce mieć po prostu dostęp do sposobów optymalizacji podatkowej w przedsiębiorstwie, w związku z czym nowe przepisy należy interpretować przede wszystkim jako dodatkowy obowiązek raportowy.

Kategorie podmiotów

Ustawa wyróżnia trzy kategorie podmiotów:

- korzystającego – czyli przedsiębiorcę stosującego schematy podatkowe,

- promotora – tj. doradcę, który proponuje i wprowadza schematy podatkowe,

- wspomagającego – np. notariusza, biuro księgowe lub wewnętrznego pracownika firmy, który pośredniczy przy wykonywaniu czynności związanych ze schematami podatkowymi.

Definicję wymienionych podmiotów mogą spełniać zarówno osoby prawne, jak i osoby fizyczne, w tym także pracownicy zatrudnieni w przedsiębiorstwie. Objaśnienia do MDR opublikowane przez Ministerstwo Finansów 31 stycznia br. wskazują jednak, że w przypadku naturalnej mnogości korzystających bądź promotorów (spółka, prezes, dyrektor finansowy, pracownik), za ww. podmiot wystarczy uznać jednego spośród nich, najlepiej podmiot merytorycznie najbardziej zaangażowany. W praktyce jest to często spółka mająca osobowość prawną, a nie jej pracownicy.

Przedsiębiorca działający w biznesie spełnia z założenia przesłankę bycia korzystającym ze schematów podatkowych. Dlatego niniejszy artykuł koncentruje się przede wszystkim na obowiązkach raportowych korzystającego.

Krajowe i transgraniczne

Na początku trzeba rozstrzygnąć kwestię czy każdy korzystający jest zobowiązany do raportowania. Odpowiadając na to pytanie, trzeba wskazać, że ustawodawca wyróżnił dwa główne typy schematów podatkowych: krajowe i transgraniczne.

Do raportowania schematów podatkowych transgranicznych zobowiązany jest każdy korzystający.

Natomiast w przypadku schematów podatkowych krajowych raportować muszą tylko przedsiębiorcy, którzy spełniają kryterium kwalifikowanego korzystającego. Ordynacja podatkowa definiuje precyzyjnie, że kwalifikowanym korzystającym jest podmiot, którego przychody, koszty bądź aktywa przekraczają kwotę 10 mln euro lub dla którego wartość uzgodnienia stanowiącego schemat podatkowy przekracza 2,5 mln euro.

O czym trzeba informować

Raportować należy tzw. uzgodnienia, tj. czynności bądź prace mające wpływ na wybór określonej formy opodatkowania, które mają cechy pozwalające uznać je za schemat podatkowy (patrz schemat). Regulacja wyróżnia trzy grupy uzgodnień, które mogą stanowić schemat podatkowy:

- posiadające ogólną cechę rozpoznawczą oraz spełniające kryterium głównej korzyści,

- posiadające szczególną cechę rozpoznawczą,

- posiadające inną szczególną cechę rozpoznawczą (dotyczy tylko uzgodnień krajowych).

Ustawa wymienia 11 punktów definiujących ogólną cechę rozpoznawczą. Są to m.in.:

- wynagrodzenie dla doradcy podatkowego (promotora) uzależnione od wartości korzyści odniesionej przez przedsiębiorcę w następstwie wprowadzenia danej czynności (success fee),

- czynności zmierzające do reklasyfikacji dochodów w celu ograniczenia opodatkowania,

- wprowadzenie przez doradcę (promotora) specjalnie wystandaryzowanych wzorów umów z pracownikami w celu skorzystania z 50-proc. kosztów uzyskania przychodów,

- istnienie odrębnej klauzuli poufności między korzystającym a promotorem dotyczącej innowacyjnego niestandardowego sposobu unikania opodatkowania,

- wprowadzenie okrężnego obiegu środków pieniężnych (środki wracają do podmiotu, który zapoczątkował ich obieg) poprzez zaangażowanie podmiotu pośredniczącego niepełniącego istotnych funkcji gospodarczych w celu uzyskania korzyści podatkowej.

Czynności posiadające ww. cechy nie muszą być przy tym wcale działaniami nielegalnymi, lecz po prostu zmierzającymi do optymalizacji podatkowej.

Uzgodnienia pierwszego typu muszą, poza posiadaniem minimum jednej ogólnej cechy rozpoznawczej, spełniać także tzw. kryterium głównej korzyści. O jego spełnieniu mówi się, gdy uzgodnienie pozwala przedsiębiorcy odnieść faktyczną korzyść podatkową, która jest jedną z głównych przesłanek do zastosowania danych czynności, a w przypadku braku jej istnienia przedsiębiorca nie zdecydowałby się na takie rozwiązanie.

Przykład

Czynnością mającą na celu uzyskanie korzyści podatkowej może być stosowane na szeroką skalę celowe zakładanie spółek za granicą w celu prowadzenia działalności w Polsce. Działanie takie nie miałoby racji bytu, gdyby nie istniały możliwe do osiągniecia korzyści podatkowe.

Druga grupa uzgodnień, które powinny zostać uznane za schematy podatkowe to te, które posiadają szczególną cechę rozpoznawczą. Tutaj kryterium głównej korzyści już nie gra roli, ponieważ te cechy zostały opisane znacznie precyzyjniej i same w sobie świadczą o istnieniu optymalizacji. Ustawa wymienia dziewięć punktów, spośród których większość dotyczy kwestii transgranicznych. Są to m.in.:

- zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów płatności do odbiorców w rajach podatkowych,

- dokonywanie odpisów amortyzacyjnych tego samego środka trwałego u właściciela i leasingobiorcy znajdujących się pod innymi jurysdykcjami podatkowymi,

- obejście przepisów o wymianie informacji podatkowych z innymi państwami,

- celowe wprowadzenie nieprzejrzystej struktury zależności spółek.

Trzecia, ostatnia grupa dotyczy tylko uzgodnień krajowych, które należy uznać za schemat podatkowy, jeśli posiadają tzw. inną szczególną cechę rozpoznawczą. Wymieniona lista cech zawiera cztery punkty i wszystkie one charakteryzują się progiem kwotowym. Są to:

- wpływ czynności na odroczony podatek dochodowy w kwocie większej niż 5 mln zł,

- skorzystanie ze zwolnienia lub umowy o podwójnym opodatkowaniu, powodujące zmniejszenie podatku o więcej niż 5 mln zł,

- różnica między hipotetycznym podatkiem w Polsce a faktycznie należnym podatkiem w innym państwie przekracza 5 mln zł,

- dochody nierezydenta spowodowane czynnością przekroczyły 25 mln zł.

Informacje składane elektronicznie

Ustawa wyróżnia cztery rodzaje informacji MDR, które należy przekazywać do administracji skarbowej wyłącznie drogą elektroniczną. Formularze internetowe są dostępne poprzez specjalnie utworzoną przez Ministerstwo Finansów stronę internetową (mdr.mf.gov.pl) i są następujące:

- MDR-1 – informacja o schemacie podatkowym

- MDR-2 – zawiadomienie dotyczące schematu podatkowego

- MDR-3 – informacja korzystającego o schemacie podatkowym

- MDR-4 – informacja kwartalna o standaryzowanym schemacie podatkowym

Warto od razu zaznaczyć, że za pomocą formularzy MDR-1 i MDR-3 zaraportować można tylko jeden schemat podatkowy. Druga istotna kwestia to fakt, że o ile trzy spośród wymienionych formularzy mogą zostać złożone przez pełnomocnika, o tyle w przypadku MDR-3 dokument musi zostać podpisany elektronicznie przez wszystkich członków zarządu osoby prawnej. W przypadku podatników niemających osobowości prawnej podpis elektroniczny obowiązuje każdego wspólnika posiadającego więcej niż 10 proc. udziałów w zyskach.

Pierwszym obowiązkiem korzystającego (przedsiębiorcy) jest złożenie informacji MDR-1 o każdym nowo wprowadzonym schemacie podatkowym. Korzystający nie musi przekazywać tej informacji, jeśli zrobi to za niego promotor (np. doradca podatkowy bądź spółka zależna), który udostępnia bądź wprowadza u przedsiębiorcy dane uzgodnienie. Rezultatem złożenia MDR-1 powinna być odpowiedź zwrotna (w ciągu siedmiu dni na ePUAP) o nadaniu numeru schematu podatkowego (NSP). Schemat podatkowy oznaczony danym NSP wystarczy zgłosić tylko raz.

Formularz MDR-2 nie dotyczy bezpośrednio korzystającego. Składany jest tylko i wyłącznie przez promotora, który musi go złożyć, gdy korzystający nie zwolnił go z obowiązku zachowania prawnie chronionej tajemnicy zawodowej. Konsekwencją takiej sytuacji jest siłą rzeczy konieczność złożenia przez korzystającego samodzielnie informacji MDR-1 na podstawie danych przekazanych mu przez promotora. Ogólnie rzecz biorąc, MDR-2 zawiera datę przekazania oraz liczbę podmiotów, którym doradca udostępnił informację o schemacie podatkowym.

Drugim obowiązkiem przedsiębiorcy będącego korzystającym jest regularne raportowanie MDR-3. Formularz ten należy dołączyć do okresowo składanej deklaracji podatkowej, tj. w przypadku schematów dotyczących podatku dochodowego, MDR-3 należy składać wraz z roczną deklaracją PIT/ CIT. Z obowiązku tego zwolniony jest podatnik, który w ciągu okresu rozliczeniowego nie wykonał żadnych czynności spełniających kryteria uznania uzgodnienia za schemat podatkowy bądź podatnik, który zaraportował już dany schemat z inną deklaracją podatkową (np. schemat podatkowy dający korzyść zarówno w CIT, jak i w VAT nie musi być raportowany w rocznej deklaracji podatku dochodowego, jeśli jest już raportowany co miesiąc wraz z deklaracją VAT. Każda informacja MDR-3, oddzielna dla każdego schematu podatkowego i podpisana elektronicznie przez wspólników bądź członków zarządu, powinna zawierać nadany przez administrację skarbową numer (NSP) oraz wysokość korzyści podatkowej osiągniętej przez przedsiębiorcę w danym okresie rozliczeniowym.

Formularz MDR-4 jest składany tylko i wyłącznie przez promotora i zawiera informacje o wprowadzonych bądź przekazanych w ciągu kwartału standaryzowanych schematach podatkowych. Schemat podatkowy standaryzowany to taki, dla którego istnieje przynajmniej hipotetyczna możliwość wdrożenia u więcej niż jednego korzystającego bez wprowadzania znaczących zmian. W przypadku MDR-4 korzystający nie jest w żaden sposób zobligowany do przekazania informacji w zastępstwie promotora (jak to ma miejsce w przypadku MDR-1), gdyby promotor nie został zwolniony z obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej lub po prostu zapomniał o  złożeniu tego formularza.

Terminy

Korzystający jest zobowiązany przekazywać informację MDR-1 do administracji skarbowej w ciągu 30 dni od wdrożenia schematu podatkowego (jeśli nie zrobił tego promotor). Obowiązkowi temu podlega w zasadzie już samo tylko udostępnienie przedsiębiorcy przez doradcę możliwego do wprowadzenia schematu podatkowego.

Zawiadomienie MDR-2 musi zostać złożone przez promotora w ciągu 30 dni od poinformowania korzystającego o konieczności złożenia informacji MDR-1, będącej rezultatem odmowy zwolnienia doradcy z zachowania tajemnicy zawodowej.

Informację MDR-3 przedsiębiorca zobowiązany jest złożyć zawsze w terminie składania deklaracji podatkowej za dany okres rozliczeniowy.

MDR-4 jest natomiast raportowany kwartalnie (tylko przez promotora) w ciągu 30 dni po zakończeniu każdego kwartału.

Obowiązkowi raportowemu w odniesieniu do MDR-3 i MDR-4 podlegają wszystkie stosowane bądź przekazywane w ciągu okresu rozliczeniowego schematy podatkowe. Jeśli chodzi natomiast o MDR-1, to powinno się zgłaszać każdy nowo wprowadzony schemat podatkowy począwszy od daty granicznej za jaką administracja skarbowa uznaje dzień 25 czerwca 2018 r. (dla schematów transgranicznych) oraz 1 listopada 2018 r. (dla schematów krajowych).

Przykład

Przekazanie przez leasingodawcę oferty nakłaniającej do zawarcia umów leasingu aut w ostatnich dwóch miesiącach 2018 r., tj. przed wejściem w życie nowych przepisów podatkowych dot. leasingu aut, należy traktować jako schemat podatkowy, gdyż czynność występuje po dacie granicznej oraz wyraźnie spełnione jest kryterium głównej korzyści.

Przedsiębiorca w roli promotora

Istotną kwestią do rozważania przez przedsiębiorcę jest możliwość pełnienia, poza rolą korzystającego, również roli promotora. Sytuacja taka może mieć miejsce szczególnie w przypadku grup kapitałowych.

Przykład

Spółki posiadają wspólny dział finansowy (shared service) umieszczony w jednej ze spółek. Wówczas spółka, w której zatrudnieni są pracownicy działu finansowego, pełni rolę doradczą dla drugiej spółki. Przekazując jej informację na temat uzgodnienia będącego schematem podatkowym stanie się dla niej automatycznie promotorem. Administracja skarbowa będzie wymagała od takiego przedsiębiorcy spełnienia wszystkich obowiązków raportowych dotyczących zarówno korzystającego, jak i promotora.

Trzeba stworzyć procedurę

Ostatnim obowiązkiem zdefiniowanym przez ustawodawcę jest konieczność posiadania wewnętrznej procedury przeciwdziałającej niewywiązywaniu się z obowiązku przekazywania informacji o schematach podatkowych. Choć przepisy wskazują, że do posiadania procedury zobligowany jest tylko promotor (za brak procedury grozi mu kara do 2 mln zł lub do 10 mln zł, gdy przestępstwo skarbowe jest wynikiem braku procedury), to w praktyce warto, aby procedurę posiadał też korzystający. Procedura nie tylko zabezpiecza przed potencjalnymi wątpliwościami fiskusa, ale również może pomóc wewnętrznie ustrukturyzować i podzielić między pracowników wszelkie obowiązki w zakresie identyfikowania i raportowania schematów podatkowych. Procedura może więc uchronić korzystającego przed potencjalnymi sankcjami ze strony administracji skarbowej. Kary za niezaraportowanie bądź nieterminowe zgłoszenie informacji o MDR mogą być dotkliwe, gdyż mieszczą się w przedziale od 10 do 720 stawek dziennych (czyli teoretycznie mogą wynosić od 750 zł do 21,6 mln zł).

Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA