fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

Podatek dochodowy

Kiedy niedobory wolno ująć w rachunku podatkowym

123RF
Niedobory wolno ująć w rachunku podatkowym pod warunkiem, że powstały w wyniku zdarzeń nieprzewidywalnych i niemożliwych do uniknięcia przez firmę.

Pomocnym w rozstrzygnięciu o podatkowym ujęciu nadwyżek inwentaryzacyjnych może być m.in. wyrok NSA z 16 lipca 2013 r. (II FSK 2113/11), który wyraźnie wskazuje, że „(...) zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.p. [ustawy o CIT – red.] za przychód, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4 oraz art. 14, uznaje się w szczególności wartość otrzymanych nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie rzeczy lub praw, a także wartość innych nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń. Ujawnienie nadwyżek magazynowych jest w istocie stwierdzeniem, że wnioskodawca posiada większą ilość materiałów niż wynika to z prowadzonej przez niego ewidencji magazynowej.(...) Na mocy art.  12 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.p., wartość tego przysporzenia stanowi przychód podatkowy."

Wartość przychodów powinna być – zgodnie z 12 ust. 5 ustawy o CIT – określona na podstawie cen rynkowych, stosowanych w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca ich uzyskania, a momentem ich powstawania jest data stwierdzenia nadwyżek inwentaryzacyjnych. Nie skutkuje jednak powstaniem przychodów podatkowych ujawnienie środka trwałego/wartości niematerialnej i prawnej, rozumiane jako wprowadzenie ich do ewidencji w terminie późniejszym niż w miesiącu przekazania go do używania (por. interpretację Izby Skarbowej w Poznaniu z 27 czerwca 2014 r., ILPB3/423-148/14-2/EK).

Uwaga! W związku z wystąpieniem nadwyżek inwetaryzacyjnych nie dochodzi do opodatkowania VAT.

Solidne uzasadnienie

Niedobory, stwierdzone podczas inwentaryzacji, nie stanowią elementu wymienianego wprost w katalogu kosztów nieuznawanych za koszt uzyskania przychodów w ustawach o podatku dochodowym, ale też kosztów, powstałych z tytułu rozliczania niedoborów, nie można bez dodatkowej analizy umieścić w rachunku podatkowym. Podkreślanym przez fiskusa warunkiem uznania niedoboru za koszt uzyskania przychodów jest uzależnienie go od zdarzeń nieprzewidywalnych i będących nie do uniknięcia przez podmiot gospodarczy, czyli de facto chodzi o niedobory niezawinione (w tym także tzw. niedobory naturalne), których przyczyną nie jest niedbalstwo, nieracjonalność lub brak należytej staranności w działaniu. Udokumentowanie powstania takiego kosztu podatkowego nie może ograniczyć się tylko do sporządzenia protokołu z inwentaryzacji, ponieważ w tej kwestii niezbędne jest przeprowadzenie postępowania, wyjaśniającego przyczyny i okoliczności powstania niedoborów, oraz sporządzenie rzetelnej notatki potwierdzającej tę sytuację. Stwierdzone niedobory niezawinione można traktować jako koszt podatkowy w momencie ich poniesienia, a wynika to z zaliczenia takich kosztów do kosztów pośrednich rozliczanych zgodnie z art. 15 ust. 4d ustawy o CIT, tj. potrącalnych w dacie ich poniesienia.

Co z VAT

Wykazane niedobory nie wpływają oczywiście na VAT należny, ale mogą mieć wpływ na VAT naliczony. Wiąże się to z obowiązkiem korekty podatku odliczonego przy zakupie danego składnika majątkowego, w którym stwierdzono powstanie niedoborów inwentaryzacyjnych. Odliczenie VAT zależy także od faktu czy jest to niedobór zawiniony, czy niezawiniony. W przypadku niezawinionego nie istnieje ryzyko utraty prawa do odliczenia podatku naliczonego (por. interpretację Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 13 lipca 2017 r., 0112-KDIL1-3.4012.169.2017), ale przy zawinionych ujemnych różnicach inwentaryzacyjnych – następuje utrata prawa do odliczenia podatku naliczonego i konieczność uwzględnienia korekty VAT. Utratę prawa do odliczenia VAT podkreśla np. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyroku z 18 kwietnia 2018 r. (I SA/Bk 70/18), który orzekł, że „W sytuacji, gdy z przyczyn od podatnika zależnych (...) nie dochodzi do wykorzystania nabytych towarów do działal- ności opodatkowanej, prawo podatnika do odliczenia zostaje utracone". Korekty tej należy dokonywać w drodze korekty deklaracji VAT za okres rozliczeniowy, w którym odliczono podatek naliczony, dotyczący danego składnika majątkowego.

Skutki kradzieży

Specyficzną grupą są niedobory powstałe w wyniku kradzieży. W stosunku do nich – uznając kradzież za zdarzenie losowe – prawo do odliczenia VAT zostaje zachowane, a powstałe koszty mogą stanowić koszty uzyskania przychodów. Szczególnie ważne jest jednak przy tym właściwe udokumentowanie zdarzenia (protokół sporządzony przez policję bądź firmę ubezpieczeniową), aby fiskus nie zarzucił dokonania nadużyć lub wykorzystywania podatków do działań nieuczciwych. Przy kradzieży samochodu należy pamiętać o dodatkowym warunku, który musi być spełniony, aby możliwe było zaliczenie straty z tego tytułu do kosztów uzyskania przychodów – auto musi być objęte ubezpieczeniem dobrowolnym. ?

>Wyjątki od reguły

Przeprowadzenie inwentaryzacji stanowi duże wyzwanie organizacyjne, tym większe im większa jest jednostka. Jednak w prowadzonej działalności czynności tych, w zasadzie, nie można uniknąć. Zgodnie z art. 26 ust. 5 uor tylko w nielicznych sytuacjach istnieje możliwość odstąpienia od przeprowadzenia inwentaryzacji. Dotyczy to jednostek, będących w stanie ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu, jeżeli nie zamykają ksiąg rachunkowych. Podobnie jest w sytuacji, gdy jednostka zawiesza działalność, ale jednocześnie nie zamyka ksiąg rachunkowych. Odstąpienie od obowiązku przeprowadzenia inwentaryzacji ma miejsce także przy połączeniu lub podziale jednostek, z wyjątkiem spółek kapitałowych, jeżeli strony w drodze umowy pisemnej odstąpią od przeprowadzenia inwentaryzacji. W pozostałych przypadkach ustawa o rachunkowości wyraźnie wskazuje, że obowiązek inwentaryzacyjny występuje na każdy ostatni dzień roku obrotowego, a dodatkowo także na dzień zakończenia działalności przez jednostkę oraz na dzień poprzedzający postawienie jej w stan likwidacji lub ogłoszenia upadłości. ?

Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
REKLAMA
REKLAMA