fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

Podatek dochodowy

Odsetki niedochodzone przez zarządzającego są przychodem spółki - wyrok NSA

Adobe Stock
W związku ze złożeniem przez członka zarządu oświadczenia, że nie obciąży spółki odsetkami z tytułu nieterminowej wypłaty wynagrodzenia, jest ona zobowiązana rozpoznać przychód z tytułu nieodpłatnego świadczenia.

Tak orzekł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 czerwca 2019 r. (II FSK 2059/17).

Wynagrodzenie członka zarządu, który jest jednocześnie wspólnikiem spółki, zostało ustalone uchwałą zgromadzenia wspólników. Ze względu na stan finansów spółki, wynagrodzenie nie było jednak terminowo wypłacane. Spółka oraz członek zarządu doszli do porozumienia, że zaległe wynagrodzenie zostanie wypłacone w ratach, a członek zarządu nie obciąży spółki odsetkami z tytułu niewypłacenia wynagrodzeń w terminie.

Spółka zwróciła się do organu podatkowego z pytaniem dotyczącym rozpoznania przychodu podatkowego w sytuacji, gdy pracownik nie obciążył jej odsetkami od zaległego wynagrodzenia. Zdaniem podatnika możliwość żądania odsetek jest uprawnieniem pracownika, z którego może nie skorzystać, analogicznie jak wierzyciel. Organ podatkowy nie zgodził się z podatnikiem i stwierdził, że powstanie odsetek następuje z mocy prawa, a zatem podatnik powinien rozpoznać przychód. Podatnik wniósł skargę na tę interpretację do WSA, a sąd zgodził się ze stanowiskiem podatnika i uchylił interpretację indywidualną. Organ złożył więc skargę kasacyjną do NSA.

NSA przyznał rację organowi. W niniejszej sprawie zastosowanie ma art. 481 kodeksu cywilnego, ponieważ odsetki od zaległego wynagrodzenia powstają z mocy prawa – jak twierdził organ. W myśl przepisów przychodem jest w szczególności wartość świadczeń otrzymanych w naturze, w tym świadczeń nieodpłatnych. Jak zauważył NSA, główną osią sporu w sprawie było to, czy te niedochodzone odsetki mogą być uznane za nieodpłatne świadczenie. Zdaniem sądu odsetki od zaległego wynagrodzenia są nieodpłatnym świadczeniem, a obowiązek ich wypłacenia został zawarty w art. 481 kodeksu cywilnego. Dlatego nie można uznać ich za niedostatecznie sprecyzowane. W istocie sytuacja podatnika jest analogiczna jak w przypadku pożyczki, gdzie nie ma wątpliwości, że niedochodzone odsetki są nieodpłatnym świadczeniem.

Autorka jest współpracowniczką zespołu zarządzania wiedzą podatkową firmy Deloitte

Romuald Rzeszutko, starszy konsultant w dziale Doradztwa Podatkowego Deloitte

Problematyka przychodu z tytułu nieodpłatnych świadczeń na gruncie przepisów o CIT jest stale obecna w wydawanych interpretacjach indywidualnych oraz wyrokach sądów administracyjnych. Sprzyja temu szczątkowa regulacja ustawowa tej materii, jak również wielość stanów faktycznych, które mogą zostać potencjalnie zakwalifikowane jako nieekwiwalentne przysporzenia. W komentowanym wyroku ogniskują się dwa problemy związane z opodatkowaniem nieodpłatnych świadczeń, które bardzo często pojawiają się w praktyce.

Główną kwestią jest zwolnienie podatnika z obowiązku zapłaty odsetek. Spór o opodatkowanie tej czynności podatkiem dochodowym od osób prawnych doprowadził do wyodrębnienia rozbieżnych stanowisk. Zgodnie z pierwszym, mniejszościowym i obecnie już rzadko spotykanym, umorzenie lub zwolnienie z wypłaty odsetek nie stanowi nieodpłatnego przysporzenia z uwagi na wyłączenie odsetek spod ogólnej zasady memoriałowego rozpoznawania przychodów z działalności gospodarczej. Podstawą tego poglądu jest brzmienie art. 12 ust. 4 pkt 2 oraz art. 16 ust. 1 pkt 11 ustawy o CIT, które stanowią o kasowej metodzie naliczania przychodu i odpowiednio kosztów uzyskania przychodów z tytułu odsetek (tak np. WSA w Krakowie w wyroku z 15 września 2015 r., I SA/Kr 1200/15 oraz dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach w interpretacji z 8 kwietnia 2016 r., IBPB-1-1/4510-109/16/SG).

Drugie, dominujące stanowisko uznaje konieczność opodatkowania świadczenia uzyskanego z tytułu umorzenia lub zwolnienia z zapłaty odsetek. Jego zwolennicy nie są jednak zgodni co do podstawy prawnej tej powinności. Część wskazuje na art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT, statuujący ogólny obowiązek rozpoznawania przychodów z nieodpłatnych świadczeń (tak orzekł NSA w komentowanym wyroku oraz np. w wyroku z 16 lutego 2018 r., II FSK 221/16). Inny pogląd upatruje uzasadnienia powstania obowiązku podatkowego w art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o CIT, zaliczającym do przychodów podatkowych zasadniczo wartość umorzonych lub przedawnionych zobowiązań, w tym z tytułu zaciągniętych pożyczek (tak dyrektor KIS w interpretacji z 18 kwietnia 2019 r., 0111-KDIB2-1.4010.75.2019.2.BJ).

Kwestią poboczną, która jednak istotnie wpływa na ocenę komentowanego wyroku, jest to, że przedmiotowe odsetki dotyczą zaległego wynagrodzenia prezesa zarządu, który jest równocześnie mniejszościowym udziałowcem spółki. Uwzględnienie tego czynnika powinno zbliżać omawiany stan faktyczny do przypadku typowego nieodpłatnego pełnienia funkcji w zarządzie przez udziałowca spółki. Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem organów podatkowych i sądów administracyjnych, w takiej sytuacji nie występuje nieodpłatne świadczenie, z uwagi na świadczenie ekwiwalentne, które wspólnik zasiadający w zarządzie spółki może uzyskać od niej w przyszłości. „Może to być np. prawo do udziału w zysku wynikającego z rocznego sprawozdania finansowego i przeznaczonego do podziału uchwałą zgromadzenia wspólników/akcjonariuszy, prawo do zbycia udziałów/akcji, prawo do ich umorzenia, czy uzyskania określonej kwoty z tytułu likwidacji podmiotu" (wyrok NSA z 4 kwietnia 2014 r., II FSK 1094/12). Trudno wskazać przekonujące przesłanki przemawiające przeciw zastosowaniu analogicznego rozumowania w odniesieniu do odsetek od zaległego wynagrodzenia prezesa spółki i tym samym wyjęcie ich spod reżimu nieodpłatnych świadczeń na gruncie CIT.

Rozstrzygnięcie NSA w komentowanej sprawie należy zatem przyjąć z rezerwą. Pozostaje mieć nadzieję, że kolejne wyroki w zbliżonych stanach faktycznych uwzględnią przytoczoną argumentację i nawiążą do dotychczasowej, korzystnej dla podatników linii orzeczniczej.

Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
REKLAMA
REKLAMA