fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

Podatek dochodowy

PIT: jak rozliczyć dochody ze sprzedaży przez przedsiębiorcę akcji i udziałów

Adobe Stock
Środki uzyskane ze sprzedaży przez przedsiębiorcę akcji i udziałów są przychodami z działalności gospodarczej tylko wtedy, gdy jej przedmiotem jest obrót papierami wartościowymi. Należy je wtedy wykazać w zeznaniu PIT-36 (PIT-36L).

Jednym ze źródeł przychodów, do którego stosuje się przepisy ustawy o PIT, są przychody z kapitałów pieniężnych. Jest to co do zasady źródło odrębne od działalności gospodarczej, jednak – o czym jest mowa w dalej – granica pomiędzy tymi źródłami często się zaciera.

Czytaj także: Przychód z kapitałów pieniężnych – rozliczenie PIT przedsiębiorcy

Podział na dwie grupy

Katalog przychodów ze źródła „kapitały pieniężne" zasadniczo można podzielić na dwie grupy.

Do pierwszej zaliczamy w szczególności przychody (dochody):

? z odsetek od pożyczek, z wyjątkiem gdy udzielanie pożyczek jest przedmiotem działalności gospodarczej;

- z odsetek i dyskonta od papierów wartościowych;

- z odsetek lub innych przychodów od środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku podatnika lub w innych formach oszczędzania, przechowywania lub inwestowania, prowadzonych przez podmiot uprawniony na podstawie odrębnych przepisów, z zastrzeżeniem art. 14 ust. 2 pkt 5;

- z dywidend i innych przychodów z tytułu udziału w zyskach osób prawnych;

- od dochodu z tytułu udziału w funduszach kapitałowych;

– które opodatkowane są zryczałtowanym 19-proc. podatkiem dochodowym.

W przypadku uzyskania tych przychodów (dochodów) na terytorium Polski podatek pobierany jest przez płatnika (art. 30a ustawy o PIT).

Drugą grupę stanowią m.in. dochody:

- uzyskane z odpłatnego zbycia papierów wartościowych lub pochodnych instrumentów finansowych, w tym z realizacji praw wynikających z tych instrumentów,

- z odpłatnego zbycia udziałów (akcji),

- z tytułu objęcia udziałów (akcji) za wkład niepieniężny w postaci innej niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część

- (od 2019 roku) ze zbycia wirtualnych walut,

— które co do zasady podatnik musi sam wykazać w zeznaniu PIT-38 i opodatkować według 19-proc. stawki (art. 30b ustawy o PIT).

Ryczałt pobierany przez płatnika

W przypadku pierwszej grupy zysków kapitałowych to płatnik pobiera zryczałtowany podatek w wysokości 19 proc. uzyskanego przychodu. Takim płatnikiem jest m.in. bank, w którym podatnik prowadzi swój rachunek bankowy lub oszczędnościowy.

Przychodów opodatkowanych w formie zryczałtowanej nie łączy się z przychodami z innych źródeł. Co ważne, przychodów tych nie trzeba już wykazywać w żadnym zeznaniu podatkowym.

Przykład

Podatnik założył roczną lokatę z oprocentowaniem 7 proc. w skali roku. Na lokacie tej zdeponował 100 000 zł.

Po roku otrzymał odsetki w wysokości 7000 zł.

Przychód z odsetek: 7000 zł;

Podatek: 19 proc. x 7000 zł = 1 330 zł.

W związku z tym, że odsetki od lokat bankowych są opodatkowane za pośrednictwem płatnika w formie zryczałtowanej, bank jako płatnik będzie zobowiązany do poboru podatku w wysokości 1330 zł. Tym samym podatnik otrzyma kwotę odsetek w wysokości 5670 zł (7000 zł – 1330 zł).

Ze stawką 19 proc.

Dochodem z odpłatnego zbycia udziałów (akcji) oraz innych papierów wartościowych jest nadwyżka przychodu nad kosztami jego uzyskania, osiągnięta w roku podatkowym. Dochód ten jest opodatkowany 19-proc. stawką podatku.

Przychód z odpłatnego zbycia papierów wartościowych oraz udziałów (akcji) uzyskany w roku podatkowym jest sumą przychodów z poszczególnych transakcji. Jeżeli podatnik uzyskuje przychody z odpłatnego zbycia papierów wartościowych na terytorium Polski za pośrednictwem np. biura maklerskiego, to podmiot ten jest zobowiązany w terminie do końca lutego roku następującego po roku podatkowym przesłać podatnikowi informację PIT-8C, zawierającą sumę przychodów oraz kosztów uzyskanych przez podatnika za pośrednictwem tego biura.

Zgodnie z art. 17 ust. 1ab ustawy o PIT, przychód z odpłatnego zbycia udziałów (akcji) oraz papierów wartościowych powstaje w momencie przeniesienia na nabywcę własności udziałów (akcji) oraz papierów wartościowych. Tym samym, w przypadku gdy płatność np. za odpłatne zbycie udziałów (akcji) zostanie rozłożona na raty, przychód powstanie już w momencie przeniesienia ich własności na nabywcę.

Koszty uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia papierów wartościowych określa się na dzień uzyskania przychodu. Oznacza to, że poniesione wydatki są kosztem uzyskania przychodu dopiero w momencie zbycia tych papierów wartościowych. Kosztami uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia papierów wartościowych i udziałów (akcji) są wydatki na ich nabycie. Do kosztów można w szczególności zaliczyć: wydatki związane z obsługą rachunku przez biuro maklerskie (np. prowizje zapłacone przy kupnie i sprzedaży papierów wartościowych, opłaty związane z prowadzeniem lub założeniem rachunku inwestycyjnego i z transferem papierów wartościowych), wydatki związane z zakupem papierów wartościowych bez pośrednictwa biura maklerskiego (np. opłaty notarialne), a także zapłacone odsetki i prowizje od kredytów na zakup papierów wartościowych lub udziałów.

Często zdarza się, że w przesłanej przez biuro maklerskie informacji PIT-8C nie są wymienione wszystkie koszty, które można uwzględnić w rozliczeniu rocznym. Jak już bowiem wskazano, oprócz standardowych kosztów związanych z obsługą rachunku czy prowizją biura maklerskiego, w kosztach uzyskania przychodu można również uwzględnić odsetki i prowizje od kredytów na zakup papierów wartościowych lub udziałów, wydatki na zakup specjalistycznej prasy, książek związanych z tematyką np. inwestowania na giełdzie, a więc te koszty, o których biuro maklerskie nie posiada informacji.

Przykład

Podatnik zaciągnął kredyt w wysokości 50 000 zł na zakup akcji. Odsetki od kredytu wyniosły 1500 zł. Dodatkowo podatnik zapłacił prowizję w wysokości 600 zł. Podatnik sprzedał akcje za 65 000 zł. Przy ich zbyciu do kosztów uzyskania przychodów będzie mógł dodatkowo rozliczyć koszty w wysokości 2100 zł.

Przychód: 65 000 zł

Koszty:

50 000 + 1500 + 600 = 52 100 zł

Podatek do zapłaty: 19 proc. x (65 000 – 52 100) = 2451 zł

Zostały tylko dwa tygodnie

Całość uzyskanych w danym roku przychodów i kosztów rozlicza się po zakończeniu roku podatkowego w zeznaniu PIT-38. Składa się je do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym. Podatnik nie płaci zaliczek na podatek w trakcie roku. W zeznaniu rocznym wykazuje sumę uzyskanych w roku przychodów z odpłatnego zbycia papierów wartościowych lub udziałów (akcji) oraz sumę kosztów związanych z tymi przychodami. W terminie złożenia zeznania musi także wpłacić należny podatek.

Ewentualną stratę wykazaną w zeznaniu PIT-38 można odliczyć od dochodów uzyskanych w najbliższych kolejno po sobie następujących pięciu latach podatkowych, ale wysokość odliczenia w którymkolwiek z tych lat nie może przekroczyć 50 proc. kwoty poniesionej straty. Możliwe jest również jednorazowe rozliczenie straty do wysokości 5 mln zł w jednym z kolejnych pięciu lat.

Lokata właściciela firmy

Kwestia ustalenia odpowiedniego źródła przychodów w związku z uzyskiwanymi przez osobę prowadzącą działalność gospodarczą dochodów m.in. z odsetek od rachunków bankowych, z lokat czy też ze sprzedaży akcji niejednokrotnie budziła wiele wątpliwości czy dochody te należy uznać za związane z działalnością gospodarczą czy może powinny stanowią odrębne źródło jakim są kapitały pieniężne.

Zgodnie z art. 14 ust. 2 pkt 5 ustawy o PIT przychodem z działalności gospodarczej są odsetki od środków pieniężnych na rachunkach rozliczeniowych, o których mowa w przepisach prawa bankowego, lub rachunkach w spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych, prowadzonych w związku z wykonywaną działalnością gospodarczą, w tym także odsetki od lokat terminowych oraz innych form oszczędzania, przechowywania lub inwestowania, tworzonych na tych rachunkach. Wcześniejsze brzmienie tego przepisu wskazywało, że przychodem z działalności gospodarczej są wyłącznie odsetki od środków na rachunkach bankowych utrzymywanych w związku z wykonywaną działalnością.

To oznacza, że do przychodów z działalności gospodarczej należy zaliczyć m.in. odsetki z lokat założonych w powiązaniu z podstawowym rachunkiem firmowym. Wówczas przychody te należy połączyć z innymi przychodami z działalności i ująć w deklaracji PIT-36 lub PIT-36L.

Natomiast w przypadku gdy np. osoba fizyczna zdecyduje się na założenie lokaty w innym banku, odsetki z tej lokaty będą opodatkowane na zasadach dotyczących przychodów z kapitałów pieniężnych, a więc 19-proc. ryczałtem (płaconym niezależnie od tego, czy prowadzący działalność notuje zyski, czy straty).

Inaczej sytuacja wygląda w przypadku sprzedaży przez osobę prowadzącą działalność gospodarczą akcji oraz innych papierów wartościowych. Uzyskany przez taką osobę przychód z tego tytułu jest bowiem zaliczany do przychodów z działalności gospodarczej tylko wtedy gdy przedmiotem tej działalności jest m.in. obrót (sprzedaż) akcjami (udziałami). Wynika to z art. 30b ust. 4 ustawy o PIT. Gdy tak nie jest, przedsiębiorca, oprócz swojego zeznania PIT-36 albo PIT-36L, składa dodatkowo PIT-38.

Autor jest starszym menedżerem w zespole ds. PIT w KPMG w Polsce

Podstawa prawna:art. 14 ust. 2 pkt 5, art. 17 ust. 1ab, art. 30a i 30b ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. DzU z 2018 r. poz. 1509 ze zm.)

Bitcoiny opodatkowane według specjalnych zasad

Od 2019 r. zgodnie ze znowelizowanymi przepisami ustawy o PIT, przychody z obrotu walutami wirtualnymi są kwalifikowane do przychodów z kapitałów pieniężnych. Co istotne, przychody te nie łączą się z innymi przychodami z kapitałów pieniężnych (zysków kapitałowych). Przychody z obrotu walutami wirtualnymi należy zakwalifikować do źródła przychodów kapitały pieniężne nawet wtedy, gdy podatnik osiąga te przychody w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. W konsekwencji, poniesiona strata z obrotu walutami wirtualnymi nie będzie mogła być odliczona od innych dochodów podatnika, np. ze sprzedaży akcji czy z prowadzonej działalności gospodarczej. Do końca 2018 r. przychody te były traktowane jako uzyskane ze źródła „prawa majątkowe", chyba że przedsiębiorca osiągał przychody z obrotu walutami wirtualnymi w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Wówczas przychody te należało doliczyć to pozostałych przychodów z działalności gospodarczej.

Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA