fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

Podatek dochodowy

Koronawirus: ułatwienia dotyczące białej listy wynikające z tarczy antykryzysowej

AdobeStock
Specustawa przedłuża termin na złożenie zawiadomienia ZAW-NR do 14 dni, ale tylko w czasie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii ogłoszonych w związku z COVID-19.

Na podstawie art. 15zzn specustawy antykryzysowej, w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii ogłoszonych w związku z COVID-19, termin na złożenie zawiadomienia, o którym mowa w art. 117ba § 3 Ordynacji podatkowa, art. 14 ust. 2i pkt 2 lub art. 22p ust. 4 ustawy o PIT i art. 12 ust. 4j pkt 2 lub art. 15d ust. 4 ustawy o CIT przedłuża się do 14 dni od dnia zlecenia przelewu.

Ordynacja podatkowa

Na podstawie art. 117ba § 1 Ordynacji podatkowej, podatnik, o którym mowa w art. 15 ustawy o VAT, na rzecz którego dokonano dostawy towarów lub świadczenia usług, odpowiada solidarnie całym swoim majątkiem wraz z dostawcą towarów lub usługodawcą zarejestrowanym na potrzeby podatku od towarów i usług jako podatnik VAT czynny, za jego zaległości podatkowe w części podatku od towarów i usług proporcjonalnie przypadającej na tę dostawę towarów lub to świadczenie usług, jeżeli zapłata należności za dostawę towarów lub świadczenie usług, potwierdzone fakturą, została dokonana przelewem na rachunek inny niż zawarty na dzień zlecenia przelewu w wykazie podmiotów, o którym mowa w art. 96b ust. 1 ustawy o VAT, a z odrębnych przepisów wynika obowiązek dokonania zapłaty za pośrednictwem rachunku płatniczego.

Czytaj także: Ustawa antykryzysowa: wydłużony termin zgłoszenia o zapłacie na rachunek spoza białej listy

Na podstawie art. 117ba § 2 Ordynacji podatkowej, podatnik, o którym mowa w art. 15 ustawy o VAT, który na podstawie umowy zawartej z dostawcą towarów lub usługodawcą zarejestrowanym na potrzeby podatku od towarów i usług jako podatnik VAT czynny albo nabywcą towarów lub usługobiorcą jest obowiązany do pobrania należności od nabywcy towarów lub usługobiorcy za dostawę towarów lub świadczenie usług, potwierdzone fakturą, i przekazania jej w całości albo części dostawcy towarów lub usługodawcy, oraz który dokonał zapłaty tej należności przelewem na rachunek inny niż zawarty na dzień zlecenia przelewu w wykazie podmiotów, o którym mowa w art. 96b ust. 1 ustawy o VAT, odpowiada solidarnie całym swoim majątkiem wraz z dostawcą towarów lub usługodawcą za jego zaległości podatkowe w części podatku od towarów i usług proporcjonalnie przypadającej na tę należność, a z odrębnych przepisów wynika obowiązek dokonania zapłaty za pośrednictwem rachunku płatniczego.

Uwaga!

Wykaz podmiotów, o którym mowa w art. 96b ust. 1 ustawy o VAT, to tzw. biała lista. Biała lista zawiera m.in. (w przypadku podatników zarejestrowanych jako podatnicy VAT czynni i podatnicy VAT zwolnieni) numery rachunków rozliczeniowych, o których mowa w art. 49 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe, lub imiennych rachunków w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, której podmiot jest członkiem, otwartych w związku z prowadzoną przez członka działalnością gospodarczą – wskazanych w zgłoszeniu identyfikacyjnym lub zgłoszeniu aktualizacyjnym i potwierdzonych przy wykorzystaniu STIR w rozumieniu art. 119zg pkt 6 Ordynacji podatkowej (zob. art. 96b ust. 3 pkt 13 ustawy o VAT).

Przepisów art. 117ba § 1 i 2 Ordynacji podatkowej nie stosuje się, w przypadku gdy podatnik dokonujący płatności dokonał zapłaty należności przelewem na rachunek inny niż zawarty na dzień zlecenia przelewu w wykazie podmiotów, o którym mowa w art. 96b ust. 1 ustawy o VAT, i złożył zawiadomienie o zapłacie należności na ten rachunek do naczelnika urzędu skarbowego właściwego dla wystawcy faktury w terminie trzech dni od dnia zlecenia przelewu (zob. art. 117ba § 2 Ordynacji podatkowej).

Zatem w sytuacji, gdy podatnik VAT:

? będący nabywcą towarów lub usług potwierdzonych fakturą, w przypadku których istniał obowiązek dokonania zapłaty za pośrednictwem rachunku płatniczego (tj. tych, których jednorazowa wartość transakcji przekracza, obecnie, 15 000 zł lub równowartość tej kwoty w walucie), nie dokona zapłaty na rachunek widniejący na tzw. białej liście dostawy posiadającemu status podatnika VAT czynnego, to nie odpowiadaj solidarnie z tym dostawcą, za (ewentualnie) niezapłacony do urzędu skarbowego przez tego dostawcę podatek VAT (w części proporcjonalnie przypadającej na tę dostawę towarów lub świadczenie usług dokonane dla tego nabywcy), o ile w terminie trzech dni od dnia zlecenia przelewu złoży zawiadomienie ZAW-NR;

? który na podstawie umowy zawartej z dostawcą towarów lub usługodawcą zarejestrowanym jako podatnik VAT czynny albo nabywcą towarów lub usługobiorcą jest obowiązany do pobrania należności od nabywcy towarów lub usługobiorcy za dostawę towarów lub świadczenie usług, potwierdzone fakturą, i przekazania jej w całości albo części dostawcy towarów lub usługodawcy, nie dokona zapłaty na rachunek widniejący na tzw. białej liście dostawy posiadającemu status podatnika VAT czynnego, to nie odpowiadaj solidarnie z tym dostawcą, za (ewentualnie) niezapłacony do urzędu skarbowego przez tego dostawcę podatek VAT (w części proporcjonalnie przypadającej na tę dostawę towarów lub świadczenie usług dokonane dla tego nabywcy), o ile w terminie trzech dni od dnia zlecenia przelewu złoży zawiadomienie ZAW-NR.

Specustawa antykryzysowa przedłuża ten termin do 14 dni od dnia zlecenia przelewu, w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii ogłoszonych w związku z COVID-19.

Uwaga!

Wzór zawiadomienia ZAW-NR, tj. zawiadomienia o zapłacie należności na rachunek inny niż zawarty na dzień zlecenia przelewu w wykazie podmiotów, o którym mowa w art. 96b ust. 1 ustawy o VAT określa rozporządzenie Ministra Finansów z 23 grudnia 2019 r. w sprawie wzoru zawiadomienia o zapłacie należności na rachunek inny niż zawarty na dzień zlecenia przelewu w wykazie podmiotów, o którym mowa w art. 96b ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług.

Koszty uzyskania przychodów

Od 1 stycznia 2020 r., stosownie do art. 15d ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT i art. 22p ust. 1 pkt 2 ustawy o PIT, podatnicy nie zaliczają do kosztów uzyskania przychodów kosztu w tej części, w jakiej płatność dotycząca transakcji określonej w art. 19 ustawy z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców została dokonana przelewem na rachunek inny niż zawarty na dzień zlecenia przelewu w wykazie podmiotów, o którym mowa w art. 96b ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług – w przypadku dostawy towarów lub świadczenia usług, potwierdzonych fakturą, dokonanych przez dostawcę towarów lub usługodawcę zarejestrowanego na potrzeby podatku od towarów i usług jako podatnik VAT czynny (...).

Zatem od 1 stycznia 2020 r., w przypadku transakcji określonych w art. 19 Prawa przedsiębiorców, nie tylko płatności gotówkowe (zob. art. 15d ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT i art. 22p ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT) ale także zapłata na rachunek płatniczy, ale nie wykazany na tzw. białej liście (np. rachunek ROR przedsiębiorcy nawet zgłoszony do urzędu skarbowego), wyklucza dany wydatek z kosztów uzyskania przychodów, w sytuacji gdy zapłata dotyczy dostaw towarów i usług potwierdzonych fakturą i dokonanych przez podatnika zarejestrowanego jako podatnik VAT czynny.

Zgodnie z art. 15d ust. 2 ustawy o CIT i art. 22p ust. 2 ustawy o PIT, w przypadku zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów kosztu w tej części, w jakiej płatność dotycząca transakcji określonej w art. 19 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców została dokonana z naruszeniem ust. 1, podatnicy w tej części:

1) zmniejszają koszty uzyskania przychodów albo

2) w przypadku braku możliwości zmniejszenia kosztów uzyskania przychodów – zwiększają przychody – w miesiącu, w którym odpowiednio została dokonana płatność bez pośrednictwa rachunku płatniczego, został zlecony przelew albo płatność została dokonana z pominięciem mechanizmu podzielonej płatności.

Jednakże, na podstawie art. 15d ust. 4 ustawy o CIT i art. 22p ust. 1 pkt 4 ustawy o PIT, przepisów art. 15d ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o CIT i art. 22p ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o PIT nie stosuje się, w przypadku gdy podatnik dokonujący płatności dokonał zapłaty należności przelewem na rachunek inny niż zawarty na dzień zlecenia przelewu w wykazie podmiotów, o którym mowa w art. 96b ust. 1 ustawy o PIT, i złożył zawiadomienie, o którym mowa w art. 117ba § 3 Ordynacji podatkowej, do naczelnika urzędu skarbowego właściwego dla wystawcy faktury w terminie trzech dni od dnia zlecenia przelewu.

Oznacza to, że jeżeli podatnik dokonujący płatności dokonał zapłaty należności przelewem na rachunek inny niż zawarty na dzień zlecenia przelewu w tzw. białej liście złoży zawiadomienie ZAW-NR do naczelnika urzędu skarbowego właściwego dla wystawcy faktury w terminie trzech dni od dnia zlecenia przelewu, to zachowa prawo do zaliczenia wydatków do kosztów uzyskania przychodów.

Specustawa wydłuża ten termin do 14 dni od dnia zlecenia przelewu, w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii ogłoszonych w związku z COVID-19.

Umowy faktoringowe

W przypadku gdy podatnik, który na podstawie umowy zawartej z dostawcą towarów lub usługodawcą zarejestrowanym na potrzeby podatku od towarów i usług jako podatnik VAT czynny albo nabywcą towarów lub usługobiorcą jest obowiązany do pobrania należności od nabywcy towarów lub usługobiorcy za dostawę towarów lub świadczenie usług, potwierdzone fakturą, i przekazania jej w całości albo części dostawcy towarów lub usługodawcy, dokona zapłaty tej należności przelewem na rachunek inny niż zawarty na dzień zlecenia przelewu w wykazie podmiotów, o którym mowa w art. 96b ust. 1 ustawy o VAT, u podatnika ustala się przychód w dniu zlecenia przelewu. Przychód ten ustala się w takiej wysokości, w jakiej płatność została dokonana na rachunek inny niż zawarty na dzień zlecenia przelewu w wykazie podmiotów, o którym mowa w art. 96b ust. 1 ustawy o VAT (zob. art. 12 ust. 4i ustawy o CIT i art. 14 ust. 2h ustawy o PIT).

Regulacje te odnoszą się do zlecenia przelewu związanego z tzw. factoringiem i umów podobnych. Na mocy tego rodzaju umów następuje przekazywanie praw do dokonania zlecenia przelewu związanych z fakturami wystawianymi przez dostawcę towarów lub usług innemu podmiotowi (np. faktorowi) będącego wierzycielem innego stosunku prawnego.

Jednakże na podstawie art. 12 ust. 4j ustawy o CIT i art. 14 ust. 2i ustawy o PIT, nie ustala się przychodu, o którym mowa w ust. 4i, jeżeli płatność dokonana przez podatnika:

1) wynika z transakcji innej niż określona w art. 19 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców lub

2) została dokonana przelewem na rachunek inny niż zawarty na dzień zlecenia przelewu w wykazie podmiotów, o którym mowa w art. 96b ust. 1 ustawy o PIT, a podatnik złożył zawiadomienie, o którym mowa w art. 117ba § 3 Ordynacji podatkowej, do naczelnika urzędu skarbowego właściwego dla wystawcy faktury w terminie trzech dni od dnia zlecenia przelewu.

Zatem faktor, który dokona zapłaty na rachunek spoza białej listy nie musi rozpoznawać przychodu m.in. w sytuacji, gdy złoży zawiadomienie ZAW-NR do naczelnika urzędu skarbowego właściwego dla wystawcy faktury w terminie trzech dni od dnia zlecenia przelewu. Specustawa wydłuża ten termin do 14 dni od dnia zlecenia przelewu, w czasie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii ogłoszonych w związku z COVID-19.

Uwaga!

Należy przypomnieć, że na podstawie przepisów przejściowych m.in. przepisy art. 14 ust. 2h i 2i oraz art. 22p ust. 1, 2 i 4 ustawy o PIT oraz art.  2 ust. 4i i 4j oraz art. 15d ust. 1, 2 i 4 ustawy o CIT w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2020 r., mają zastosowanie do zapłaty należności w roku podatkowym rozpoczynającym się po 31 grudnia 2019 r.

Z kolei, przepisów art. 22p ust. 1, 2 i 4 ustawy o PIT oraz art. 15d ust. 1, 2 i 4 ustawy o CIT (w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2020 r.), nie stosuje się do płatności dotyczących kosztów zaliczonych do kosztów uzyskania przychodów przed 1 stycznia 2020 r. – zob. art. 10 ustawy z 12 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw i art. 14 ustawy z 9 sierpnia 2019 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw.

Dłuższy termin

Zatem obowiązujące obecnie przepisy zezwalają na uniknięcie negatywnych skutków zarówno w podatkach dochodowych PIT i CIT, jak i w zakresie odpowiedzialności solidarnej w podatku VAT (Ordynacja podatkowa) w sytuacji, gdy podatnik dokona zapłaty należności przelewem na rachunek inny niż zawarty na dzień zlecenia przelewu w wykazie (tzw. białej liście). Wystarczy, że podatnik w ustawowym terminie trzech dni od dnia zlecenia przelewu zawiadomi o zapłacie należności na ten rachunek naczelnika urzędu skarbowego właściwego dla wystawcy faktury. Specustawa wydłuża ten termin do 14 dni od dnia zlecenia przelewu, w czasie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii ogłoszonych w związku z COVID-19.

Od 14 marca 2020 r. do 20 marca 2020 r. na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej był ogłoszony stan zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 (zob. rozporządzenie Ministra Zdrowia z 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego i rozporządzenie Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego). Z kolei, od 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej został ogłoszony stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 (zob. rozporządzenie Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii).

Przykład

2 kwietnia 2020 r. spółka dokonała zapłaty za fakturę dokumentująca dostawę towarów (w kwocie 123 000 zł) firmie X (podatnik VAT czynny) na rachunek ROR przedsiębiorcy prowadzącego firmę X.

Z uwagi na ogłoszony stan epidemii spółka ma wydłużony do 14 dni od dnia złożenia polecenia przelewu (zamiast wcześniejszych 3 dni) czas na złożenie zawiadomienia ZAW-NR do naczelnika właściwego urzędu skarbowego.

Niestety jest tutaj pewna nieścisłość. Specustawa wydłuża ten termin do 14 dni od dnia zlecenia przelewu, w czasie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii ogłoszonych w związku z COVID-19 natomiast stan zagrożenia epidemicznego oraz od 20 marca 2020 r. stan epidemii zostały ogłoszone w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Ustawę z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (DzU z 2020 r., poz. 374), nowelizacją której jest specustawa, stosuje się do zakażeń i choroby zakaźnej wywołanej wirusem SARS-CoV-2, zwanej dalej „COVID-19". Można zatem przyjąć, że ogłoszony przez Ministra Zdrowia (stan epidemiczny i stan epidemii) w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 jest tożsamy, na potrzeby specustawy, z pojęciem użytym w art. 15 zzzn specustawy zwrotem „stan zagrożenia epidemicznego i stan epidemii" ogłoszonych w związku z COVID-19. Niestety może to budzić wątpliwości, zwłaszcza, że specustawa została uchwalona już po ogłoszeniu tych stanów, a więc w określonym stanie faktycznym.

Uwaga!

Specustawa weszła w życie z dniem ogłoszenia, tj. 31 marca 2020 r. Niestety nie zawiera ona przepisów przejściowych dotyczących przedłużenia terminu do złożenia zawiadomienia ZAW-NR, w szczególności nie przywraca go podatników, wobec których ustawowy termin 3 dni już upłynął. Przedłużenie terminu, na złożenie tego zawiadomienia ZAW-NR, może zatem dotyczyć, tych przypadków, gdy ustawowy trzydniowy termin na złożenie tego zawiadomienia 31 marca 2020 r. jeszcze nie upłynął.

Szkoda, ze specustawa, wydłuża jedynie termin na złożenie tego zawiadomienia ZAW-NR, a nie odnosi się w sposób szczególny także do urzędu skarbowego właściwego do jego złożenia. Zgodnie z tymi przepisami powinien być to urząd skarbowy właściwy dla wystawcy faktury. Z tego powodu, nierzadko ustalenie właściwego urzędu skarbowego, bywa utrudnione. Wprawdzie organy podatkowe (opierając się na art. 170 Ordynacji podatkowej) przyjmują, że w sytuacji, gdy podatnik działał z najwyższą starannością, ale z powodu błędu lub niezawinionych przez niego okoliczności, zawiadomienie zostanie przesłane w wymaganym terminie 3 dni, ale do niewłaściwego dla wystawcy faktury urzędu skarbowego, omyłka taka nie spowoduje negatywnych następstw dla podatnika (interpretacja indywidualna dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 16 stycznia 2020 r., 0111-KDIB1-2.4010.

481.2019.2.ANK), lecz jest to powiazanie oparte nie na przepisów, a ich wykładni. Lepszym rozwiązaniem byłyby gdyby ustawodawca, wprost postanowi w specustawie, że zawiadomienie ZAW-NR może być złożone zamiennie do urzędu skarbowego właściwego dla tego podatnika. Zwłaszcza, że w sejmie trwają pracę nad zmianą tych regulacji (zobacz druk nr 207 – projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne oraz niektórych innych ustaw). Zgodnie z projektem nowelizacji m.in. ma być wydłużony termin na złożenie zawiadomienie ZAW NR do 7. dnia od dnia złożenia przelewem, a zawiadomienie ma się składać do urzędu skarbowego właściwego dla podatnika, który dokonał zapłaty za otrzymaną fakturę.

Autor jest doradcą podatkowym

Podstawa prawna: ustawa z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. DzU z 2019 r., poz. 900 ze zm.)

ustawa z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jedn. DzU z 2019 r., poz. 865 ze zm.)

ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. DzU z 2019 r., poz. 1387 ze zm.)

ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn. DzU z 2020 r., poz. 106)

Transakcje ponad 15 000 zł

Odrębne przepisy z których wynika obowiązek dokonania zapłaty za pośrednictwem rachunku płatniczego, to przepisy art. 19 Prawa przedsiębiorców. Zgodnie z tym przepisem, dokonywanie lub przyjmowanie płatności związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą następuje za pośrednictwem rachunku płatniczego przedsiębiorcy, w każdym przypadku gdy:

1) stroną transakcji, z której wynika płatność, jest inny przedsiębiorca oraz

2) jednorazowa wartość transakcji, bez względu na liczbę wynikających z niej płatności, przekracza 15 000 zł lub równowartość tej kwoty, przy czym transakcje w walutach obcych przelicza się na złote według średniego kursu walut obcych ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień dokonania transakcji. ?

Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA