fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

Płace

Sąd Najwyższy: Zapłata możliwa w innym miesiącu niż nadgodziny

Adobe Stock
Pracodawca może ustalić, że normalne wynagrodzenie za pracę nadliczbową będzie wypłacane razem z pensją za miesiąc, w którym pracownik odbiera wolne za te nadgodziny.

Wynagradzanie za pracę w godzinach nadliczbowych, zważywszy na stabilność przepisów kodeksowych w tym zakresie, nie powinno wzbudzać większych wątpliwości i najczęściej nie wzbudza. W praktyce są jednak sprawy, które niezmiennie są przyczyną kontrowersji, i to tak daleko idących, że niektórzy pracodawcy zaczynają się gubić. Należy do nich kwestia terminu wypłaty tzw. normalnego wynagrodzenia za nadgodziny.

Normalne wynagrodzenie...

Posłużę się następującym przykładem.

We wrześniu pracownik przepracował 20 nadgodzin z tytułu przekroczenia dobowej normy czasu pracy. Jeszcze we wrześniu złożył pracodawcy pisemny wniosek o udzielenie czasu wolnego za te godziny (art. 1512 § 1 k.p.) w kolejnym miesiącu, tj. w październiku. Pracodawca zgodził się na takie rozwiązanie i udzielił mu w kolejnym miesiącu 20 godzin wolnego.

Za nadgodziny – stosownie do art. 1512 § 3 k.p. – pracodawca nie wypłacił mu dodatku do wynagrodzenia. Nie oznacza to oczywiście, że za pracę nadliczbową pracownik nie nabył prawa do wynagrodzenia. Przeciwnie, stosownie do art. 1511 § 1 k.p. pracownikowi przysługuje prawo do normalnego wynagrodzenia za pracę nadliczbową. Zatem takie wynagrodzenie – najczęściej tożsame z wynagrodzeniem zasadniczym – niewątpliwie mu się należy.

Jednak w jakim terminie je zapłacić? Czy w dniu wypłaty wynagrodzenia za miesiąc, w którym miała miejsce praca nadliczbowa (tj. za wrzesień), czy też można to uczynić w dniu wypłaty wynagrodzenia za miesiąc bądź miesiące, w którym następuje wykorzystywanie czasu wolnego?

... razem z najbliższą pensją

W różnych komentarzach i poradnikach znajdujemy różne odpowiedzi na to pytanie. Przy czym autorzy najczęściej opowiadają się za pierwszym rozwiązaniem, tj. za zapłatą w terminie wypłaty wynagrodzenia za miesiąc, w którym była wykonywana praca nadliczbowa z tytułu przekroczenia norm dobowych. Nie ma co ukrywać, że wiele argumentów przemawia za taką interpretacją.

Ciężki miesiąc

Jest jednak pewien szkopuł takiego rozwiązania. W przedstawionym przykładzie w październiku, gdy pracownik będzie odbierał czas wolny, za czas tego odbioru nie otrzyma wynagrodzenia. Żaden przepis nie przewiduje bowiem zachowania prawa do wynagrodzenia za czas wolny udzielony w zmian za pracę w godzinach nadliczbowych.

Przy niskiej pensji (a ogromna większość naszych pracowników zarabia znacznie poniżej średniej krajowej) może to być dolegliwe dla pracowników i ich rodzin. Z tych m.in. względów pracodawcy często stosowali zasadę, że nie płacili za nadgodziny normalnego wynagrodzenia w miesiącach, w których miały one miejsce; płacą je za miesiące, w których następował odbiór czasu wolnego.

Nie zawsze spotykało się to ze zrozumieniem różnych organów kontrolnych. Czasami zdarzał się mandat za takie praktyki. Mimo to rozbieżności w praktyce trwały.

Ustalony termin

Ostatnio tym problemem zajął się Sąd Najwyższy. W wyroku z 20 marca 2018 r. (I PK 11/17) stwierdził m.in., że „w przypadku udzielenia czasu wolnego od pracy w tym samym wymiarze godzin nadliczbowych pracodawca nie płaci dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych, ale nie zwalnia go to z obowiązku wypłaty podstawowego składnika wynagrodzenia za przepracowane godziny nadliczbowe, jakim jest normalne wynagrodzenie za wykonanie tej pracy (art. 1512 § 1 in principio k.p.), które może różnić się od wynagrodzenia, jakie pracownik uzyskałby, gdyby w udzielonym mu czasie wolnym pracował. Za udzielony na wniosek pracownika czas wolny od pracy w zamian za przepracowane godziny nadliczbowe pracownikowi nie przysługuje wynagrodzenie, jakie uzyskałby, gdyby w tym czasie (wolnym od pracy) pracował, ale normalne wynagrodzenie za rzeczywiście wykonaną pracę w godzinach nadliczbowych, bez dodatku za taką pracę (art. 13 zdanie pierwsze w związku z art. 80 zdanie pierwsze i art. 1512 § 1 k.p.). Wynagrodzenie to jest płatne w zaakceptowanym przez pracodawcę terminie (lub terminach) wykorzystania udzielonego czasu wolnego od pracy, w przeciwnym razie pracownik w okresie wykorzystywania udzielonego mu czasu wolnego od pracy pozostałby bez dochodu z pracy [podkr. aut.]. Również w zamian za przepracowany czas wolny od pracy udzielany z inicjatywy pracodawcy w wymiarze o połowę wyższym niż liczba przepracowanych godzin nadliczbowych pracownik nie otrzyma dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych (art. 1512 § 3 k.p.), ale otrzyma normalne wynagrodzenie za tę wykonaną pracę w godzinach nadliczbowych, które jednak nie może powodować obniżenia wynagrodzenia należnego pracownikowi za pełny miesięczny wymiar czasu pracy. Stąd istotne znaczenie przy udzielaniu czasu wolnego ma pisemny wniosek pracownika o udzielenie czasu wolnego za czas przepracowany w godzinach nadliczbowych.(....)".

Całościowe, czyli szersze niż powszechnie stosowane podejście do tematu, nieograniczanie się wyłącznie do wykładni literalnej poszczególnych przepisów z osobna, pozwoliło na wyciągnięcie, moim zdaniem, ciekawych wniosków. Zdaję sobie jednak sprawę, że puryści prawni nie do końca będą o tym przekonani. ?

Grzegorz Orłowski - radca prawny Orłowski Patulski Walczak

Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA